thumb|300px|Munt van Kassander Kassander (Grieks, Κάσσανδρος, Kassandros; Latijn: Cassander) (ca. 350—297 v.Chr.), de zoon van Antipater, was een Macedonische militair, staatsman en koning.
Toen Alexander de Grote in 323 v.Chr. jong stierf, werd zijn rijk verdeeld over zijn generaals en satrapen. Bij de Rijksdeling van Triparadisus werd Kassander adjunct van Antigonos I Monophthalmos, die het opperbevel over het leger had gekregen naast zijn satrapieën in het zuiden van Anatolië. In de jaren daarna probeerde Antigonos het hele rijk van Alexander in zijn macht te krijgen. Kassander kreeg het bevel over Macedonië. Hij liet Alexanders moeder Olympias (316) en zijn vrouw Roxane met haar zoontje, Alexander IV, terechtstellen (310). Omdat Alexander geen andere erfgenamen had kon Kassander in 305 v.Chr. de koningstitel aannemen.
In 301 v.Chr. sneuvelde Antigonos in de slag bij Ipsos, waarna Kassanders heerschappij onbetwist was. Hij liet meerdere Griekse steden herbouwen die tijdens de Macedonische invasie van Griekenland verwoest waren. De belangrijkste daarvan was Thebe. Na Kassanders dood in 297 v.Chr. kwam de heerschappij aan Demetrios Poliorketes, de zoon van Antigonos.
Jeugd Als kind kreeg Kassander onderwijs van Aristoteles in Macedonië, samen met een groep andere leerlingen, waaronder Alexander, Hephaestion, Ptolemaeus en Lysimachus.Heckel, Who’s who in the age of Alexander the Great: prosopography of Alexander’s empire, p. 153 Zijn familie was verre familie van de Argeadische dynastie.Ptolemaic Dynasty - Affiliated Lines: The Antipatrids
Onder de heerschappij van Alexander
Kassander in Babylon Vanaf het begin van de verovering van het Perzische Rijk in 334 v.Chr. had Antipater, de vader van Kassander, het regentschap van Macedonië en de Korinthische Bond gekregen van Alexander de Grote, dat hij uitvoerde onder de titel "Strateeg van Europa". Hij had dus erg veel plichten en in de ogen van de Grieken leek hij dus de koning te zijn. Eerst stond hij op goede voet met Olympias (hij had haar zoon Alexander geholpen bij het bestijgen van de troon in 336 v.Chr.), maar hij haalde zich al snel haar wantrouwen op de hals, doordat zij geen goed oog had in zijn blijken van trots en dat hij de veroveringen van haar zoon openlijk in twijfel trok. Daarom zond ze erg veel brieven naar haar zoon waarin ze zich beklaagde over de "ongeschiktheid" van Antipater. Op aansporen van zijn moeder nodigde hij Antipater uit naar Babylon, zodat hij zijn houding kon verklaren; Antipater weigerde echter om dit te doen en stuurde daarom zijn zoon Kassander (samen met zijn jongste zoon, Iolas) om zijn zaak te bepleiten.
Zo voegde Kassander zich bij Alexander in Babylon in 324 voor Christus, samen met zijn broer Iolas. Hij kwam echter twee keer in conflict met Alexander omdat hij de invoering van de Proskynesis bespotte en vervolgens bij de verdediging van zijn vader, die beschuldigd werd van ontrouw.Plutarchus (Alexander, 74) schrijft bij het begin van het eerste incident: "Alexander, toornig door deze oneerbiedigheid, nam hem met beide handen vast aan zijn haar, en sloeg zijn hoofd tegen de muur". De late aankomst van Kassander en Iolas en de dood van de koning voedde de verdenkingen over hun medeplichtigheid. De auteurs die schreven over Alexander de Grote vermelden dit gerucht, maar zonder er veel van te geloven.Diodorus Siculus, XVII, 118, 1-2; Quintus Curtius Rufus, X, 10, 14-18; Justinus, XII, 13 Alexander wilde Antipater dus uit zijn functie verheffen door hem te vervangen door de trouwe generaal Craterus. Anderszins was Iolas de wijnschenker van Alexander (of toch de officier