De Tweede Wereldoorlog (1939-1945) was het tweede conflict op wereldschaal in de twintigste eeuw. Deze oorlog heeft verschillende oorzaken. Een van de belangrijkste oorzaken was het verlies van het Keizerrijk Duitsland in de Eerste Wereldoorlog. De imperialistische gedachten van het Japanse keizerrijk was een oorzaak. Ook de houding van de internationale gemeenschap en het agressieve gedrag van Italië was op hun beurt een belangrijke oorzaak.
Directe aanleiding voor de Tweede Wereldoorlog thumb|250px|Aanval van de SMS Schleswig-Holstein op het Poolse schiereiland Westerplatte.De directe aanleiding voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa was de invasie van Polen door nazi-Duitsland, op 1 september 1939. Hierna verklaarden op 3 september 1939 Frankrijk en Engeland de oorlog aan nazi-Duitsland.
Sommigen beschouwen de Tweede Chinees-Japanse Oorlog (1937-1945) als het startpunt van de tweede wereldoorlog in Azië . Maar dit was tot 1941 een oorlog tussen Japan en China, die beide niet betrokken waren bij het Europese strijdtoneel. Pas toen Japan de Verenigde Staten aanviel smolten de twee strijdtonelen samen. De directe aanleiding voor de oorlogsverklaringen tussen Japan en Duitsland enerzijds en Engeland en de Verenigde Staten anderzijds, was de aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941.
Oorzaken van de Tweede Wereldoorlog in Europa Onstabiliteit in Duitsland Gevolgen voor Duitsland van de Eerste Wereldoorlog thumb|250px|De overwinnaars bij het Verdrag van Versailles. V.l.n.r David Lloyd George, Vittorio Orlando, Georges Clemenceau en Woodrow Wilson De Eerste Wereldoorlog was het eerste grote conflict op wereldschaal in de twintigste eeuw. Deze oorlog heeft veel slachtoffers geëist en heeft de wereldkaart drastisch veranderd. De hoop dat het Verdrag van Versailles tot een duurzame vrede zou leiden, was vergeefs. Het verdrag was niet gericht op verzoening maar wraak. Duitsland kreeg als enige de schuld van het starten van de Eerste Wereldoorlog en forse herstelbetalingen opgelegd (Oorlogsschuldartikel 231), in 1921 bepaald op 132 miljard Reichsmark. Het verloor 12,5% van zijn territorium in Europa en alle overzeese koloniale gebieden. Dat veroorzaakte revanchisme en irredentisme. Daarbij werd de politieke structuur instabiel, van een keizerrijk werd het een republiek, nadat keizer Wilhelm II van Duitsland naar Nederland vluchtte.
Politieke carrière van Adolf Hitler In de Eerste Wereldoorlog had Hitler al zijn strijdlust bewezen voor het Duitse Keizerrijk. In 1914 was hij beloond met het IJzeren Kruis 2e klasse, voor zijn moed aan het westfront. In mei 1918 werd hij beloond met het IJzeren Kruis 1e klasse, dat hij wederom voor dapperheid kreeg. In 1918 raakte hij gewond door een gasaanval, hij was toentertijd korporaal. In het ziekenhuis uitte hij al zijn mening over Joden, communisten en republikeinen. Na de oorlog heeft Hitler veel deelgenomen aan het oproer tegen onder andere Versailles, de communisten en de Weimarrepubliek met het Freikorps. Op een dag moest hij een kleine, mogelijk socialistische partij infiltreren. Toen hij daar eenmaal was, bleek dat geen socialistische maar een nationalistische partij te zijn. Toen een professor daar een opmerking maakte, die Hitler niet beviel, sprak hij daar de vergadering heftig toe. Toen hij daarna wegging kwam de oprichter, Anton Drexler, naar hem toe en gaf hem een paar pamfletten, met het verzoek om als bestuurslid voor de partij te gaan werken. Dit deed hij en in een korte tijd groeide de partij snel uit, wat door middel van donaties van conservatieve rijken en reorganisatie van Hitler mogelijk was en in 1919 werd Hitler partijleider.
