thumb|Artikel 2 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie De meeste landen in Europa hebben de doodstraf als zwaarst mogelijke straf in de loop der tijd afgeschaft. Anno 2023 wordt zij alleen nog in Wit-Rusland daadwerkelijk voltrokken.
De Europese Unie stelt afschaffing van de doodstraf als een van de voorwaarden voor lidmaatschap; om deze reden is in 2002 de doodstraf in Turkije afgeschaft. Binnen de Europese Unie verbiedt onder andere het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie de doodstraf, in artikel 2, lid 2.
Ook de Raad van Europa stelt afwezigheid van de doodstraf als voorwaarde voor lidmaatschap, maar acht daarbij ook een moratorium of een de facto afschaffing waarbij de doodstraf wel in het wetboek blijft, maar niet meer uitgevoerd wordt, aanvaardbaar.
Binnen de Raad van Europa wordt de doodstraf verboden door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en wel specifiek door de Protocollen 6 (verbod op de doodstraf buiten oorlogstijd) en 13 (totaal verbod) bij dit verdrag. Deze protocollen zijn van kracht voor alle landen die deze protocollen ondertekend en geratificeerd hebben. In het geval van Nederland was de ratificatie van Protocol 6 op 24 april 1986 (inwerkingtreding op 1 mei van dat jaar) en de ratificatie van Protocol 13 op 10 februari 2006 (inwerkingtreding 1 juni 2006)Tractatenblad, 2006, 49. In het geval van België werd protocol 6 van kracht op 1 januari 1999 en Protocol 13 op 1 oktober 2003.
Doodstraf in de Europese Unie Methodes van executie, per land en data Land Methode Laatst gebruikt Afgeschaft in vredestijd Onthoofding 1825 1949 Ophanging 1846 1867 Guillotine 1910 1921 Ophanging 1943 1971 Vuurpeloton 1947 1948 Guillotine 1949 (1981 in de DDR) 1949 (1987 in de DDR) Ophanging 1950 1950 Guillotine 1950 (oorlogsrecht met vuurpeloton) 1996 Onthoofding 1950 1930 Vuurpeloton 1952 (oorlogsrecht) 1870 Ophanging 1954 1990 Ophanging 1957 1989 Ophanging 1962 1983 Ophanging 1964 1965 Vuurpeloton 1972 1993 Garrote 1975 1978 Guillotine 1977 1981http://www.deathpenaltyinfo.org/node/611 America's Deadly Image Ophanging 1988 1990 Ophanging 1988 1997 Vuurpeloton 1989 1998 Ophanging 1989 1990 Vuurpeloton 1989 1990 Vuurpeloton 1991 1998 Vuurpeloton 1995 1996 Vuurpeloton 1996 1999
Voor meer informatie over de doodstraf in landen die geheel of gedeeltelijk in Europa liggen, zie Albanië – Andorra – Azerbeidzjan – België – Bosnië en Herzegovina – Bulgarije – Cyprus – Denemarken – Duitsland – Estland – Finland – Frankrijk - Georgië – Griekenland – Hongarije – Ierland – IJsland – Italië - Kazachstan – Kosovo - Kroatië – Letland – Liechtenstein – Litouwen – Luxemburg – Macedonië – Malta – Moldavië – Monaco – Montenegro – Nederland – Noorwegen – Oekraïne – Oostenrijk – Polen – Portugal – Roemenië – Rusland – San Marino – Servië – Slovenië - Slowakije – Spanje – Tsjechië – Turkije - Vaticaanstad – Verenigd Koninkrijk – Wit-Rusland – Zweden – Zwitserland
Bronnen
Laatste onthoofding belgie
Europa Categorie:Mens en maatschappij in Europa