Nationaal Park Niah is een nationaal park in het district Miri van de Maleisische deelstaat Sarawak. Het nationale park is 31,2 km² groot en werd in 1974 als zodanig ingesteld.
Beschrijving In het park bevindt zich een groot kalksteengebied met karstverschijnselen, dat onderdeel is van een groter complex, dat 17 km vanaf de Zuid-Chinese Zee begint, 65 km westelijk van Miri. Het park is een grofweg hartvormig gebied van vijf kilometer lengte van noord naar zuid en vier kilometer breed. Kalksteenformaties van soms meer dan 100 meter hoogte rijzen abrupt op uit een gebied met tropisch bos met verder heuvelland.description De hoogste rotstop, Guning Subis, is 394 meter boven de zeespiegel en bevindt zich ook in het park. Deze kalksteenformaties zijn ontstaan in het vroeg-Mioceen (het Burdigalien, 20-16 miljoen jaar BP).Niah National Park at Geographia website
De grotten van Niah In het park zijn verscheidene grote grotten te zien. Er zijn sporen gevonden van menselijke bewoning uit de Steentijd zoals vuursteenbijlen en een schedel en rotstekeningen van de vroege moderne mens, verder voorwerpen uit de IJzertijd zoals aardewerk. Volgens een publicatie uit 2007 zijn de resten uit de Steentijd zeer oud en bestrijken een periode van 12.000 jaar tussen 46.000 BP en 34.000 BP. et al., 2007. The ‘human revolution’ in lowland tropical Southeast Asia: the antiquity and behavior of anatomically modern humans at Niah Cave (Sarawak, Borneo). Journal of Human Evolution 52(3):243-261. abstract
Er komen in de grotten drie soorten grotbewonende gierzwaluwen voor, de eetbaar-nestsalangaan (Aerodramus fuciphagus) verder de zwart-nestsalangaan (A. maximus) evenals de mos-nestsalangaan (A. salangunus). In de jaren 1950 werd het totaal aantal van deze vogels op 1,7 miljoen geschat, in 2001 waren er nog 80.000 exemplaren (een gemiddelde achteruitgang met ca. 6% per jaar).Sarawak report oriental birdclub De vogelnestjes van de eetbaar-nestsalangaan werden daar vroeger voor de Chinese keuken verzameld.
Geschiedenis Alfred Russel Wallace verbleef acht maanden in het district Simunjan samen met mijnbouwingenieur Robert Coulson, die het huidige noordelijke Sarawak had verkend op zoek naar ertsen. Coulson schreef later aan Wallace over de ontdekking van botresten in verschillende grotten in Sarawak. Bij nader onderzoek bleek dat één van deze grotten zich bevond in het gebied tussen Sarawak en Brunei, in een bergachtig binnenland.
In maart 1864 gaf Wallace de voorkeur aan Coulson om de grotten te onderzoeken. In mei 1864 werd echter G.J. Ricketts, Brits consul in Sarawak, aangesteld voor deze taak. Ricketts bekleedde de functie slechts kort en werd opgevolgd door Alfred Hart Everett, die de opdracht overnam. Everett onderzocht 32 grotten in drie regio’s, waaronder Niah/Subis nabij Miri en het bovenstroomse Sarawak-gebied bij Bau. De eerste gepubliceerde beschrijving van de “grotten van Mount Sobis”, die lang aan Everett werd toegeschreven, blijkt later van William Maunder Crocker te zijn geweest.
In de jaren 1950 zocht Tom Harrisson, curator van het Sarawak State Museum, naar bewijs van vroege menselijke activiteit in Sarawak. Hij bezocht de Niah-grotten, waar aanvankelijk geen duidelijke aanwijzingen voor prehistorische bewoning werden gevonden. Op basis van de klimatologische omstandigheden van de grot – koel en droog, met grote aantallen vleermuizen en gierzwaluwen als potentiële voedselbron – concludeerde hij echter dat prehistorische bewoning mogelijk was.
In oktober 1954 onderzocht Harrisson samen met Michael Tweedie en Hugh Gibb de grotten gedurende twee weken. Zij vonden bewijzen van langdurige menselijke bewoning, inclusief nederzettingen en begrafenispraktijken. In 1957 organiseerde het Sarawak Museum een grootschalige expeditie met ondersteuning van Brunei Shell Petroleum en Sarawak Oilfields Ltd (Shell). Hierbij werden onder meer aardewerk, schelpschrapers, sieraden van schelpen, stenen werktuigen en voedselresten aangetroffen.
