Het Boek van de Noordelijke Qi of Beiqishu is een van de boeken uit de Vierentwintig Geschiedenissen, de verzameling officiële geschiedenissen van Chinese keizerlijke dynastieën. Het boek is samengesteld door Li Baiyao (李百藥, 565-648), werd gepresenteerd in 636 en beschrijft in 50 delen (juan) de geschiedenis van de Oostelijke Wei (534-550) en de Noordelijke Qi-dynastie (550-577), beide behorende tot de Noordelijke Dynastieën.
Ontstaan In 629 (of 630) gaf de Tang keizer Taizong opdracht tot samenstelling van een officiële geschiedenis van vijf voorafgaande dynastieën, de Liang, Chen, Qi, Zhou en Sui. Hiervoor werd een 'Historiografisch Bureau' (shi guan, 史館) opgericht, verbonden aan het Keizerlijk Secretariaat.
Li Baiyao kreeg vervolgens opdracht een geschiedenis van de Noordelijke Qi-dynastie samen te stellen. Onder de Sui-dynastie waren reeds diverse werken over de geschiedenis van de Qi-dynastie samengesteld, waaronder Qi zhi (齊志) door Wang Shao (王劭), Qi ji (齊紀, 30 juan) door Cui Zifa (崔子發) en Qishu (齊書) door Li Delin (李德林, 531-591), vader van Li Baiyao. Bij het samenstellen van zijn geschiedenis heeft Li Baiyao met name gebruik gemaakt van dat laatste werk. Hij voltooide zijn boek in 636 toen het werd gepresenteerd aan de keizer onder de titel Qishu (齊書), tegelijk met vier andere werken, het Boek van de Liang, Boek van de Chen, Boek van de Zhou en Boek van de Sui. Tijdens de Song-dynastie werd het woord bei (noord) aan de naam Qishu toegevoegd om een onderscheid te kunnen maken met Nanqishu (het Boek van de Zuidelijke Qi), een van de Zuidelijke Dynastieën.
Verdere ontwikkeling Het werk werd bekritiseerd door de historicus Liu Zhiji (661-721). Het onderscheid tussen keizerlijke annalen en biografieën zou te onduidelijk zijn, er lag te veel nadruk op details en Wei Shou, samensteller van het Boek van de Wei zou in zijn biografie te gunstig zijn beschreven. Door de verschijning in 659 van de Geschiedenis van het Noorden (Beishi), waarin de noordelijke dynastieën als een geheel zijn beschreven, raakte Beiqishu langzaam in de vergetelheid en dreigde te verdwijnen. Zo waren er volgens historicus Qian Daxin (錢大昕, 1728~1804) aan het begin van de 12e eeuw slechts 17 van de oorspronkelijke 50 juan overgebleven: juan 4 (biografie van Gao Yang, de eerste keizer van de Noordelijke Qi), juan 13, juan 16-25 en juan 41-45. Om het oorspronkelijk werk te kunnen reconstrueren is toen vooral gebruik gemaakt van Beishi (dat talrijke citaten uit de oorspronkelijke Beiqishu bevatte), maar ook van (het niet bewaard gebleven) Gaoshi xiaoshi (高氏小史)，samengesteld door de Tang-historicus Gao Jun (高峻). Dit verklaart waarom er in de huidige versie veel afwijkingen in de volgorde van de teksten zitten en dat beschreven gebeurtenissen elkaar vaak tegenspreken. Ook gebruikt het oorspronkelijk werk bij de beschrijving van keizers hun tempelnaam, terwijl ze in de gereconstrueerde hoofdstukken onder hun postume naam staan vermeld.
Inhoud Het huidige werk bevat 50 juan en volgt de vorm van jizhuanti van Shiji en de Hanshu, zij het dat slechts twee van de vijf mogelijke categorieën daadwerkelijk zijn gebruikt. De verhandelingen die horen bij de Noordelijke Qi zijn samen met die van Liang (502-557), Chen (557-589), Noordelijke Zhou (557-581) en Sui (581-618) behandeld in een eigen boek, Wudaishi zhi (五代史志 Verhandelingen van de vijf dynastieke geschiedenissen) dat later een integraal onderdeel werd van het Boek van de Sui.
In sommige teksten wordt spreektaal gebruikt. Twaalf juan eindigen met een commentaar (lun, 論) van de samensteller, gevolgd door een berijmde eulogie (lofrede, (zan, 讚).
dynastiekegeschiedenis benji(annalen) shijia(erfelijkegeslachten biao(tabellen) zhi(verhandelingen) liezhuan(biografieën) Totaal aantal juan Beiqishu 8 - - - 42 50
Annalen Ji (紀, annalen), 8 juan. Keizerlijke biografieën in strikt annalistische vorm die een chronologisch overzicht bieden van de belangrijkste gebeurtenissen, bezien vanuit het keizerlijke hof. Gao Huan en Gao Cheng (juan 1-3) waren geen keizer, maar regent voor de (enige) keizer van de Oostelijke Wei-dynastie. De annalen van die keizer bevinden zich in juan 12 van het Boek van de Wei. De eerste keizer van de Noordelijke Qi was Gao Yang (juan 4). In de keizerlijke annalen wordt verder Gao Yanzong (高延宗, †577), ook bekend als de prins van Ande (安德王) en keizer voor een korte periode in 577, overgeslagen. Zijn biografie staat in juan 11 onder de zonen van Gao Cheng.
Juan 1-8: juan Titel Vertaling Opmerkingen 1. 2. Shenwudi (神武帝) keizer Shenwu Bedoeld is Gao Huan (高歡, 496–547), sinds 534 regent en daarmee feitelijk machthebber onder de Oostelijke Wei-dynastie, postume naam: keizer Shenwu (北齊神武帝, Shenwudi) 3. Wenxiangdi (文襄帝) keizer Wenxiang Bedoeld is Gao Cheng (高澄, 521–549), regent en daarmee feitelijk machthebber onder de Oostelijke Wei-dynastie, postume naam: keizer Wenxiang (北齊文襄皇帝, Wenxiangdi) 4. Wenxuandi (文宣帝) keizer Wenxuan Annalen van keizer Wenxuan (北齊文宣帝, r.550-559). Bedoeld is Gao Yang (高洋, 526–559), de eerste keizer van de Noordelijke Qi. 5. Feidi (廢帝) De afgezette keizer Annalen van keizer Fei (北齊廢帝, r.559-560, de afgezette keizer van de Noordelijke Qi). Bedoeld is Gao Yin ((高殷, 545–561), postume naam: prins Mindao van Ji'nan (濟南閔悼王). 6. Xiaozhaodi (孝昭帝) keizer Xiaozhao Annalen van keizer keizer Xiaozhao (北齊孝昭帝, r.560-561). Bedoeld is Gao Yan (高演, 535–561). 7. Wuchengdi (武成帝) keizer Wucheng Annalen van keizer Wucheng (北齊武成帝, r.561-564). Bedoeld is Gao Zhan (高湛, 537–569). 8. Houzhu Youzhu (後主 幼主) de laatste heerser, de jonge heerser Bedoeld zijn de annalen van: Houzhu van de Noordelijke Qi (Beiqi Houzhu, 北齊後主, r.565-577, de laatste heerser van de Noordelijke Qi). Bedoeld is Gao Wei (高緯, 557-577) Youzhu van de Noordelijke Qi (Beiqi Youzhu, 北齊幼主, r.577, de jonge heerser van de Noordelijke Qi). Bedoeld is Gao Heng (高恆, 570–577), oudste zoon van Gao Wei.
Exemplarische overleveringen Liezhuan (列傳, exemplarische overleveringen, vaak aangeduid als biografieën), 42 juan. Biografieën van belangrijke personen. De biografie beperkte zich tot het beschrijven van gebeurtenissen die het exemplarische karakter van de betreffende persoon duidelijk moesten maken. Juan 9 bevat biografieën van keizerinnen en juan 10-14 die van keizerlijke prinsen. Juan 28 en 38 omvat biografieën van afstammelingen van heersers van de Noordelijke Wei-dynastie, juan 33 die van de Liang-dynastie, een van de Zuidelijke Dynastieën en juan 40 die van de Noordelijke Yan en Xia, twee van de door Noordelijke Wei veroverde staten uit de Periode van de Zestien Koninkrijken. Slechts twee juan (36 en 37) behandelen elk één individu. Vanaf juan 44 zijn er collectieve biografieën, waarbij de beschreven personen in categorieën zijn geplaatst.
Juan 9-50: juan Titel Vertaling Opmerkingen 9. hougong liezhuan (後宮 列傳) biografieën van keizerinnen Genoemd worden: Shenwu Lou hou (神武婁后): Lou Zhaojun (婁昭君, 501–562), keizerin van Gao Huan (zijn postume naam: keizer Shenwu (北齊神武帝, Shenwu Huangdi). Haar postume naam werd keizerin Ming (明皇后). Wenxiang Yuan hou (文襄元后): clannaam Yuan (zij was een zus van keizer Xiaojing van de Oostelijke Wei-dynastie, prinses Pingyi (馮翊公主, †tussen 570 en 576) was de vrouw van Gao Cheng (zijn postume naam: keizer Wenxiang (北齊文襄皇帝, Wenxiang Huangdi). Na de moord op haar echtgenoot in 549 werd haar formele naam in 550 keizerin Wenxiang (文襄皇后) en postuum ontving zij de titel keizerin Wenxiang Jing (文襄敬皇后). Wenxuan Li hou (文宣李后), Li Zu'e (李祖娥), was keizerin van keizer Wenxuan (北齊文宣帝, r.550-559), de eerste keizer van de Noordelijke Qi. Hij maakte haar tot keizerin Wenxuan (文宣皇后) ondanks verzet dat zij geen Xianbei was, maar van Han-Chinese afkomst. Na de dood van haar echtgenoot in 559 werd zij keizerin-weduwe. Die titel verloor zij in 560, zij werd sindsdien keizerin Zhaoxin (昭信皇后) genoemd, naar de naam van haar residentie. Na een afgedwongen seksuele relatie met keizer Wucheng werd zij in 562 verjaagd van het hof en in een boeddhistisch klooster geplaatst. Xiaozhao Yuan hou (孝昭元后), met clannaam Yuan (元), was als keizerin Xiaozhao (孝昭元后), keizerin van keizer Xiaozhao (北齊孝昭帝, r.560-561). Na zijn dood werd zij ook bekend als keizerin Shuncheng (順成皇后), naar de naam van haar residentie. Na de val van Noordelijk Qi in 577 werd zij meegevoerd naar Chang'an, hoofdstad van Noordelijk Zhou, maar kreeg in 580 toestemming terug te keren. Wucheng Hu hou (武成胡后, †na 581), met clannaam Hu (胡). Zij huwde Gao Zhan in 544 en werd na zijn proclamatie tot keizer benoemd tot keizerin Wucheng hou. Zij kreeg twee zoons, Gao Wei en Gao Yan. Toen Wucheng in 565 vrijwillig aftrad als keizer werd zij Taishang Huanghou (太上皇后, de afgetreden keizerin). Na zijn dood in 568 ontving zij van haar zoon Gao Wei de titel keizerin-weduwe. Zij bleef een machtsfactor van betekenis aan het hof. Na de val van Noordelijk Qi in 577 werd zij meegevoerd naar Chang'an, hoofdstad van Noordelijk Zhou. Zij is uiteindelijk in een onbekend jaar overleden onder keizer Wen van Sui (r.581–604).
Drie keizerinnen van Houzhu: Houzhu Hulü hou (後主斛律后), Gao Wei huwde als kroonprins een dochter van generaal Hulü Guang (zie: juan 17). Na de proclamatie van Gao Wei tot keizer in 565 (hij was toen 8 jaar) werd zij aangewezen als zijn keizerin Houzhu Hulü hou. Zij kregen in 572 een dochter. De keizerin verloor haar titel toen haar vader, Hulü Guang in 572 werd geëxecuteerd. Na de val van Noordelijk Qi in 577 huwde zij Yuan Ren (元仁), een functionaris onder Noordelijke Zhou en is uiteindelijk in een onbekend jaar overleden. Houzhu Hu hou (後主胡后), was een dochter van Hu Changren (胡長仁), een broer van keizerin Hu, de moeder van Gao Wei (en daarmee zijn nicht). Nadat zijn eerste keizerin haar titel was kwijtgeraakt, benoemde Gao Wei haar in 572 onder druk van zijn moeder tot keizerin (Houzhu Hu hou). Toen Gao Wei eind 572 zijn concubine Mu ook tot keizerin benoemde, kreeg keizerin Hu de titel "linker keizerin" (左皇后). Na intriges verloor zij begin 573 haar titel en werd op aandringen van keizerin-weduwe Hu van het hof verbannen. Na de val van Noordelijk Qi in 577 werd zij meegevoerd naar Chang'an, hoofdstad van Noordelijk Zhou. Daar huwde zij een verder onbekende functionaris. Ook haar jaar van overlijden is niet bekend. Houzhu Mu hou (後主穆后), Mu Yeli (穆邪利) was een concubine van Gao Wei en werd in 570 moeder van Gao Heng, zijn eerste zoon. In 572 benoemde Gao Wei haar ook tot keizerin (naast keizerin Hu). Keizerin Mu kreeg als titel "rechter keizerin" (右皇后) en Hu werd zijn "linker keizerin" (左皇后). Toen keizerin Hu in 573 van het hof werd verbannen, bleef Mu keizerin. In 577 trad Gao Wei af ten gunste van zijn zoontje Gao Heng. Keizerin Mu werd Taishang Huanghou (太上皇后, de afgetreden keizerin). Na de val van Noordelijk Qi in 577 werd zij meegevoerd naar Chang'an, hoofdstad van Noordelijk Zhou. Haar verdere lot is onbekend. 10. Shenwu shiyi wang liezhuan (高祖十一王 列傳) biografieën van elf prinsen van Shenwu Bedoeld zijn 11 zonen van Gao Huan (高歡, 496–547), postume naam Shenwu Huangdi (北齊神武皇帝): Yong'an Jianping wang (永安簡平王): Gao Jun (高浚, †558), prins Jianping van Yong'an (永安簡平王), 3e zoon Pingyang Jingyi wang (平陽靖翼王): Gao Yan (高淹, 531–564), prins Jingyi van Pingyang (平陽靖翼王), 4e zoon Pengcheng Jingsi wang (彭城景思王): Gao You (高浟, 533–564), prins Jingsi van Pengcheng (彭城景思王), 5e zoon Shangdang Gangsu wang (上黨剛肅王): Gao Huan (高渙, 533–558), prins Gangsu van Shangdang (上黨剛肅王), 7e zoon Xiang Chengjing wang (襄城景王): Gao Yu (高淯, 536–551), prins Chengjing van Xiang (襄城景王), 8e zoon Rencheng wang (任城王): Gao Jie (高湝, 538–577), prins van Rencheng (任城王), 10e zoon Gaoyang Kangmu wang (高陽康穆王): Gao Shi (高湜, 538–560), prins Kangmu van Gaoyang (高陽康穆王), 11e zoon Boling Wenjian wang (博陵文簡王): Gao Ji (高濟, †569), prins Wenjian van Boling (博陵文簡王), 12e zoon Huashan wang (華山王): Gao Ning (高凝), prins van Huashan (華山王), 13e zoon Fengyi wang (馮翊王): Gao Run (高潤, 543–575), prins van Fengyi (馮翊王), 14e zoon