De moord op James Bulger (geboren 12 maart 1990) was een zeer spraakmakende gebeurtenis in Liverpool, Engeland, op 12 februari 1993, waarbij twee jongens van tien jaar de tweejarige peuter James Bulger ontvoerden in een winkelcentrum, waarna ze hem bij een spoorbaan martelden en voor dood achterlieten. De zaak bracht zeer veel maatschappelijke verontwaardiging teweeg, zowel in het Verenigd Koninkrijk als daarbuiten.
Gebeurtenissen Op 12 februari 1993 besloten de toen tienjarige jongens Jon Venables en Robert Thompson een dag te spijbelen en brachten hun dag door in het New Strand Shopping Centre, het winkelcentrum van Bootle (Merseyside). Om omstreeks 15.40 uur troffen ze buiten een van de winkels de tweejarige James Patrick Bulger aan, die ze wisten mee te lokken terwijl zijn moeder nog binnen bij de slager was. Ze had James alvast naar buiten gestuurd maar was afgeleid omdat de slager haar bestellingen had verwisseld. Iets eerder hadden ze al geprobeerd om een ander kind mee te lokken en onder een auto te duwen, maar dit was mislukt.Young know what is wrong North West evening mail, 23 februari 2009. Geraadpleegd op 21 maart 2014. Op beelden die een beveiligingscamera in het winkelcentrum die dag om 15.42 uur maakte, is te zien hoe de twee jongens samen met de peuter het winkelcentrum uitlopen. James loopt hier aan de hand van Venables, terwijl Thompson een eindje voor hen uit loopt.CCTV: Does it work? BBC, 13 augustus 2002. Geraadpleegd op 21 januari 2016.
Vlak buiten het winkelcentrum brachten Venables en Thompson James bij een kanaaloever en wilden hem daar het water induwen. Toen James niet te dicht bij de rand wilde komen, pakten ze hem op en lieten ze hem op zijn hoofd vallen, waardoor James begon te huilen. Venables en Thompson wilden aanvankelijk wegrennen, maar toen een vrouw zich over James wilde ontfermen keerden ze om en overtuigden haar dat hij bij hen hoorde. De vrouw liet zich overtuigen toen James vrijwillig met de jongens meeliep. De bult op James' hoofd werd met zijn capuchon bedekt en ze liepen verder.
Ze liepen vervolgens vier kilometer met hem. Onderweg stopten ze soms om het jongetje te stompen en te schoppen.James Bulger killer back in prison The Guardian, 2 maart 2010. Geraadpleegd op 22 januari 2016. Tijdens die 4 km hebben 38 getuigen (later werden deze getuigen bekend als de 'Liverpool 38') hen zien lopen door de straten. Enkelen van hen bemoeiden zich ermee, maar de twee jongens wisten hun wijs te maken dat James hun broertje was of een verdwaald kind dat ze wilden terugbrengen. Hoewel James herhaaldelijk huilend om zijn moeder vroeg en meerdere getuigen hebben verklaard dat hij zichtbare verwondingen op zijn gezicht had, deed niemand van de omstanders iets.: Bulger, James Patrick (1990–1993), Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004.
Aan het einde van de 'wandeling' (rond 17.30 uur) stopten Jon en Robert bij een spoorbaan in de buurt van het verlaten treinstation Walton & Anfield en de begraafplaats Anfield. Hier begonnen ze James zwaar te mishandelen, vermoedelijk met voorwerpen die ze eerder die dag hadden gestolen. Venables of Thompson gooide eerst verf in James' ogen, waarna ze de tweejarige James hard in het gezicht schopten (op de wang van James bleek een afdruk van de veter-ringetjes van de schoenen van Thompson te staan), bakstenen tegen zijn hoofd gooiden en een 10 kg zware ijzeren staaf op zijn hoofd lieten vallen. Bij James werden bij onderzoek tien schedelfracturen geconstateerd. Ook duwden ze de jongen batterijen in zijn mond.Death of James Bulger. 1: The Videotape Crime Library, via Internet Archive. Geraadpleegd op 3 februari 2016.JON VENABLES & ROBERT THOMPSON Murder UK. Geraadpleegd op 21 januari 2016. Toen het jongetje na deze martelingen buiten bewustzijn op de grond lag, trokken Thompson en Venables zijn schoenen, sokken, broek en onderbroek uit en trokken zijn voorhuid terug. Daarna lieten ze James achter op de spoorrails, nadat ze eerst zijn bovenlichaam met puin hadden bedekt. Ze hoopten dat een trein hem zou overrijden, waardoor het geheel op een ongeluk zou lijken. De patholoog heeft na onderzoek verklaard dat het jongetje na de martelingen en het neerleggen op de rails nog even heeft geleefd, maar voor hoelang is onduidelijk.