Radiokoolstofdatering van houtskoollagen wees op een ouderdom van circa 40.000 jaar, wat de site plaatst in het paleolithicum. In februari 1958 ontdekte het team onder leiding van Barbara Harrisson de zogenoemde “Deep Skull” in de zogenaamde Hell Trench, op een diepte van 101 tot 110 inch onder het oppervlak. Het betreft een gedeeltelijke schedel met bovenkaak, twee kiezen en een deel van de schedelbasis. De botten zijn niet gefossiliseerd en uiterst fragiel. Morfologisch wordt de schedel toegeschreven aan een vrouw in de late tienerjaren of vroege volwassenheid. In de nabijheid werden een dijbeen en scheenbeen gevonden die waarschijnlijk tot hetzelfde individu behoorden.
Tom Harrisson identificeerde daarnaast neolithische grafcontexten die dateren van circa 2.500 tot 5.000 jaar geleden. Deze ontdekkingen leidden tot verdere expedities in 1959, 1965 en 1972.
In 1958 werd het gebied uitgeroepen tot nationaal historisch monument. Op 23 november 1974 kreeg het de status van nationaal park en werd het op 1 januari 1975 opengesteld voor publiek.
In 1960 stelde Don Brothwell dat de Deep Skull mogelijk toebehoorde aan een adolescente man en mogelijk verwant was aan inheemse bevolkingsgroepen uit Tasmanië. In de jaren 1960 werden bovendien 122 menselijke resten uit Niah naar Nevada in de Verenigde Staten gebracht. Later ontstond kritiek op de oorspronkelijke documentatie van Harrisson vanwege beperkte stratigrafische en paleogeografische onderbouwing.
Tussen 2000 en 2003 werd daarom opnieuw grootschalig veldonderzoek uitgevoerd door de University of Leicester in samenwerking met universiteiten uit het Verenigd Koninkrijk, Australië, de Verenigde Staten en het Sarawak State Museum. Dit project stond bekend als het Niah Cave Project. Nieuwe datering van houtskool en de Deep Skull zelf bevestigde een ouderdom van circa 37.000 jaar. Latere studies suggereerden dat de bewoners mogelijk gebruikmaakten van geavanceerde jachttechnieken, visvangstmethoden, plantverwerking en gecontroleerde verbranding van vegetatie.
Uranium-thoriumdatering in 2013–2014 bevestigde opnieuw de ouderdom van de vondsten. In 2016 concludeerde aanvullend onderzoek dat de Deep Skull waarschijnlijk toebehoorde aan een vrouwelijke adolescent en morfologisch dichter bij hedendaagse inheemse bevolkingen van Borneo staat dan bij hypothesen die een Australische herkomst veronderstellen.
In 2010 en 2021 werd Niah National Park voorgedragen voor opname op de UNESCO-werelderfgoedlijst. In 2020 werden alle 122 menselijke resten uit Niah teruggebracht naar Sarawak.
Werelderfgoed Het cultuurerfgoed in de grotten werd in 2024 tijdens de 46e sessie van de UNESCO Commissie voor het Werelderfgoed erkend als werelderfgoed en bijgeschreven op de werelderfgoedlijst onder de titel van "Het archeologische erfgoed van het grottencomplex van het nationaal park Niah" met als argumentatie: "Dit complex van kolossale, onderling verbonden grotten ligt in de buurt van de westkust van het eiland Borneo in het centrum van Niah National Park. Het bevat de langst bekende gegevens over menselijke interactie met het regenwoud, die minstens 50.000 jaar beslaan, van het Pleistoceen tot het Midden-Holoceen. De rijke archeologische afzettingen, prehistorische rotstekeningen en bootvormige graven die aan de noordelijke rand van het massief zijn gevonden, illustreren het biologische en menselijke leven in deze tijd en dragen in hoge mate bij aan de kennis van menselijke ontwikkeling, aanpassing en migratie in Zuidoost-Azië, maar ook in een mondiale context. Lokale gemeenschappen houden zich nog steeds aan een oude traditie van molong - 'neem alleen wat je nodig hebt' - bij het oogsten van guano en waardevolle eetbare vogelnesten uit de grotten." The Archaeological Heritage of Niah National Park’s Caves Complex, UNESCO World Heritage Convention, Beschrijving is beschikbaar onder licentie CC-BY-SA IGO 3.0
600px|left|thumb|De hoofdingang van de grotten van Niah bij zonsopkomst
Important Bird Area Het park is aangewezen als Important Bird Area door BirdLife International vanwege het belang voor significante populaties van de volgende soorten:
Categorie:Geografie van Sarawak Categorie:Grot in Maleisië Categorie:Laat-paleolithische vindplaats in Azië Niah Categorie:Werelderfgoed in Maleisië Niah