thumb|De voormalige kieskringen BHV (rood en blauw) en Leuven (grijs). BHV bestond uit de bestuurlijke arrondissementen Brussel-Hoofdstad (rood) en Halle-Vilvoorde (reguliere gemeentes in donkerblauw, faciliteitengemeentes in lichtblauw). thumb|BHV (paars) en de taalgrenzen (rood).
Brussel-Halle-Vilvoorde (BHV) was een kieskring in België van 1963 tot 2012. Hij strekte zich uit over de bestuurlijke arrondissementen Brussel-Hoofdstad (samenvallend met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) en Halle-Vilvoorde (35 gemeentes van het Vlaams Gewest).Wat u moet weten over Brussel-Halle-Vilvoorde. Een institutioneel buitenbeentje in 10 vragen en antwoorden, De Standaard, 20/04/2004 Sinds de opheffing in 2012 vormt het Brusselse deel een eigen kieskring en hoort het Vlaamse deel bij de kieskring Vlaams-Brabant.
De splitsing van de kieskring was een communautaire kwestie die al meteen ontstond bij de oprichting ervan in 1963 ten gevolge van het vastleggen van de taalgrens. Toen in 2002 de kieskringen voor de federale parlementsverkiezingen bij wet gewijzigd werden van arrondissementele naar provinciale kieskringen kreeg het probleem na een arrest van het Arbitragehof ook een dwingend juridisch karakter dat de Belgische politiek zou beheersen tot 2012, toen er over de splitsing uiteindelijk een politiek akkoord werd bereikt. De splitsing was oorspronkelijk een Vlaamse eis ingegeven door de vrees dat de kieskring BHV zou bijdragen tot de verdere verfransing van de Vlaamse rand rond Brussel en het volgens hen voor de Vlaamse partijen nadelige effect op de zetelverdeling binnen deze kieskring. Na het invoeren van de provinciale kieskringen beriepen de Vlaamse partijen zich ook op het ongrondwettelijk karakter van de kieskring zodat een aanpassing niet langer uit kon blijven.
De kwestie sleepte zo lang aan doordat men niet tot een compromisoplossing kon komen tussen Nederlandstaligen en Franstaligen. Belangrijkste struikelblok hierbij was de door Franstalige politieke partijen vooropgestelde eis om de Franstaligen in de Vlaamse randgemeenten (faciliteitengemeenten en andere) alsnog de mogelijkheid te bieden om op Brusselse Franstalige kandidaten te kunnen blijven stemmen. In de uiteindelijke oplossing zou aan deze eis gedeeltelijk tegemoetgekomen worden.
Gemeenten De kieskring omvatte bij de oprichting in 1963, de 19 tweetalige gemeenten van het arrondissement Brussel-Hoofdstad wat in 1971 officieel de Brusselse Agglomeratie zou worden en vanaf 1989 het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Nederlandstalige gemeenten van het arrondissement Halle-Vilvoorde in de westelijke helft van de toenmalige provincie Brabant (vanaf 1995 provincie Vlaams-Brabant). De 35 Vlaamse gemeenten van het arrondissement Halle Vilvoorde zijn verdeeld over zes kieskantons, de 19 Brusselse gemeenten over 8 kieskantons.
Vlaams Gewest Kanton Asse Affligem Asse Dilbeek Liedekerke Merchtem Opwijk TernatKanton Halle Beersel Drogenbos (faciliteitengemeente) Halle Linkebeek (faciliteitengemeente) Pepingen Sint-Genesius-Rode (faciliteitengemeente) Sint-Pieters-Leeuw Kanton Lennik Bever (faciliteitengemeente) Galmaarden Gooik Herne Lennik Roosdaal Kanton Meise Grimbergen Kapelle-op-den-Bos Londerzeel Meise Wemmel (faciliteitengemeente) Kanton Vilvoorde Kampenhout Machelen Vilvoorde Zemst Kanton Zaventem Hoeilaart Kraainem (faciliteitengemeente) Overijse Steenokkerzeel Wezembeek-Oppem (faciliteitengemeente) Zaventem
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Demografische evolutie Bron:NIS - Opm:1961 t/m 1981=volkstellingen; vanaf 1990= inwoneraantal per 1 januari
