Apollinaris van Ravenna (Antiochië (Syria) - Ravenna, c. 75/79) is een Syrische heilige, martelaar en bisschop van Ravenna. In het Romeinse Martyrologium wordt hij beschreven als "een bisschop die, volgens de traditie, terwijl hij de diepe rijkdom van Christus verspreidde onder de volkeren, zijn kudde leidde als een goede herder en de Kerk van Classis, nabij Ravenna, vereerde met een glorierijk martelaarschap."
Volgens zijn hagiografie werd hij door de heilige Petrus, van wie hij een leerling was, als eerste bisschop van Ravenna gewijd. Apollinaris en zijn kudde werden verdreven uit Ravenna tijdens de vervolgingen van keizer Vespasianus (en Nero, alhoewel niet bij naam genoemd). Bij het verlaten van de stad werd hij geïdentificeerd, gearresteerd als leider, gefolterd en doodgemarteld.
Hagiografie Apollinaris wordt benoemd in alle vroegste Latijnse martyrologia, alsook in Griekse en Slavische menologia, als martelaar en bisschop van Ravenna.J.P., "De Sancto Apollinare Episcopo et Martyre", in: Acta Sanctorum, Iulii, tom. 15 (20-24 juli), 1868, pp. 328-344. De heilige Petrus Chrysologus, een 5e-eeuwse bisschop van Ravenna, prijst hem in een preek als belijder en eerste bisschop van Ravenna. Hij voegt toe dat hij "als martelaar gezien mag worden" en dat "niet de dood, maar het geloof en de wijding iemand tot martelaar maken".Petrus Chrysologus, "SERMO CXXVIII. In divum Apollinarem episcopum et martyrem", in: red. Iacobus Paulus Migne, Patrologia Latina, 52, 1844, pp. 552-555. De veronderstelling in de tijd van Petrus Chrysologus was dus dat Apollinaris geen marteldood beging, maar wel dat hij, in het algemeen, gemarteld werd: "De belijder vergoot vaak zijn eigen bloed en getuigde door zijn wonden, en met de trouw van zijn geest, van zijn Schepper".
Passio Sancti Apollinaris De vroegste hagiografie is de Passio Sancti Apollinaris, wiens schrijver onbekend is, alhoewel sommigen het toeschrijven aan Maurus van Ravenna, een 7e-eeuwse bisschop van Ravenna.Patrick Duffy, St Apollinaris (1st or 2nd century) bishop, Catholic Ireland, 2012. De authenticiteit van de daden hierin zijn echter soms betwijfelbaar. De Bollandisten beargumenteren, onder andere, dat Petrus Chrysologus anders veel zekerder zou zijn geweest in het benoemen van Apollinaris als martelaar. Toch, bepleiten ze, in contrast tot Tillemont en Ruinart, dat het niet in zijn geheel mag worden weggeschoven als verzinsel, maar met een kritisch oog herbekeken.
De Passio opent met de aankomst en prediking van de heilige Petrus in Rome.Anonymus, "Passio Sancti Apollinaris Episcopi et Martyris", in: Acta Sanctorum, Iulii, tom. 15 (20-24 juli), 1868, pp. 344-350. Apollinaris wordt geïntroduceerd als een leerling van hem, en wordt als bisschop gewijd en naar Ravenna gezonden om het evangelie te verkondigen. Elders in de Passio wordt Apollinaris een Antiochiër genoemd en wordt hij door anderen beschreven als "lijkende op een Griek". Aangekomen in Ravenna, genas hij de blinde zoon van een soldaat en de zieke vrouw van een tribuun, waardoor ze beiden samen met hun families bekeerden. In het geheim bleef hij mensen bekeren en onderwijzen vanuit het huis van de tribuun, totdat, na meerdere jaren, zijn faam de autoriteiten van Ravenna bereikte, waartegen hij zich moest verantwoorden voor heiligschennis. Toen echter Apolinaris de Romeinse goden als demonen afschilderde, werd hem geweld aangedaan en werd hij halfdood de zee ingegooid. Zijn leerlingen, waaronder Adheretus, Calocerus, Marcianus en Eleucadius, zijn opvolgers als bisschoppen van Ravenna, konden hem redden en verstopten hem in het huis van een Christelijke weduwe. Daar verbleef hij zes maanden totdat een edele man uit Classe, Bonifacius, stom werd. Op vraag van zijn vrouw genas Apollinaris hem, en dreef de duivel uit een van de dienstmeisjes.