Diezelfde vrijdag werd de verdwijning van de peuter landelijk nieuws en werd er opgeroepen om alle mogelijke informatie te melden bij de politie in Liverpool. Er waren tips dat James was gezien bij het Leeds and Liverpool Canal en er zou de volgende dag een duikersploeg gaan zoeken. Die avond werd de politie ook benaderd door een van de winkeliers, die aangaf te beschikken over een beveiligingscamera en dat wellicht er beelden zouden zijn van James. Die dag waren er namelijk al meldingen geweest dat een onbekende volwassen man diverse kinderen had aangesproken. Uit de camerabeelden werd echter al heel snel duidelijk dat James met twee jonge kinderen was meegelopen. De beelden waren echter te onduidelijk om een goede beschrijving te maken van beide kinderen. Deze jongens werden rond de leeftijd van 13-16 geschat. De zoektocht werd op zaterdag voortgezet en was met name nu ook gericht op de twee kinderen die op de camerabeelden te zien waren.
Twee dagen na de verdwijning (zondag 14 februari) werd James' dode en zwaar verminkte lichaam gevonden door jongens die bij het spoor op zoek gingen naar voetballen. Hij was al overleden voordat zijn lichaam door een trein doormidden werd gekliefd.James Bulger 'battered with bricks' The Guardian, 2 november 1993. Geraadpleegd op 22 januari 2016. Mogelijk zijn de schedelfracturen als gevolg van het gooien met de bakstenen en het laten vallen van de ijzeren staaf de rechtstreekse oorzaak van James' dood geweest, maar de peuter had zoveel verwondingen (22 aan zijn hoofd en 20 op het bovenlichaam) dat men dit nooit met zekerheid heeft kunnen vaststellen.James Bulger suffered multiple fractures: Pathologist reveals two-year-old had 42 injuries including fractured skull. Jonathan Foster reports The Independent, 10 november 1993. Geraadpleegd op 21 maart 2014. De verwondingen op James' hoofd en lichaam waren zo ernstig dat de noodzakelijke identificatie op aanraden van de politie niet door de ouders, maar door de oom van James (Jimmy Bulger) werd gedaan. Ook werd besloten om tijdens de begrafenis een geheel afgesloten kist te gebruiken, in plaats van de gebruikelijke halfopen kist.
De zoektocht naar de ontvoerders en moordenaars Hoewel men over beelden beschikte waarop was te zien hoe James werd meegenomen door twee oudere kinderen, werd niet verwacht dat zij te maken hadden met de uiteindelijke mishandeling en moord op James. Toen op andere camerabeelden te zien was dat een kleine anderhalve kilometer van de plaats delict de jongens nog steeds met James tussen hen in door Liverpool liepen, werd steeds duidelijker voor de politie dat deze kinderen waarschijnlijk ook de moordenaars van James waren. Daarnaast waren er getuigen die na een oproep van politie en ouders op de landelijke televisie hadden gemeld de drie kinderen gezien te hebben en werd duidelijk dat deze jonge kinderen meer moesten weten over de laatste uren van James Bulger. Er werd een zoektocht naar deze kinderen opgezet, echter zonder direct resultaat.
Er volgden enkele verhoren met mogelijke verdachten (kinderen in de leeftijd van 10-16 jaar). Een jongen van 12 uit Kirkdale werd gearresteerd, maar snel daarna weer vrijgelaten.The James Bulger investigation: Ten days that stunned Merseyside – and the world Liverpool Echo, 7 juni 2013. Geraadpleegd op 22 januari 2016. Gearchiveerd op 14 februari 2016. De gouden tip kwam uiteindelijk van een vrouw die een van de jongens op de camerabeelden herkende als Jon Venables. Van Venables wist ze dat hij op de dag van de verdwijning van James had gespijbeld van school.
