Het prinsbisdom Naumburg was een tot de Oppersaksische Kreits behorend prinsbisdom binnen het Heilige Roomse Rijk. In 968 stichtte keizer Otto I een bisdom te Zeitz. In 1028 werd de zetel van het bisdom verlegd naar het in 1021 gestichte sticht te Naumburg. Het bisdom wordt daarom ook wel aangeduid met de naam Naumburg-Zeitz. In de dertiende eeuw werden de bisschoppen rijksvorst. Ze vormden rond Naumburg, Zeitz, Crossen en Strehla een eigen gebied. Later raakten de bisschoppen steeds verder in afhankelijkheid van het markgraafschap Meissen, dat later opging in het keurvorstendom Saksen. In 1397 ging Strehla verloren aan het markgraafschap Meissen.
In 1542 benoemde de keurvorst van Saksen ondanks protesten van de keizer en het domkapittel wederrechtelijk een evangelische bisschop in Naumburg. Dit was de eerste keer dat een protestantse vorst in Duitsland een bisdom onder zijn beheer bracht. Na de nederlaag van de keurvorst in de slag bij Mühlberg in 1547 werd de evangelische bisschop vervangen door de katholieke bisschop Julius van Pflug. Na zijn dood in 1564 benoemde de keurvorst van Saksen zijn jongere zoon Alexander tot administrator. Vervolgens werd het bisdom in 1565 opgeheven en ingelijfd bij het keurvorstendom. Het domkapittel bleef wel bestaan. De Reformatie werd in 1555 in Zeitz en in 1564 in Naumburg ingevoerd.
Van 1663 tot 1718 behoorde het gebied aan de nevenlinie Saksen-Zeitz.
Bij de verdeling van het koninkrijk Saksen op het Congres van Wenen in 1815 kwam het voormalige prinsbisdom vrijwel geheel aan het koninkrijk Pruisen.
Gebied sticht Naumburg stad en ambt Naumburg ambt St.Georgenkloster gerechtsambt Hainsburg met de stad Crossen proosdijgerecht Naumburg met de stad Osterfeld sticht Zeitz stad en ambt Zeitz gerecht Breitingen
Regenten 968- 979: Hugo 980- 990: Frederik 991-1002: Hugo II 1003-1032: Hildeward 1032-1045: Cadalus (Kazzo, Kalo) 1045-1078: Eppo (Eberhard) 1079-1090: Günther van Brena 1091-1111: Walram (Walrobonus) 1111-1123: Diederik (huis Wettin?) 1123-1125: Richwin (Rivinus) 1125-1148: Udo (Utho) van Thüringen 1149-1152: Wichmann van Seeburg 1154-1161: Berthold I van Boblas 1161-1186: Udo II van Veldenz 1186-1206: Berthold II 1207-1242: Engelhard 1243-1272: Diederik II van Meissen 1273-1280: Meinhard van Neuenburg-Osterfeld 1281-1285: Ludolf van Mihla 1286-1304: Bruno van Langenbogen 1304-1316: Ulrich 1317-1334: Hendrik van Grünenberg 1335-1348: Wittigo I van Ostrau 1349-1350: Nikolaas van Luxemburg 1351-1352: Johannes van Militz 1352-1362: Rudolf van Saaleck-Nebra 1359(62)-1372: Gerhard (Gothard) van Schwarzburg 1372-1382: Witticho van Wolframsdorf 1382-1394: Christiaan van Witzleben 1395-1409: Ulrich II van Rodenfeld 1409-1422: Gerard II van Goch 1422-1434: Johannes III van Schleinitz 1434-1463: Peter van Haugwitz 1463-1463: Georg van Haugwitz 1463-1466: Diederik III van Bochsdorf 1466-1480: Hendrik III van Stammer 1481-1492: Diederik IV van Schönberg 1492-1517: Johannes III van Schönberg 1517-1541: Philips van de Palts 1542/6-1564: Julius van Pflug (katholiek) 1542-1546(65): Nikolaas van Amsdorf (evangelisch) 1564-1565: Alexander van Saksen (administrator) 1565-1576: Christiaan I van Saksen
Categorie:Geschiedenis van Saksen-Anhalt Naumburg Naumburg