thumb|De ruimtetelescoop Hubble komt los van de spaceshuttle Discovery op ruimtevlucht STS-82 (februari 1997) Een ruimtetelescoop is een telescoop die zich buiten de dampkring van de aarde bevindt. De bekendste ruimtetelescoop is de ruimtetelescoop Hubble.
Mogelijkheden Een ruimtetelescoop kan elektromagnetische straling zoals gammastraling, röntgenstraling en infraroodstraling waarnemen die op Aarde - door de beschermende dampkring - niet of slechts beperkt waargenomen kan worden. Ook bronnen van zichtbaar licht worden scherper afgebeeld buiten de dampkring.
Verdere mogelijkheden zijn de radio-interferometrie (zoals de HALCA, ook bekend als MUSES-B), en het detecteren van zwaartekrachtgolven (zie LISA).
Tevens heeft een ruimtetelescoop geen last van luchtturbulentie, bewolking, lichtvervuiling, of afwisseling van dag en nacht.
Een ruimtetelescoop is echter duurder door het transport naar de ruimte en moeilijker onderhoud aldaar. De diameter van bijvoorbeeld een spiegel wordt beperkt door de transportmogelijkheden. Door verschillende telescopen te laten samenwerken kan echter een virtuele grotere spiegeldiameter worden verkregen. Er zijn studies gaande voor een ruimtetelescoop bestaande uit vijf telescopen die op hetzelfde object gericht kunnen worden.
De meeste ruimtetelescopen bevinden zich in een omloopbaan rond de aarde, maar toekomstige ruimtetelescopen zullen steeds meer in de Lagrangepunten van de aarde geplaatst worden. Het SOHO bevindt zich nu reeds in het binnenste Lagrangepunt L1, van waaruit de zon ononderbroken kan worden bestudeerd. De sonde voor het onderzoek van de kosmische achtergrondstraling WMAP heeft een omloopbaan rond het Lagrangepunt L2, waar de gelijktijdige afscherming van de storende straling van de aarde en de zon mogelijk is.
Een derde mogelijkheid (naast de aarde en de Lagrangepunten) is een omloopbaan rond de zon, zoals de Spitzer Space Telescope.
Lijst van de ruimtetelescopen (onvolledig) NameStartEindeBereikBeheerderUit dienst Radio Astronomy Explorer A / B juli 1968 / juni 1973 / augustus 1977 NASA Uhuru (voorheen SAS-1) december 1970 maart 1973 röntgen NASA Cos-B augustus 1975 april 1982 gammastraling ESA International Ultraviolet Explorer januari 1978 september 1996 ultraviolet NASA, ESA, SERC Infrarood Astronomische Satelliet januari 1983 november 1983 infrarood NASA, NIVR, SERC Exosat mei 1983 april 1986 röntgen ESA COBE november 1989 1993 microgolven NASA Hipparcos augustus 1989 maart 1993 zichtbaar licht ESA Compton Gamma Ray Observatory april 1991 juni 2000 gammastraling NASA ROSAT juni 1990 februari 1999 röntgen DLR Yohkoh (voorheen Solar-A) augustus 1991 december 2001 röntgen ISAS Infrared Space Observatory november 1995 april 1998 infrarood ESA BeppoSax april 1996 april 2002 röntgen ISA EUVE juni 1992 januari 2001 ultraviolet NASA HALCA februari 1997 november 2005 radiostraling JAXA FUSE juni 1999 juli 2007 ultraviolet NASA WMAP juni 2001 oktober 2010 microgolven NASA Galaxy Evolution Explorer april 2003 juni 2013 ultraviolet NASA AKARI februari 2006 november 2011 infrarood JAXA Corot december 2006 juni 2014 zichtbaar licht CNES Ruimtetelescoop Herschel mei 2009 juni 2013 infrarood ESA Planck Observatory mei 2009 oktober 2013 microgolven ESA Suzaku (voorheen ASTRO-E) juli 2005 september 2015 röntgen JAXA ASTRO-H februari 2016 maart 2016 röntgen JAXA LISA Pathfinder december 2015 juni 2017 zwaartekrachtgolven ESA, NASA Kepler Space Observatory maart 2009 oktober 2018 zichtbaar licht NASA RadioAstron juli 2011 mei 2019 radiostraling Russian Astro Space Center Spitzer Space Telescope augustus 2003 januari 2020 infrarood NASA Wide-field Infrared Survey Explorer januari 2010 juli 2024 infrarood NASA Gaia juli 2014 januari 2025 zichtbaar licht ESAIn dienst Ruimtetelescoop Hubble april 1990 zichtbaar licht NASA, ESA Solar and Heliospheric Observatory december 1995 zichtbaar licht, ultraviolet NASA, ESA Chandra X-ray Observatory juli 1999 röntgen NASA XMM-Newton december 1999 röntgen ESA INTEGRAL oktober 2002 gammastraling ESA Swift november 2004 gammastraling Agenzia Spaziale Italiana STEREO oktober 2006 ultraviolet NASA Hinode oktober 2006 zichtbaar licht, röntgen, ultraviolet JAXA Fermi Gamma-ray Space Telescope juni 2008 gammastraling NASA TESS-ruimtetelescoop april 2018 NASA James Webb-ruimtetelescoop 2022 zichtbaar licht, infrarood NASA, ESA, CSA Euclid juli 2023 zichtbaar licht, infrarood ESAGepland PLATO 2026 zichtbaar licht, nabij infrarood ESA Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop 2026 Wide field, Blauw tot bijna infrarood licht NASA ATHENA 2031 röntgenstraling ESA LISA 2034 zwaartekrachtgolven ESA, NASA
thumb|500px|none|Ruimtetelescopen en hun golflengtebereik in 2005
Zie ook Lijst van satellieten voor röntgenastronomie