Brussel-Halle-Vilvoorde: Demografische evolutie 1961 - 2014 Arrond. Kanton 1961 Inw. 1970 Inw. 1981 Inw. 1990 Inw. 2000 Inw. 2010 Inw. 2014 Inw. 1970 Index (61=100) 1981 Index (61=100) 1990 Index (61=100) 2000 Index (61=100) 2010 Index (61=100) 2014 Index (61=100)H-V Asse 93.389 108.165 121.108 124.559 129.490 138.594 143.753 116 130 133 139 148 154H-V Lennik 37.223 38.712 40.262 41.324 44.088 46.103 46.693 104 108 111 118 124 125H-V Vilvoorde 66.735 72.107 70.649 72.590 78.105 86.108 90.218 108 106 109 117 129 135H-V Totaal Kantons zonder faciliteitengemeenten 197.347 218.984 232.019 238.473 251.683 270.805 280.664 111 118 121 128 137 142H-V Halle 91.914 102.435 111.227 114.190 118.237 123.602 127.146 111 121 124 129 134 138H-V Meise 61.403 74.642 85.786 87.801 91.145 95.389 97.934 122 140 143 148 155 159H-V Zaventem 60.972 75.969 89.159 93.255 97.155 103.659 106.869 118 134 138 143 151 155H-V Totaal Kantons met faciliteitengemeenten 214.289 253.046 286.172 295.246 306.537 322.650 331.949 118 134 138 143 151 155H-V Totaal Halle-Vilvoorde 411.636 472.030 518.191 533.719 558.220 593.455 612.613 115 126 130 136 144 149 H-V Sint-Genesius-Rode* (zes facilteitengemeenten) 45.873 58.358 63.734 66.147 67.688 69.943 70.940 127 139 144 148 152 155 Bru Anderlecht 110.544 122.883 113.483 107.797 106.547 126.832 138.868 111 103 98 96 115 126Bru Brussel-Stad 170.489 161.080 139.678 136.706 133.859 157.673 170.407 94 82 80 79 92 100Bru Elsene 145.299 146.119 131.038 127.231 126.751 135.254 140.300 100 90 88 87 93 97Bru Schaarbeek 139.640 145.907 137.274 134.453 137.040 157.035 169.561 104 98 96 98 112 121Bru Sint-Gillis 55.101 55.055 46.076 43.579 42.458 46.981 50.460 100 84 79 77 85 92Bru Sint-Jans-Molenbeek 130.243 147.141 149.047 144.350 146.936 177.400 190.244 113 114 111 113 136 146Bru Sint-Joost-ten-Node 148.251 162.907 154.086 147.689 145.951 160.516 168.033 110 104 100 98 108 113Bru Ukkel 123.228 134.044 126.611 122.580 119.776 127.847 135.613 109 103 99 97 104 110Bru Totaal Brussel 1.022.795 1.075.136 997.293 964.385 959.318 1.089.538 1.163.486 105 98 94 94 107 114 BHV Totaal Brussel-Halle-Vilvoorde 1.434.431 1.547.166 1.515.484 1.498.104 1.517.538 1.682.993 1.776.099 108 106 104 106 117 124BHV Aandeel BHV /België 15,6% 16,0% 15,4% 15,1% 14,8% 15,5% 15,9% België 9.195.049 9.653.994 9.848.647 9.947.782 10.239.085 10.839.905 11.150.516 105 107 108 111 118 121
Sint-Genesius-Rode*: Dit kanton, dat de zes Vlaamse faciliteitengemeenten in de rand rond Brussel omvat, werd opgericht na de splitsing van BHV, met de bedoeling de kiezers in deze gemeenten de keuze te bieden te stemmen voor Brusselse lijsten of Vlaams-Brabantse lijsten. De gemeenten blijven administratief echter deel uitmaken van de kantons waartoe ze tot de splitsing al behoorden. De inwoneraantallen van dit kanton zitten dus ook reeds vervat in de aantallen voor de kantons met facilteitengemeenten.
Over de periode 1961 (net voor de splitsing) tot 2014 (eerste verkiezingen na de splitsing) neemt de bevolking in BHV vrijwel in dezelfde mate toe als in België, opvallend is echter dat de evolutie in BHV erg verschillend is voor Halle-Vilvoorde en Brussel. Van 1961 tot 2000 verliest Brussel ongeveer 63.000 inwoners (−6%), terwijl Halle-Vilvoorde er over dezelfde periode bijna 147.000 wint (HV +36%, België + 11%). Deze stadsvlucht van Brussel naar HV (vooral in de directe rand rond Brussel) vertaalt zich in een sterke toename van het aantal Franstaligen in de Vlaamse rand wat tot uiting zal komen in de verkiezingsresultaten over deze periode. Van 2000 tot 2014 wint Brussel er 204.000 inwoners bij en HV nog 54.000 (+9,7%). Deze toename voor Brussel van +21,3%, heeft als gevolg dat de nieuwe kieskring Brussel zwaarder zal doorwegen bij het vastleggen van het aantal zetels voor de nieuwe kieskringen, ook als is het aantal kiezers er slechts met 8,7% gestegen (de meeste nieuwe inwoners zijn immers niet-Belgen en hebben geen stemrecht). In HV is de toename van 2000 tot 2014 nog steeds sterker dan in de rest van het land en wordt deze nog steeds deels bepaald door inwijking uit Brussel, waar dit verlies meer dan goedgemaakt wordt door de buitenlandse inwijking en de sterke natuurlijke aangroei.
