Nieuwe Pekela (Gronings: Nij Pekel) is een plaats en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Groningen. Nieuwe Pekela ligt zes kilometer ten oosten van Veendam. De plaats is ontstaan na Oude Pekela. De naam is ontleend aan de rivier de Pekel A. Samen vormen beide dorpen tegenwoordig de gemeente Pekela.
Geschiedenis De eerste notatie in de geschiedenis van de plaats begon in 1599 toen een aantal Friezen en Hollanders, verenigd in de zogenaamde Pekelcompagnie, veengronden langs het riviertje de Pekel A kochten van eigenaren uit het naburige stadje Winschoten. Doel van de compagnie was het winnen van turf, door het afgraven van veen wat veel aanwezig is in Oost-Groningen.
In de 18e eeuw werd in het dorp een Lutherse kerk gebouwd. In de 18e eeuw kwam ook de zeevaart richting Duitsland, Polen en de Baltische staten op gang. In de 19e eeuw kwam deze tot ongekende bloei en bevoeren Pekelder zeeschepen alle wereldzeeën.
In 1810 werd Pekela gesplitst in Oude en Nieuwe Pekela, toen Nederland werd ingelijfd bij Frankrijk.
Foto's
Sigarenfabriek In Nieuwe Pekela bevond zich aan de Albatrosstraat 2-3 de sigarenfabriek Albatros, later Champ Clark & Lugano Sig.fabr. v/h R.H. Koning & Zn. Uit het vroegere personeelsbestand is het Chr. Mannenkoor "Albatros" ontstaan, dat genoemd werd naar de fabriek. Het boekt tot op de dag van vandaag nog veel successen. Na de Tweede Wereldoorlog werd in 1946 gemeentelijk bepaald dat de gemeente die in wijken was verdeeld straatnamen zou krijgen. Besloten werd om aan het gedeelte waaraan sigarenfabriek Albatros lag, de straatnaam Albatrosstraat toe te kennen. Toen het bedrijf van R.H. Koning een N.V. werd, werden de merken "Champ Clark" en "Lugano" gebruikt voor de naam van de N.V. De sigarenfabriek bestaat niet meer, en de vroegere directeurswoning is nu een ouderenpension, maar de naam Champ Clark is gebleven.
Verder staat er een korenmolen in Nieuwe Pekela, De Zwaluw geheten.
Sport en cultuur Het museum Kapiteinshuis Pekela is gevestigd in Nieuwe Pekela. De bibliotheek in het dorp sloot in 2021 en verplaatste haar werkzaamheden naar de vestiging in Oude Pekela. De Christelijke muziekvereniging Excelsior maakt gebruik van de Gereformeerde kerk.
Ook zijn er verschillende sportmogelijkheden in Nieuwe Pekela te vinden. Het Burgemeester Boekhoven Sportpark is de thuishaven van VV Pekela, met de naastgelegen tennisbanen van TC Nieuwe Pekela en sporthal De Spil. Ten zuiden van het dorp ligt het terrein van schietsportvereniging Vulpes Vulpes en een manege.
Geboren
Klaas Lammerts Tiktak (1765-1844), rentenier en schout Jacob Harms de Weerd (1782-1859), schout/burgemeester Bernard Heimans Catz (1789-1887), destillateur Kornelius Mennes Brouwer (1797-1876), landbouwer, kapitein van de schutterij en burgemeester Kornelis Dik (1849-1926), gemeentesecretaris en burgemeester Jan de Boer (1859-1941), gymnast Reint Harm Koning (1865-1939), oprichter en directeur van sigarenfabriek "Albatros" Tonnis Holthuis (1880-1937), architect Piet Keuning (1882-1962), onderwijzer, dichter en ondernemer Jan de Boer (1886-1956), misdadiger Mees Toxopeus (1886-1974), schipper Anko Scholtens (1893-1943), schooldirecteur en verzetsstrijder Geert Westers (1898-1962), fabrikant en verzetsstrijder Lidy van Eijsselsteijn (1904-1986), dichteres en schrijfster Geert Bruintjes (1907-1942), verzetsstrijder Jurjen Geert Pinkster (1913-1945), makelaar en verzetsstrijder Carel Kral (1917-1995), ondernemer en fotograaf Johannes Dijkhuis (1922-1944), verzetsstrijder Jan Koolhof (1922-1944), machinebankwerker en verzetsstrijder Wilte Mulder (1928-2015), politicus Eisso Woltjer (1942), politicus Hans Boekhoven (1946), politicus Rika Pot (1950), burgemeester Janneke Snijder-Hazelhoff (1952), politica Jaap Wolters (1955), ondernemer Marcel Meijer (1966), Deens politicus
Zie ook Lijst van burgemeesters van Nieuwe Pekela Lijst van rijksmonumenten in Nieuwe Pekela Lijst van gemeentelijke monumenten in Nieuwe Pekela
Externe links Website Gemeente Pekela Meer informatie over de geschiedenis van Nieuwe en Oude Pekela
Categorie:Pekela Categorie:Plaats in Groningen Categorie:Veenkolonie Categorie:Voormalige gemeente in Groningen (provincie)