miniatuur|Mare Cognitum. Het grijze gebied rechtsboven is Fra Mauro. Het witte puntje in het midden van Mare Cognitum is krater Kuiper (Bonpland E) De Mare Cognitum (Latijn: bekende zee) is een mare op de naar de Aarde toegekeerde kant van de Maan.

Beschrijving De Mare Cognitum ligt in een gedeelte van de tweede ring van het inslagbekken van de Oceanus Procellarum. Dit bekken is ontstaan in het tijdperk Vroeg Imbrium en werd met vloedbasalt gevuld tijdens het Laat Imbrium. De Montes Riphaeus vormt een deel van de rand van het inslagbekken.

Locatie Mare Cognitum ligt ten oostzuidoosten van het boogvormige gebergte Montes Riphaeus, en vormt een noordwestelijk aanhangsel van Mare Nubium.

miniatuur|none|De locatie van Mare Cognitum

Naamgeving De naam Mare Cognitum is afkomstig van Gerard Kuiper, en is gegeven kort nadat deze mare bezoek kreeg van Ranger 7 (de eerste geslaagde Amerikaanse poging om een sonde foto's van de maan naar de aarde over te laten seinen tot op enkele meters van het maanoppervlak, waarna de sonde insloeg), en van de S-IVB trap van Apollo 14 in het westelijke gedeelte ervan.

Een andere naam voor dit gebied, eveneens afkomstig van Gerard Kuiper, was Mare Exploratum.Ewen A. Whitaker: Mapping and Naming the Moon, a history of lunar cartography and nomenclature, page 174

Johannes Hevelius gaf aan de zuidoostelijke rand van Mare Cognitum de benaming Insula Melos.Ewen A. Whitaker: Mapping and Naming the Moon, a history of lunar cartography and nomenclature, page 205

J. N. Krieger's en R. König's Montes Riphaeus Euclides delta, een driehoekig uitziende lage bergmassa ten noordwesten van Montes Riphaeus en Mare Cognitum, werd door de selenografen Johann Nepomuk Krieger en Rudolf König 'Transsemlja' genoemd. Een iets minder geprononceerd heuvelachtig gebied ten zuiden daarvan kreeg de benaming 'Ural', naar het aardse Oeralgebergte. De benaming Ural, of Montes Ural, kan nog steeds teruggevonden worden op maankaarten zoals de Hallwag maankaart, ontworpen door Hans Schwarzenbach. Hetgeen Krieger en König 'Transsemlja' heetten werd door Schwarzenbach aanzien als Montes Ural. De benaming Montes Riphaeus (als Riphaei) is afkomstig van Johannes Hevelius. Krieger en König verplaatsten deze benaming naar de boogvormige begrenzing van het noordwestelijke gedeelte van Mare Cognitum en werd door beide selenografen onderverdeeld als Riphaeus Boreus, Riphaeus Major, Riphaeus Medius, en Riphaeus Minor. Nog andere namen, van Krieger en König, die aan Montes Riphaeus en Montes Ural werden toegevoegd waren Antural, Cissemlja, Jekaterinburg pass, Karische strasse (naar de Karische Poort), Semlja Nowaja (naar Nova Zembla), en Sinus Semlja.

Apolloprogramma Apollo 12 landde in 1969 ten noorden van Mare Cognitum, op enkele tientallen meters afstand van de in 1967 gelande onbemande sonde Surveyor 3. Apollo 14 landde in 1971 net ten noorden van de sterk verweerde walvlakte Fra Mauro, ten noordoosten van Mare Cognitum.

Details in Mare Cognitum Kuiper en Eppinger In Mare Cognitum bevinden zich de komvormige kraters Kuiper (Bonpland E) en Euclides D, een krater die officieel Eppinger werd genoemd, maar, na rijp beraad, door de Internationale Astronomische Unie (IAU) in oktober 2002 werd afgekeurd. Hans Eppinger (1879-1946) voerde experimenten uit op gevangenen in Nazi concentratiekampen.

Bonpland D en Dorsum Guettard De krater Bonpland D aan het zuidelijke uiteinde van Dorsum Guettard, in het oostelijk gedeelte van Mare Cognitum, vertoont een dubbele westelijke rand. Deze merkwaardigheid kan tijdens schuin invallend zonlicht in dit gebied met telescopen worden waargenomen, kort na zonsopkomst en kort voor zonsondergang.NASA SP-362, Apollo over the Moon - a view from orbit. Chapter 7: Unusual features (2/2). Figure 246: Bonpland D + Dorsum Guettard.

Bonpland gamma en Bonpland omega De twee heuvels Bonpland gamma en Bonpland omega, ten noorden van de inslagplaats van Ranger 7 in het oostelijk gedeelte van Mare Cognitum, dienen tijdens het waarnemen van de maan, met behulp van telescopen, als herkenningspunten om het doel van de allereerste Amerikaanse geslaagde maanmissie op te sporen.NASA SP-362, Apollo over the Moon - a view from orbit. Chapter 4: The Maria (2/3). Figure 69 (hills north of Ranger 7's impact craterlet) / Chapter 5: Craters (2/6). Figure 122 (Ranger 7 impact craterlet).

Mons Moro Ten zuidzuidoosten van de inslagzone van Ranger 7 en ten zuiden van de komvormige krater Bonpland H is Mons MoroMons Moro, genoemd naar Antonio Lazzaro Moro, 1687-1764. te vinden, een donkere en onregelmatig uitziende verhoging van het maanoppervlak.NASA SP-362, Apollo over the Moon - a view from orbit. Chapter 4: The Maria (3/3). Figure 92: Mons Moro. Mons Moro is met behulp van telescopen het best waarneembaar tijdens volle maan, een donker vlekje in Mare Cognitum.

Apollo 14 S-IVB inslagzone Er bestaat een geringe kans dat het donkere ejectagebied rondom het inslagkratertje van de S-IVB trap van Apollo 14, net ten oosten van Montes Riphaeus, gefotografeerd kan worden door middel van hoge resolutie webcamfotografie en uiterst krachtige telescopen.NASA SP-362, Apollo over the Moon - a view from orbit. Chapter 5: Craters (2/6). Figures 120-121 (Apollo 14 S-IVB impact craterlet and ejectablanket).Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC). Post N° 60: Apollo 14 S-IVB Impact Crater (Marc Robinson, 8 october 2009).

Jekaterinburg damm Een lage heuvelrug die vanaf Euclides D (Eppinger) tot aan het centrale gedeelte van de Montes Riphaeus loopt, werd door de selenografen J. N. Krieger en R. König 'Jekaterinburg damm' genoemd. In Montes Riphaeus ging 'Jekaterinburg damm' over naar 'Jekaterinburg pass'.

Literatuur en maanatlassen T.W. Webb: Celestial Objects for Common Telescopes, Volume One: The Solar System (met beschrijvingen van telescopisch waarneembare oppervlaktedetails op de maan). Tj.E. De Vries: De Maan, onze trouwe wachter. A.J.M. Wanders: Op Ontdekking in het Maanland. Times Atlas of the Moon, edited by H.A.G. Lewis. Patrick Moore: New Guide to the Moon. Harold Hill: A Portfolio of Lunar Drawings. Antonin Rukl: Moon, Mars and Venus (pocket-maanatlasje, de voorganger van Rukl's Atlas of the Moon). Antonin Rukl: Atlas of the Moon. Harry de Meyer: Maanmonografieën (Vereniging Voor Sterrenkunde, 1969). Tony Dethier: Maanmonografieën (Vereniging Voor Sterrenkunde, 1989). Ewen A. Whitaker: Mapping and Naming the Moon, a history of lunar cartography and nomenclature. The Hatfield Photographic Lunar Atlas, edited by Jeremy Cook. William P. Sheehan, Thomas A. Dobbins: Epic Moon, a history of lunar exploration in the age of the telescope. Ben Bussey, Paul Spudis: The Clementine Atlas of the Moon, revised and updated edition. Charles A. Wood, Maurice J.S. Collins: 21st Century Atlas of the Moon.

Maankaarten Kort na het beëindigen van het Apolloprogramma in december 1972 werd een reeks gedetailleerde maankaarten gemaakt aan de hand van honderden orbitale hogeresolutiefoto's van het maanoppervlak, genomen tijdens de drie wetenschappelijke missies Apollo 15, Apollo 16 en Apollo 17. Een aantal van deze kaarten tonen kleine en uiterst kleine segmenten van Mare Cognitum.

Externe links Foto's Lunar Topographic Orthophotomap (LTO) Series Foto's Lunar Topophotomap Series

Referenties

Cognitum