In 1920 werd de DAP veranderd in de NSDAP en in 1926 werd de DNSAP toegevoegd aan de NSDAP. Ondanks interne partijstrubbelingen bleef Hitler aan de macht door middel van zijn sprekerstalent en agressieve propaganda. Deze vormde later ook de basis van Hitlers weg naar de macht. Op 9 november 1923 deed Hitler een poging om de macht in Beieren te grijpen. Deze was slecht georganiseerd en mondde dan ook uit in een ramp. Hitler werd veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf, wat al heel licht was voor verraad, maar hij kon hem ook nog eens uitzitten in de gevangenis van Landsberg, waar hij een luxe onderkomen had. In die periode schreef hij zijn boek Mein Kampf. Dit ging over zijn ideeën over verhoudingen in de wereld, de "joodse kwestie", de Eerste Wereldoorlog en over wat hij zou doen als hij het voor het zeggen had. Het meeste wat in het boek geschreven staat zien we later ook terug in zijn daden, wat ook de basis vormde van de Tweede Wereldoorlog. Enkele maanden nadat Hitler werd vrijgelaten, werd het spreekverbod voor de partij in München opgeheven. Na deze deelstaat volgden al snel de andere. Door middel van enorme speeches en propaganda werd de NSDAP landelijk bekend, en in 1920 kon deze al uitgroeien tot een landelijke partij. Na die sterke groei ging het steeds minder met Hitlers partij. Aanvankelijk haalde ze nog 30 zetels in de Rijksdag, maar dat werden er steeds minder. In 1928 waren het er nog maar twaalf, een dieptepunt. Dit kwam mede doordat de Verenigde Staten in hoogconjunctuur zaten (roaring twenties). De economie floreerde en de investeringen bleven maar Duitsland instromen. Maar dit eindigde cruciaal bij de beurskrach van 1929. De NSDAP kwam terug met 107 zetels en in 1932 waren dat er 232, hoewel ze nog geen meerderheid hadden. De kopstukken in de politiek wilden desondanks toch met Hitler praten. Men zag een communistische partij als een erger kwaad. Door een paar complotten werd Hitler als rijkspresident aangesteld.
Effecten van het naziregime tot de Tweede Wereldoorlog Doordat Hitler in 1933 als Rijkskanselier werd aangesteld door Paul von Hindenburg, groeide het gevaar voor een oorlog drastisch. In Mein Kampf, dat Hitler tijdens zijn gevangenschap had geschreven, legde hij uit hoe hij de Joden wilde uitroeien en 'Lebensraum' wilde scheppen in het Oosten. Dit alleen al moest een bedreiging zijn voor veel bevolkingsgroepen en landen, maar zijn werk werd niet serieus genomen. Doordat Hitler de macht had en nu heel veel dingen kon regelen naar zijn inzicht, kwam dit al snel op gang. Hitler wilde altijd al een sterk leger. Het eerste wat hij dan ook deed was het leger reorganiseren. Hij voerde de dienstplicht weer in, wat eigenlijk verboden was door het verdrag van Versailles, dat stelde dat het leger gelimiteerd was tot 100.000 soldaten. Er werd niets concreets gedaan door Groot-Brittannië of Frankrijk en na 6 jaar beschikte de Wehrmacht, de Luftwaffe en de Kriegsmarine over een groot leger met meer dan tweeduizend tanks en meer dan tweeduizend vliegtuigen. Ook was het leger drastisch gemoderniseerd wat ook een voordeel opleverde ten opzichte van de geallieerden. Ten tweede volgde hij een agressief beleid tegen de Joden.
thumb|250px|Mensen verzameld bij Wall Street.
Wall Street-beurskrach
Na de Eerste Wereldoorlog ging het steeds beter met Duitsland. De Weimarrepubliek had na alle ellende toch redelijk herstel geleverd. Duitsland had natuurlijk nog wel te kampen met verschillende problemen maar er was toch progressie. Omdat er daarom weinig reden was tot klagen, waren maar weinig mensen geïnteresseerd in Hitlers extreme visie. Ze vonden de Weimarrepubliek, die geen extreme ideeën over verandering had, veel aantrekkelijker. Maar die progressie stopte na de beurskrach van 1929. De Verenigde Staten hadden na de Eerste Wereldoorlog veel in Duitsland geïnvesteerd. Dit zorgde voor werkgelegenheid en opbouw van de economie. Maar na de beurskrach vroegen alle Amerikaanse investeerders hun geld terug. Ook andere landen die door de Wall Streetkrach waren getroffen vroegen opeens weer agressief naar hun geld. Dit zorgde voor veel armoede, vooral onder de normale bevolking. Door deze armoede zochten mensen weer excuses en redenen voor hun armoede.
