De Stadler FLIRT is een elektrisch, lichtgewicht treinstel van de Zwitserse firma Stadler Rail. Volgens de Duitse uitleg van Stadler was het een acroniem voor Flinker Leichter Innovativer Regionaltriebzug, volgens de Engelse stond het voor Fast Light Innovative Regional Train. Vanwege de ontwikkelingen aan het treintype is dit aangepast naar de Duitse Flinker Leichter Intercity- und Regional-Triebzug", of het Engelse Fast Light Intercity- and Regional-Train.
Kenmerken Kenmerken van de FLIRT zijn het snelle optrekken, de grote remkracht en het lage gewicht. De eerste versie kreeg een maximumsnelheid van 160 km/h.
De FLIRT is modulair, waardoor hij makkelijk aan te passen is aan de eisen en wensen van de klant. De aanpasbaarheid komt tot uiting in de maximumsnelheid (120 tot 200 km/h), de lengte (twee tot zes rijtuigen), de vloerhoogte (55 of 76 cm) en de voeding van de bovenleiding (25 kV/50 Hz en 15 kV/16,7 Hz wisselspanning, 3 kV en 1,5 kV gelijkspanning). De uiteinden van de rijtuigen rusten op jacobsdraaistellen, waardoor brede rijtuigovergangen mogelijk zijn. De aandrijving maakt gebruik van IGBT, die zich in de draaistellen van de kopbakken bevindt. Bij langere treinstellen en treinstellen met een hogere maximumsnelheid kan daarnaast een extra motor geplaatst worden in een draaistel in het midden van de trein.
Geschiedenis Ontstaan Stadler ontwikkelde de FLIRT voor een aanbesteding voor nieuwe regionale treinen van de Zwitserse SBB, die deze wilde gebruiken op S-Bahn-netwerken rond Zug en Basel. Hiermee won Stadler het van concurrent Bombardier, die een nieuwe variant aanbood van treinstellen die dit bedrijf al eerder voor dit doel aan de BLS leverde. Dit was het NiNa-ontwerp, van Niederflur-Nahverkehrszug, ofwel lagevloertrein voor lokaal verkeer, en door de BLS aangeduid als de RABe 525. De eerste treinstellen zijn in 2004 geleverd.
Succes De grote mate van modulariteit maakte het treintype populair bij verschillende spoorwegmaatschappijen in Europa, waardoor de trein op veel plaatsen te zien is op het Europese spoorwegnet. Op 22 november 2011 maakte Stadler Rail bekend dat met de order voor de bouw van acht 6-delige Flirt-treinstellen voor de Societá Automobilistica Dolomiti AG (SAD) er in totaal 707 treinen zijn verkocht. Der 700. FLIRT fährt im Südtirol
Flirt 3 Sinds 2013 worden Flirt-treinen geleverd met een nieuw ontwerp, dat bekendstaat als Flirt 3. Dit ontwerp was nodig, nadat de Europese Commissie nieuwe regels had opgesteld voor de botsveiligheid van treinen, de EN 15227-norm.Stadler FLIRT Electric Multiple Unit (EMU), Switzerland, www.railway-technology.com
WINK De WINK – afkorting voor Wandelbarer, Innovativer Nahverkehrs-Kurzzug. De kracht van deze oplossing ligt in de grote flexibiliteit van de aandrijving: DMU met diesel, DMU met HVO, BMU als diesel met accu’s, elektrisch met accu of zelfs brandstofcellen zijn mogelijk.
Arriva Nederland De nieuwe treinen voor Arriva Nederland zijn in een eerste fase ontworpen als bi-modale tweedelige treinstellen. Ze worden aangedreven door een Deutz-dieselmotor aangedreven door gehydrogeneerde plantaardige olie (HVO) en hebben ook batterijen om de remenergie op te slaan. Door de opgeslagen energie in de accu's kunnen de dieselmotoren in de stations worden uitgeschakeld met een langere levensduur.
Inzet in Nederland
SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingInzetOpmerkingen NS FLIRT 160px Nederlandse Spoorwegen 2016-2017 58 3 en 4 1500 volt gelijkspanningHoofdrailnet, voornamelijk in Zuidoost-Nederland. NS R-net FLIRT 160px Nederlandse Spoorwegen 2016 6 2 1500 volt gelijkspanningSpoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn In huisstijl van R-net.NS FLIRT FlexNederlandse Spoorwegen36 besteld4 en 61500 volt gelijkspanningHoofdrailnet Arriva FLIRT 160px Arriva 2016 15 2 1500 volt gelijkspanning Limburg - 11 3 1500 volt gelijkspanning Limburg In dienst na elektrificatie Maaslijn 2017-2020 8 3 1500 volt gelijkspanning,3000 volt gelijkspanning,15 kV 16,7 Hz wisselspanningLimburg + Luik – Maastricht – Aken (Drielandentrein) Aangepast voor inzet op de treindienst naar België en Duitsland. Arriva WINK 160px Arriva 2020 18 2 Hybride diesel-elektrisch / batterijen / 1500 volt gelijkspanningDe WINKDe Noordelijke Nevenlijnen Keolis Nederland FLIRT Keolis 2017 16 3 en 4 1500 volt gelijkspanningBlauwnet (Zwolle – Enschede en Zwolle – Kampen) Keolis 2018 2 3 1500 volt gelijkspanning RRReis (vroeger Valleilijn) Overgenomen van Connexxion
Inzet in overige landen De treinstellen van het type FLIRT zijn geleverd in de volgende landen:
Algerije SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen SNTF 541 160px SNTF 2008-2009 64 4 25 kV 50 Hz Inzet op voorstadstreinen rond Algiers
Duitsland Het treinstel kan overal in Duitsland gezien worden.
SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen ET 22 160px Abellio Rail 2007 8 2 15 kV 16,7 Hz Inzet in Noordrijn-Westfalen ET 23 160px Abellio Rail 2007 9 3 15 kV 16,7 Hz Inzet in Noordrijn-Westfalen ET 25(2201-2213)160px VIAS GmbH 2016 13 5 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-designInzet in Noordrijn-Westfalen. Ex-Abellio ET 25(2301-2307) VIAS GmbH 2017 7 5 15 kV 16,7 Hz 25 kV 50 Hz 1500 V gelijkspanning Naar het Flirt 3-designInzet op de treindienst Arnhem – Düsseldorf. Ex-Abellio ET 25 VIAS GmbH 2019 29 5 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-designInzet in S-Bahn Rijn-Ruhr. Ex-Abellio Baureihe 427 160px BLB 2009 5 3 15 kV 16,7 Hz Baureihe 427 160px cantus 2006 14 3 15 kV 16,7 Hz Baureihe 428 160px cantus 2006 6 4 15 kV 16,7 Hz Baureihe 429 160px DB Regio 2007 5 5 15 kV 16,7 Hz Inzet in Mecklenburg-Voor-Pommeren op lijnen rond Rostock en Stralsund Baureihe 1428 160px DB Regio AG Haard-Achse (NRW) document Stadler Rail 2014 14 4 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-design Inzet op de Haard-as in Noordrijn-Westfalen Baureihe 1429 160px DB Regio AG Rheinland-Pfalz document Stadler Rail 2014 28 5 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-design Inzet in Rijnland-Palts Baureihe 428 160px Eurobahn 2007 25 4 15 kV 16,7 Hz Baureihe 428 160px Eurobahn 2009 4 4 15 kV 16,7 Hz Enkele stellen in de Rhein-Ruhr-Express huisstijl Baureihe 429 160px Eurobahn 2009 14 5 15 kV 16,7 Hz Enkele stellen in de Rhein-Ruhr-Express huisstijl Flirt 3 Go Ahead Verkehrsgesellschaft Deutschland GmbH 2019 11 en 15 3 en 5 15 kV 16,7 Hz Stuttgarter Net 1, lot 2 (Rems – Fils) Flirt 3 Go Ahead Verkehrsgesellschaft Deutschland GmbH 2019 9 en 10 4 en 6 15 kV 16,7 Hz Stuttgarter Net 1, lot 3 (Franken – Enz) Baureihe 427160px Hessische Landesbahn GmbH (HLB) 2010-2014 7 3 15 kV 16,7 Hz Baureihe 429 Hessische Landesbahn GmbH (HLB) 2010 6 5 15 kV 16,7 Hz Flirt 3ET 4.01-08 160px Keolis 2017 8 5 1500 volt / 3000 volt = en 15 kV / 25 kV ~~ Inzet Hengelo – Bielefeld Baureihe 1429Baureihe 1430 160px Nordbahn Eisenbahngesellschaft (NBE)Schleswig-Holstein: Netz Mitte Los B Nordbahn übernimmt Nahverkehr zwischen Hamburg, Wrist und Itzehoe document Stadler Rail 2014 15 5-6 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-design RABe 521 160px SBB GmbH 2006 9 4 15 kV 16,7 Hz Voor 2011 bekend als RABe 526 Inzet op de enkele lijnen van de Regio S-Bahn Basel ET 300 160px VIAS GmbH 2010 5 3 15 kV 16,7 Hz ET 400 160px VIAS GmbH 2010 14 4 15 kV 16,7 Hz ET 301 160px MERIDIAN 2013 28 6 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-design ET 351 160px MERIDIAN 2013 7 3 15 kV 16,7 Hz Naar het Flirt 3-design ET 3 160px Westfalenbahn 2007 14 3 15 kV 16,7 Hz Teutoburgerwaldnetz per 10 december 2017 naar Keolis ET 5 160px Westfalenbahn 2007 5 5 15 kV 16,7 Hz Teutoburgerwaldnetz per 10 december 2017 naar Keolis ET 4 160px Westfalenbahn 2015 15 4 15 kV 16,7 Hz Flirt 3-design Inzet: Emslandstrecke
Estland SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen 220023002400 160px Elron (ER) 2013-2014 20 2, 3 en 4 document Stadler Rail Dieselelektrisch Breedspoor 13001400 160px Elron (ER) 2013-2014 18 3-4 document Stadler Rail 3000 V Gelijkspanning Breedspoor
Finland SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen VR Sm5 160px Junakalusto Oy 2009, 2012, 2014 81 4 25 kV 50 Hz BreedspoorVR Sm7kaderloos|160x160pxVR-Yhtymä20425 kV 50 HzBreedspoor
