thumb|rechts|250px|De muren van fort Oranje met op de achtergrond het eiland Saba Fort Oranje, in het verleden ook wel Old Fort of Fort George, is een fort met binnenplaats en drie bastions (oorspronkelijk vier), gebouwd op de rotswand van Oranjestad op het eiland Sint Eustatius in Caribisch Nederland.

Het is het belangrijkste en het best geconserveerde van de zestien nog overgebleven verdedigingswerken op het eiland. De overige zijn: de forten Panga, Royal, Waterfort en de batterijen Bouillé, Bourbon, Concordia, Corre Corre, De Windt, La Haye, Jussac, Nassau, Rotterdam, St. Louis en Tumble Down Dick, plus de resten van de onafgemaakte vluchtburg op de berg Gilboa. Het bouwwerk was bedoeld als verdediging tegen zowel zeerovers als vijandelijke mogendheden.

Geschiedenis Fransen van het naburige eiland Saint Kitts bouwden in 1629 op deze plek een klein fort dat na een paar jaar weer werd verlaten. In 1636 namen Zeeuwen met een commissie van de Nederlandse West-Indische Compagnie het verlaten eiland in.

Het fort viel, net als het eiland, meerdere malen in handen van Frankrijk en Engeland. Tijdens de heerschappij van alle drie landen werden er veranderingen aan het fort aangebracht. Tegen 1701 had het fort vier bastions, waar er begin 21e eeuw nog twee van over zijn.

Het uitgangspunt dat het fort zowel de Bovenstad als de Benedenstad moest beschermen, was niet diep doordacht, omdat het gevestigd is op een steile en onstabiele klif. In de geschiedenis raakte het fort niet betrokken bij grote slagen, te meer omdat de Nederlanders vaak al snel tot overgave kozen vanwege de beperkte aanwezigheid van militairen en materieel. Ook speelde mee dat ze niet het risico wilden lopen dat ze de pakhuizen in de Benedenstad zouden verliezen.Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pag. 24-29, 2007

Op 16 november 1776 liet gouverneur Johannes de Graaff The First Salute afvuren, waarmee een saluut werd gebracht aan de nieuwe vlag van de Verenigde Staten, de Grand Union, van de dertien opstandige Noord-Amerikaanse koloniën. De Amerikanen interpreteren dit als de eerste erkenning door een buitenlandse mogendheid. Het was een van de aanleidingen voor de Vierde Engels-Nederlandse Oorlog vanaf 1780. Het eiland, en zo ook het fort, viel in handen van de Engelsen. De Fransen veroverden het in 1781 op de Engelsen en gaven het terug in 1784 aan de Nederlanders.

Tot 1846 diende Fort Oranje als garnizoen voor legerinfanterie en -artillerie. Na een periode van leegstand werd de vesting opgeknapt en ingericht als bestuurscentrum ter huisvesting van het gezaghebberskantoor, overheidsdiensten en de gevangenis.

Na gedeeltelijke brandverwoesting in 1990 werd het fort eindjaren negentig hersteld.Vlammen verwoest deel Fort Oranje, Amigoe, 8 oktober 1990 Sindsdien is in de voormalige gevangenis het parket van de officier van justitie/reclassering gevestigd en in de gezaghebberswoning en het toeristenbureau. Hier worden kunstexposities gehouden en is informatie over het eiland beschikbaar. In 2026 werd het fort door het Nederlands Vastgoedbedrijf overgedragen aan Sint-Eustatius. Daarmee werd gevolg gegeven aan een motie van de Eilandsraad in 2022, die vroeg om overdracht van het historisch erfgoed aan het lokaal bestuur.https://www.bonaire.nu/nieuws/koninkrijk/88392/fort-oranje-overgedragen-aan-lokale-overheid-sint-eustatius

Gedenktekens

De volgende gedenktekens bevinden zich in het fort.

Artikel Type Omschrijving Foto Kunstenaar Onthulling Admiraal De Ruyter MonumentOpenbaar Ministerie, Geschiedenis Fort Oranje obelisk verblijf van Michiel de Ruyter, 1933 100px 1933 Plaquette van The First Salute van president RooseveltThe John Adams Institute, The First Salute, Willem de Bruin plaquette The First Salute, 1776 100px 1939 Monument 200-jarig bestaan Verenigde Staten gedenkteken aangeboden door de Amerikaanse Maagdeneilanden 1976 Plaquettes van The First Salute van erfgoedorganisaties plaquette The First Salute, aangeboden door The National Society, Daughters of the American Revolution, en Sons of the American Revolution 100px 2001 en 2014 Monument voor de gevallenen gedenkteken Antilliaanse slachtoffers Tweede Wereldoorlog 1957

Oranje (Sint Eustatius)