In Classe werd hij alweer op gewelddadige wijze overvallen door heidenen, die hem uit de stad gooiden. Hij bleef echter preken en de mis celebreren nabij de stadspoorten, ondersteund door christenen vanuit de stad. Na meerdere jaren vertrok hij om te preken langs de Via Aemilia. Na enkele jaren keerde Apollinaris terug naar Ravenna nadat er een nieuwe (heidense) priester aan de macht kwam. De toenmalige dux van Ravenna, Rufus, zijn dochter werd in die tijd ernstig ziek. Hij riep hierop de hulp van Apollinaris in, maar toen deze zijn huis binnentrad, overleed het meisje. Apollinaris kon haar echter uit de dood wekken waardoor de gehele familie tot het christendom bekeerde. De toenmalige keizer, dit vernemend van de heidenen van Ravenna, verving Rufus en stuurde zijn vicaris, Messalinus, om te oordelen over Apollinaris. Na herhaaldelijke weigering om te offeren aan Jupiter werd hij meermaals gemarteld en werd er kokend water over hem gegoten. Hierop zouden de christenen in opstand gekomen zijn en kwamen er ongeveer 200 heidenen om.
Deze gebeurtenis, de opstanding en slachting van 200 heidenen, is volgens de Bollandisten uiterst ongeloofwaardig. Ze wijzen zowel op het contrast met wat er bekend is van de vreedzame eerste christenen, als op het feit dat er in de 9e-eeuwse eulogie van Ado van Vienne over Apollinaris hiervan geen sprake is, hoewel hij elders lijkt te putten uit de Passio. Ze stellen dat het waarschijnlijker is dat deze slachting een nog latere toevoeging was, dan dat Ado het bewust uit zijn eulogie wegliet.
Apollinaris werd uiteindelijk verbannen overzee maar het schip kapseisde in de Golf van Korinthe waardoor iedereen erop behalve Apollinaris, zijn volgelingen en twee soldaten, die hierna bekeerden, omkwam. Passerend door Moesië genas Apollinaris een leper, maar moest uiteindelijk vluchten naar Thracië nadat de heidenen hem daar trachtten te doden. Ook daar, op aansturen van een demon in een tempel van Serapis die weigerde te waarzeggen terwijl Apollinaris nabij was, martelden de heidenen Apollinaris. Hij werd door de gouverneur van Thracië, na drie jaar ballingschap, teruggestuurd naar Ravenna, waar hij door de christenen van de stad vrolijk werd ontvangen. Na enkele tijd werd hij weer gegijzeld door heidenen die hem naar de tempel van Apollo brachten. In de tempel sprak Apollinaris echter een gebed uit die het beeld van Apollo en zijn tempel verwoestte. Razend, brachten de heidenen hem hiervoor tot bij de rechter. In plaats van hem terecht te stellen, nam hij Apollinaris onder zijn bescherming nadat deze zijn blinde zoon genas. De priesters van Ravenna keerden zich uiteindelijk tot keizer Vespasianus die Demosthenes zond om over Apollinaris te oordelen. Met de hulp van een centurion kon hij aan zijn straf ontsnappen en vluchtte naar Classe. Toen de heidenen hiervan op de hoogte gesteld waren, konden ze hem inhalen en overvielen hem midden in de nacht. Hij werd halfdood achter gelaten totdat zijn leerlingen hem naar een klein leperhuis brachten. Daar bezweek hij zeven dagen later. Stervende, voorspelde hij dat het christendom zal triomferen, en dat zelfs wereldlijke heersers bekeerd zullen worden.
Verering Hij wordt als heilige herdacht op 14 juli in de Novus Ordo en op 23 juli in de Vetus Ordo. In de Tridentijnse Mis worden er op zijn naamdag grotendeels eigen liturgische teksten gelezen. Het evangelie is Lukas 22:24-30. Zijn unieke collecte is als volgt:
Collecte: Deus, fidelium remunerator animarum, qui hunc diem beati Apollinaris Sacerdotis tui martyrio consecrasti: tribue nobis, quaesumus, famulis tuis: ut, cujus venerandam celebramus festivitatem precibus ejus indulgentiam consequamur. Per Dominum nostrum. God, beloner van de zielen van de gelovigen, die deze dag door het martelaarschap van de zalige Apollinaris, Uw priester, hebt geheiligd, wij smeken U: schenk ons, uw dienaren, dat wij, door de voorbede van hem wiens eerbiedwaardige feestdag wij vieren, kwijtschelding mogen verkrijgen. Door onze Heer.
Hij heeft ook een unieke oratio secreta en postcommunie gebed.
Zie ook Aartsbisdom Ravenna-Cervia Petrus Chrysologus
Categorie:Italiaans heilige of zalige Categorie:Syrisch heilige of zalige Categorie:Heilige in het christendom Categorie:Bisschop van Ravenna Categorie:1e-eeuws bisschop