Onderzoek en veroordeling Al snel werden Venables en Thompson door de politie bij hun families opgehaald voor ondervraging. Het bleken beiden probleemkinderen die in een arme arbeiderswijk van Liverpool woonden. Ze kregen niet veel aandacht van hun ouders, die gescheiden waren en het merendeel van hun tijd in het café doorbrachten. De twee jongens hielden zich bezig met onder meer andere kinderen pesten en duiven vangen die ze vervolgens de veren uittrokken. Ook waren ze vaker niet dan wel aanwezig in de lessen.
Ze werden als gevolg van DNA-sporen en de blauwe verf en bloed op hun kleding en schoenen al snel als verdachten aangemerkt. In eerste instantie kon men niet geloven dat deze twee kinderen van 10 jaar de gruwelijke moord op hun geweten konden hebben, temeer omdat Thompson samen met vrienden nog een roos was gaan leggen op de plek van de moord, nadat deze was veranderd in een bloemenzee ter nagedachtenis aan James.
Op 20 februari werd de twee jongens door de Jeugdrechtbank de moord officieel ten laste gelegd en twee dagen later moesten ze voor de Magistrate's Court in Sefton verschijnen. Om de woedende menigte buiten af te leiden verliet aan het eind van die dag een lege arrestatiewagen het pand, terwijl Venables en Thompson ongemerkt in gewone auto's werden afgevoerd. Na hun arrestatie werden ze vastgezet in twee verschillende jeugdgevangenissen. Aanvankelijk ontkenden ze ook maar iets van de moord af te weten, later gaven ze elkaar de schuld. Venables ontkende in eerste instantie en werd zeer emotioneel. Pas toen zijn moeder aangaf dat ze van hem zou blijven houden ongeacht wat hij gedaan zou hebben, gaf Venables tijdens een onderbreking van de verhoren vanuit het niets toe James te hebben vermoord, maar hij schoof de schuld grotendeels af op Thompson.Death of James Bulger. 5: Robert Denies, Jon Cries Crime Library, via Internet Archive. Geraadpleegd op 3 februari 2016. Thompson daarentegen bleek niet coöperatief tijdens de verhoren en leek de verhoren te zien als een competitie tegen de politie (Thompson zou ook pas jaren later zijn verantwoordelijkheid nemen voor het misdrijf). Op suggesties wat er gebeurd zou kunnen zijn door de politie reageerde hij vaak met "Dat zijn jouw woorden. Ik was erbij en jij niet". Ook hij legde in veel gevallen van zijn kant de schuld bij Venables neer, zijn eigen rol in de gebeurtenissen zodoende bagatelliserend. De verhoren met de jongens duurden in totaal 20 uur. Uiteindelijk kreeg de politie op basis van getuigenverklaringen en de verklaringen van beide jongens goed inzicht in wat er precies had plaatsgevonden, al is over de marteling en de uiteindelijke moord tot op heden niet alles bekend geworden en/of vrijgegeven. Daarnaast was er voldoende forensisch bewijs dat onomstotelijk bewees dat Thompson en Venables een cruciale rol hebben gespeeld in de moord op James Bulger.
Gedurende hun hele proces stonden ze in de media enkel bekend als "kind A" en "kind B". Hun echte namen werden omwille van hun eigen veiligheid pas na hun veroordeling bekendgemaakt. Aan het begin van het proces verzamelden vijfhonderd woedende demonstranten zich rondom het gerechtshof in Sefton.1993: Two boys charged with toddler's murder BBC. Geraadpleegd op 21 maart 2014. Gearchiveerd op 18 december 2013. Cruciaal in deze rechtszaak was, gezien de jonge leeftijden van Venables en Thompson, aan te tonen dat beiden goed wisten en begrepen wat het verschil is tussen goed en fout en tussen waarheid en leugen. Door verschillende jeugdpsychologen werd bevestigd dat zowel Thompson als Venables dit onderscheid goed konden maken.