Hongarije SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen MÁV 5341 160px Magyar Államvasutak (MÁV) 2007, 2009/2010, 2014/2015, 2015/2016 123 4 25 kV 50 Hz GySEV 6341 160px Győr-Sopron-Ebenfurti Vasút (GySEV) 2014-2015 10 4 25 kV 50 Hz
Italië SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen ETR 350 160px FER 2011-2013 32 5 3000 volt gelijkspanning De draaistellen zijn door AnsaldoBreda vervaardigd. ETR 155 160px SAD 2008 4 4 15 kV 16,7 Hz 3000 volt gelijkspanning ETR 170 160px SAD 2008 4 6 15 kV 16,7 Hz 3000 volt gelijkspanning ETR 340 160px ST 2009, 2011 22 4-6 3000 volt gelijkspanning De draaistellen zijn door AnsaldoBreda vervaardigd ETR 330 Ferrovie del Gargano (FdG) 2009-2012 10 3-4 3000 volt gelijkspanning ETR 340 160px Ferrotramviaria (FT) 2009, 2010 4 4 3000 volt gelijkspanning ETR xxx Region Aostatal 2016 3 5 Dieselelektrisch en 3000 volt gelijkspanning Naar het Flirt 3-design
Noorwegen SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen BM 74 160px Vy 2011-2012, 2014 37 (1 gesloopt) 5 15 kV 16,7 Hz Met afwijkend design BM 75 160px Vy 2010-2015 2016-2018 70 26 Weitere 26 FLIRT für NSB – Norwegischen Staatsbahnen sind vom Fahrzeug und Selectron TCMS-Lösung überzeugt 5 15 kV 16,7 Hz Met afwijkend design BM 76 160px SJ Nord 2020-2022 14 5 (met powerpack in het midden) 15 kV 16,7 Hz Met afwijkend design
Oekraïne SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen 160px УЗ(UZ) 2011-2012, 2014 1, meer verwacht Stadler comes to Ukraine (assembly included), test trains on the way 4 3kV= & 25 kV~ Met afwijkend design
Polen SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen PKP EN 75 160px PKP 2008 4 4 3000 volt gelijkspanning KM ER 75 160px KM 2008 10 4 3000 volt gelijkspanning ŁKA EN 75 160px ŁKA 2015 20 2 3000 volt gelijkspanning Naar Flirt 3-design PKP ED 160 160px PKP Intercity 2015 Stadler gewinnt in Polen: 8-teilige FLIRT3-Züge für PKP Intercity 20 Elektrischer Hochflurtriebzug FLIRT für den Intercityverkehr PKP, Polen 8 3000 volt gelijkspanning Naar Flirt 3-design
Servië SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen ŽS 413 160px Železnice Srbije (ŽS) 2014 21 4 25 kV 50 Hz Naar Flirt 3-design
Tsjechië SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen LEO Express 160px LEO Express 2012 5 5 3000 volt gelijkspanning Inzet op de trajecten * Praag – Ostrava * Praag – Staré Město
Verenigd Koninkrijk SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen Class 745, 755 160px Greater Anglia Stadler and Bombardier to supply trains for Abellio East Anglia franchise, railwaygazette.com, 10 augustus 2016 2019 24 10 25 kV 50 Hz elektrisch 24 14 4 3 Hybrid 25 kV 50 Hz met Dieselelektrisch
Verenigde Staten SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen Flirt 3 160px Fort Worth Transportation Authority (TEX Rail) 2017-2018 8 4 Dieselelektrisch TEX Rail orders Stadler Flirt DMUs, railwaygazette.com, 11 juni 2015 Flirt 3 160px San Bernardino County Transportation Authority 2021 3 2 Dieselelektrisch [www.railwaygazette.com/news/traction-rolling-stock/single-view/view/dmus-ordered-for-californias-arrow-commuter-service.html DMUs ordered for California's Arrow service], railwaygazette.com, 22 januari 2018
Wit-Rusland SeriesAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijvingOpmerkingen EPg 160px Belaroeskaja Tsjyhoenka (BCh) of (BC) 2011-2012 10 4 25 kV 50 Hz Breedspoor
Zweden