Fascisme in Italië Al na de Eerste Wereldoorlog, toen het verdrag van Versailles was ondertekend, kreeg Italië te maken met interne conflicten. Niet alle beloofde territoriale uitbreidingen waren gekregen en er waren veel stakingen voor betere arbeidsvoorwaarden. De socialisten en communisten aan de ene kant wilden betere werkcondities voor arbeiders en de fascisten, weliswaar een kleine groep onder leiding van Benito Mussolini, gingen hiertegen in. Deze partij trad vaak gewelddadig op. Ze kregen steeds meer macht hoewel ze klein bleven. Al in 1922 werd de Mars op Rome ingezet en zo werd Mussolini de baas van Italië. Koning Victor Emanuel III van Italië sloot een politiek verbond met Mussolini en geleidelijk werd de gang naar dictatuur ingezet. Van de koning moesten de liberalen instemmen met Mussolini, en later werd deze partij evenals alle andere verboden.
In de buitenlandse politiek was Mussolini goede vrienden met Frankrijk en Engeland, maar dit veranderde toen Italië ook meer koloniën wilde. Engeland en Frankrijk waren in eerste instantie 'vrienden' geworden met Italië doordat Italië en belangrijke rol speelde in de Volkenbond, ze hadden ook Italië nodig om de buitenlandse politiek en expansionisme van Duitsland in te dammen.
Invasie van Abessinië
Mussolini droomde van een Nieuw Romeins Rijk onder zijn leiding. Hij wilde de Middellandse Zee tot een binnenmeer van Italië maken. Italië had al koloniën, Libië en Italiaans-Oost-Afrika behoorden hiertoe. Hoewel Abessinië niet bij het oorspronkelijke Romeinse Rijk behoorde en niet aan de Middellandse Zee lag, was het een belangrijk onderdeel van Mussolini's expansiepolitiek. Hij wilde bovendien het verlies in de Eerste Italiaans-Ethiopische Oorlog wreken. In 1935 begon hij de invasie van Abessinië en binnen een jaar was het land veroverd. Hierna begon meteen de kolonisatie door de Italianen. De internationale gemeenschap reageerde verdeeld. Aan Italië werden sancties toegekend die niet of nauwelijks invloed hadden. Ook de Volkenbond reageerde zwak en Italië stapte zelf uit de bond.
Invasie van Albanië
In april 1939 bezetten de Italianen Albanië na een ultimatum gesteld te hebben dat Albanië afhankelijk maakte van Italië. De koning, Zog I, weigerde ermee in te stemmen en de volgende dag werd zijn land bezet door Italiaanse troepen. Al sinds de creatie van de Albanese staat was hij bedreigd door buurlanden. Na de Eerste Wereldoorlog was er de druk van buurlanden Joegoslavië en Griekenland. Al in 1925 werd er toenadering gezocht tot Italië en de verdragen die volgden tussen 1925 en 1939 zorgden ervoor dat Albanië steeds afhankelijker werd van Italië. Dit was een belangrijk onderdeel van de Italiaanse politiek want ze hadden een uitvalsbasis op de Balkan en Griekenland was nu een stap dichter bij aansluiting.
Burgeroorlog in Spanje thumb|Guernica na het Duits bombardement
In Spanje heerste tussen 1936 en 1939 een burgeroorlog. De twee partijen die elkaar bestreden waren de nationalisten onder generaal Francisco Franco en de republikeinen. De burgeroorlog is erg belangrijk omdat hier ook internationale steun werd gebruikt zonder dat deze landen zelf actief in de burgeroorlog deelnamen.
Nazi-Duitsland en Italië steunden Francisco Franco, omdat deze ook fascistisch was. Hij kreeg steun in de vorm van 106 tanks Panzerkampfwagen I en vliegtuigsquadrons van Legioen Condor en 8,8cm-Flak: 136 vliegtuigen en 5000 man. Nazi-Duitsland gebruikte de oorlog om zijn voertuigen en vliegtuigen te testen zodat ze die optimaal konden gebruiken in de komende oorlog. Ze lieten zich vergoeden met grondstoffen: kwik, antimoon, wolfraam en ijzer.
Ook de Sovjet-Unie steunde om die reden de oorlog met vliegtuigen en soldaten en agenten van de NKVD maar ook omdat de republikeinen veelal communisten waren en liet zich daarvoor vergoeden in goud van de Spaanse centrale bank.
Der Anschluss thumb|Duitse soldaten rijden Oostenrijk binnen (13 maart 1938)