Ontstaan van de kwestie (1960-2000) BHV aan weerszijden van de taalgrens In 1962 werd de taalgrens vastgelegd. De grenzen van de provincies en arrondissementen werden overal aangepast aan de officiële taalgrens, met uitzondering van de provincie Brabant. Deze provincie lag aan beide kanten van de taalgrens, zich uitstrekkend over grondgebied dat vandaag behoort tot het Vlaams Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waals Gewest.
Evenmin werden de arrondissementen in deze provincie aangepast aan de taalgrens. Brabant telde er drie: het arrondissement Nijvel (volledig binnen Wallonië), het arrondissement Leuven (volledig binnen Vlaanderen) en het arrondissement Brussel (deels in Brussel en deels in Vlaanderen). Dit laatste werd wel omgevormd tot drie nieuwe arrondissementen (Brussel-Hoofdstad, Randgemeenten en Halle-Vilvoorde), maar hun gezamenlijke grondgebied was identiek aan dat van hun voorganger en ze bleven één kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde.Ivan De Vadder, "Het DNA van de macht - belevenissen van een Wetstraatjournalist," Van Halewyck 2007. Al in november 1961 diende de toenmalige CVP-volksvertegenwoordiger en oud-burgemeester van Grimbergen Corneel Verbaanderd een wetsvoorstel in tot splitsing van de kieskring, zonder resultaat. In 1970 werd het arrondissement Randgemeenten bij het arrondissement Halle-Vilvoorde gevoegd, nog steeds zonder wijziging van de kieskring.
In België worden verkiezingen georganiseerd volgens het meervoudig districtenstelsel: het land is ingedeeld in "kieskringen" en elke kieskring heeft haar eigen kieslijsten waaruit vertegenwoordigers verkozen moeten worden. In de jaren 1960 en 1970 splitsten de drie grote unitaire Belgische partijen (CVP/PSC - BSP/PSB - PVV/PLP) zich in aparte partijen op taalbasis. In de praktijk betekende dit dat in Vlaanderen nog enkel Nederlandstalige en in Wallonië enkel Franstalige kieslijsten ingediend werden, hoewel het theoretisch zowel voor Nederlandstalige als voor Franstalige partijen mogelijk bleef in het hele land lijsten in te dienen. De kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde bleef een uitzondering, door zijn combinatie van tweetalige gemeenten (Brussel) en Nederlandstalige gemeenten (Halle-Vilvoorde) werden er lijsten uit beide taalgroepen ingediend in deze kieskring (in het kader van de apparentering binnen de provincie Brabant gebeurde dit ook nog soms door enkele partijen in de kieskringen Nijvel en Leuven). Voor de Franstalige partijen betekende dit dat vele Franstalige kiezers die door de stadsvlucht uit Brussel, die vanaf 1970 volop op gang kwam, naar de Vlaamse rand verhuisd waren, potentieel nuttige kiezers bleven voor zetelwinst, terwijl hun electoraal gewicht in een aparte, overwegend Nederlandstalige kieskring Halle-Vilvoorde, hiervoor te klein zou zijn. Voor de Nederlandstalige partijen, die hun electoraat in Brussel door de verfransing steeds kleiner zagen worden, werkte dit eveneens maar dan in omgekeerde richting. De Vlaamse stemmen in Brussel waren maar nuttig voor zetelwinst indien ze gecombineerd konden worden met de stemmen uit Halle-Vilvoorde.
Door de oprichting van de gewesten en gemeenschappen (Tweede Staatshervorming, 1980) ontstond een vreemde situatie: de provincie Brabant lag in de drie gewesten. Het electorale arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde en het gerechtelijke arrondissement Brussel strekten zich telkens uit over het tweetalige gewest Brussel en het eentalige gewest Vlaanderen. In 1995 werd de provincie gesplitst: het Vlaamse gedeelte werd de provincie (Vlaams-Brabant), het Waalse gedeelte werd de provincie (Waals-Brabant) en Brussel werd het zelfstandige Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde en het gerechtelijk arrondissement Brussel bleven echter ongewijzigd en kenden dus nog steeds een overlap tussen twee gewesten.
Vlaams standpunt De Vlaamse partijen verzetten zich decennialang tegen de Franstalige kieslijsten in Halle en Vilvoorde. Hun belangrijkste argumenten waren: