Rechtsverwerking is een juridische theorie volgens welke een schuldeiser of schuldenaar zijn of haar (contractuele) rechten kan verspelen ('verwerken') door te handelen op een wijze die niet overeenstemt met de eventuele uitoefening van deze rechten.
Nederlands recht Rechtsverwerking wordt in Nederland gebaseerd op de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid (artikel 6:2 lid 2 Burgerlijk Wetboek). Volgens vaste rechtspraak vereist rechtsverwerking dat de gerechtigde zich heeft gedragen op een wijze die naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onverenigbaar is met het vervolgens geldend maken van zijn recht.Voor het eerste door de Hoge Raad geformuleerd in HR 7 juni 1991, NJ 1991, 708 (Bankmanagerarrest). Van een dergelijke onverenigbaarheid is volgens de Hoge Raad sprake in twee gevallen.HR 29 september 1995, NJ 1996, 89 (Van den Bos/Provincial). Ten eerste, als bij de wederpartij het gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat de gerechtigde zijn recht niet meer zal uitoefenen. Ten tweede, als de positie van de wederpartij onredelijk zou worden benadeeld of verzwaard in geval de gerechtigde zijn recht zou uitoefenen.J. Hijma e.a., Rechtshandeling en Overeenkomst (Studiereeks Burgerlijk Recht), Deventer: Kluwer 2010, nr. 285.
Belgisch recht In het Belgisch recht wordt de theorie van de rechtsverwerking niet aanvaard door het Hof van Cassatie.Cass. 6 december 1991, Arr. Cass. 1991-92, 315. Desondanks heeft de leer van de rechtsverwerking veel aanhangers, in het bijzonder onder Vlaamse juristen.
Zie ook Verjaring
Categorie:Recht