die voor het drinken van de koning moest zorgen), wat hem toch de kans gaf om de wijn te vergiftigen, overvloedig gedronken bij het Dionysische banket gegeven door Medius van Larissa op 30 mei 323 voor Christus. Deze versie van de feiten werd pas verklaard door Olympias enkele jaren na de dood van Alexander (in 317 v.Chr.), om de macht te kunnen grijpen in Macedonië en om allianties te sluiten. Daarom denken auteurs zoals Plutarchus of Arrianus dat dit een uitvinding was van de koningin-moeder die dacht haar voordeel te kunnen halen uit zo'n beschuldigingen.Plutarchus, Alexander, 77, 1-3; Arrianus, VII, 27, 1-2
De opvolging van Antipater De moord op Perdiccas in 321 v.Chr. zorgde voor een nieuwe verdeling van de satrapieën. Bij de dood van Alexander, had hij werkelijk de voogdij over de koningen gekregen: Alexander IV, die toen nog niet geboren was en Philippus III, de halfbroer van Alexander, die mentaal gehandicapt was. In 321, bij de Rijksdeling van Triparadisus, was het Antipater die deze taak toegewezen kreeg. Als regent (épimélète) van Macedonië, vertrouwde hij Antigonos de post "Strateeg van Azië" toe, en Kassander moest zich bij hem voegen als "Chiliarch" van de cavalerie. Kassander, die het echter niet aanvaardde om tweede in rang te zijn, kwam zo in conflict met Antigonos. Hoewel Antipater geneigd was om Antigonos te steunen in plaats van zijn zoon, liet hij zich toch overtuigen door deze laatste om terug te keren naar Macedonië samen met Alexander IV, liever dan hem onder de voogdij van Antigonos te laten, wat toch wel het wantrouwen toont van de regent tegen de ambitieuze Strateeg van Azië.
Antipater maakte een testament klaar voor zijn dood waarin hij Polyperchon, de oudste van de Macedonische generaals, aan wie hij al de affaires in Europa had toevertrouwd terwijl hij op veldtocht was geweest in Klein-Azië in 321 voor Christus, aanstelde als zijn opvolger. Deze keuze zorgde voor de vrijwillige en goed over nagedachte uitzetting van Kassander, want de traditie die wilde dat het regentschap toevertrouwd werd aan de oudste van de strategen werd gevolgd. Antipater beschouwde zijn zoon dus als te onervaren om zijn autoriteit door te kunnen drukken tegen de Macedonische satrapen, in het speciaal de ambitieuze Antigonos.Will 2003, p.46 Toen Antipater stierf in 319 voor Christus, op 78-jarige leeftijd, weigerde Kassander, nu ondergeschikt aan Polyperchon, de erfenis van zijn vader op te eisen.
De verovering van Macedonië
De coalitie tegen Polyperchon thumb|left|280px|Kassander en Olympias, Jean-Joseph Taillasson (1799), Musée des beaux-arts de Brest. Verlangend naar het verkrijgen van de erfenis van zijn vader als regent, die hij hem had weerhouden, ging Kassander in bescherming bij Ptolemaeus, de satraap van Egypte. Ptolemaeus had zonet Syrië en Phoenicië veroverd van Laomedon van Mytilene. Ook Lysimachus en Antigonos sloten zich aan bij deze alliantie omdat deze laatste in conflict was met Eumenes, die de hulp van Polyperchon gekregen had.
Tegenover deze coalitie zocht Polyperchon opnieuw ondersteuning en kondigde een edict af in 318 voor Christus, waarin hij de "vrijheid" voor de Griekse steden verklaarde, en verklaarde dat hij wilde terugkeren naar de staatsregeling zoals die van Philippus II en Alexander,De reformatie van de Korinthische Bond werd niet doorgevoerd. en hij stelde amnestie voor aan de aanstokers van de Lamische Oorlog. Verder erkende Polyperchon de moeilijkheden waaraan de Grieken onderworpen waren, maar zei dat de aanstokers hiervan de aanhangers van de oligarchie geweest waren, waaraan Kassander zijn steun had betuigt.
Dit edict bracht Phocion, de baas van de oligarchische factie van Athene in de problemen, net als Nicanor, de broer van Kassander die het Macedonische garnizoen van Athene bij Munychia leidde. Nicanor probeerde zich meester te maken van Piraeus, maar werd verslagen door Alexander, de zoon van Polyperchon, die ook deze regio wilde veroveren. Deze overwinning op de oligarchie was echter van korte duur, want Kassander maakte zich op zijn beurt ook snel meester van Piraeus, ondanks het feit dat hij een klein leger had. Polyperchon, die zijn prestige zag verminderen, koos ervoor om zich te concentreren op de stad Megalopolis, die weigerde om te gehoorzamen aan zijn edict. Dit werd een nieuwe nederlaag voor Polyperchon, die steeds meer verzwakte. Verder hielp Kassander in 317 v.Chr. bij de verkiezing van Demetrius van Phalerum als "Tienjarige Archont". Demetrius vestigde de "gematigde" oligarchie in Athene en sloot zich aan bij Kassander.Will 2003, p.49 De overeenkomst betekende eigenlijk dat de Atheners een soort van onafhankelijkheid behielden maar in "vriendschap" met Kassander die het recht behield om Munychia te bezetten "tot aan het einde van de oorlog tegen de koningen [van Macedonië]."Diodorus Siculus, XVIII, 74, 3
Het regentschap van Macedonië
Hoewel hij niet de controle had over Athene, had Kassander de steun van deze stad gekregen, die Polyperchon ook begeerde. Zo keerde hij met een enorme populariteit terug naar Macedonië en verkreeg gemakkelijk de gunst van Eurydice, de ambitieuze echtgenote van Philippus III, omdat Alexander IV nog niet volwassen was. Hij liet zich snel tot regent (épimélète) uitroepen zodat Polyperchon ontheven werd uit die titel en dat Eurydice hem beval om zijn leger aan Kassander te geven. Daarom marcheerde Kassander dus op tegen Polyperchon in 317 voor Christus.Will 2003, p.51-52
Op hetzelfde moment deed Polyperchon een beroep op de hulp van Olympias. Deze profiteerde van de afwezigheid van Kassander in Macedonië en nam Philippus III gevangen, echter zonder echte gevechten, omdat de Macedonische soldaten weigerden om de moeder van Alexander aan te vallen.Justinus, XIV, 4 Ze liet Philippus III vermoorden en dwong Eurydice om zelfmoord te plegen. Een tiental van hun aanhangers, waaronder Nicanor, de broer van Kassander, werden ook geëxecuteerd. Kassander hoorde van dit nieuws terwijl hij een veldtocht hield bij Tegea en, terwijl zijn officiers de gevechten tegen Polyperchon in de Peloponnesos moesten verderzetten, hij liet Pydna belegeren, waar Olympias zich had teruggetrokken. Uit angst voor de invloed van Olympias, in het bijzonder het feit dat de Macedonische soldaten geweigerd hadden om tegen haar te vechten, liet hij haar executeren in 316 v.Chr. voor hij haar had gevangengenomen bij de "Macedonische raad.Justinus (XIV, 6) vermeldt dat de koningin haar waardigheid steeds behield bij de fatale slag. Kassander nam vervolgens Alexander IV en zijn moeder Roxane gevangen en organiseerde de plechtige begrafenis van Philippus III en zijn vrouw Eurydice. Hij kon zich introuwen in de Argeadische dynastie door te trouwen met Thessalonike, de dochter van Philippus II en halfzus van Alexander. In 315 v.Chr. stichtte hij de stad Kassandreia via synoikisme bij het vervangen van Potidaea in Chalcidice,Diodorus Siculus, XIX, 52, 2-3 om er zijn maritieme hoofdstad van te maken, wat zijn Europese en Aziatische ambities aantoonde.Will 2003, p.52
De eerste coalitie tegen Antigonos
Kassander tegen Antigonos
In 316 v.Chr. werd Kassander regent van Macedonië en werd aanzienlijk gesteund in Griekenland. Parallel hieraan had Antigonos, die Eumenes net verslagen had, zijn macht in Azië kunnen uitbreiden. Hoewel hij geen koning was, gedroeg hij zich toch als een door verschillende satrapen (waaronder Seleucus en Peucestas) die hem het hoofd boden te verdrijven. Zijn vergrotende macht begon zijn bondgenoten te verontrusten, vooral omdat Antigonos de schatkist kon bemachtigen in Cyinda (in Cicilië), waardoor hij ook de machtigste van de Diadochen werd.
Er vormde zich een coalitie tegen Antigonos tussen Kassander, Lysimachus en Ptolemaeus. Deze drie mannen verklaarden een nieuwe verdeling van de satrapieën; Lycië en Cappadocië voor Kassander, Phrygië aan de Hellespont voor Lysimachus en Syrië voor Ptolemaeus. Antigonos sloot zich daarom aan bij Polyperchon en diens zoon Alexander, die zich teruggetrokken hadden in de Peloponnesos, net als Aeacides, koning van Epirus en neef van Olympias.Will 2003, p.354-355 Uiteindelijk, terwijl hij zich aangesloten had bij de aanhangers van de democratie in Griekenland, bleef Kassander de oligarchie in Athene steunen.