Thunderbirds is een Britse sciencefiction-supermarionationserie, gemaakt in de jaren zestig door het echtpaar Gerry Anderson en Sylvia Anderson. De muziek is van componist Barry Gray. De serie is sinds 1965 wereldwijd meerdere malen uitgezonden.
De serie draait om de organisatie International Rescue, een organisatie die als doel heeft rampen te bestrijden met geavanceerde machines en apparatuur. De serie bestaat uit 32 afleveringen van ongeveer 50 minuten en twee films: Thunderbirds Are Go en Thunderbird 6. Daarnaast verscheen in 2004 de live-actionfilm Thunderbirds. In 2015 zijn drie nieuwe afleveringen gemaakt, wat het totaal op 35 brengt.
Verhaal De serie speelt zich af in de 21e eeuw. Over het precieze jaar bestaat onduidelijkheid. In het begin van de serie werd gedacht 2026, maar in de eerste film werd dit bijgesteld naar 2065. Het jaar 2026 komt voor in de laatste aflevering van de serie, Give or Take a Million, waarin een kalender Kerstmis 2026 aangeeft.
De serie volgt de avonturen van de familie Tracy, die bestaat uit de miljonair en voormalige astronaut Jeff Tracy en diens vijf zonen Scott, Virgil, Alan, Gordon en John – ieder genoemd naar een astronaut van de Mercury Seven (Scott Carpenter, Virgil Grissom, Alan Shepard, Gordon Cooper en John Glenn).John Marriott en Gerry Anderson, Thunderbirds ARE GO!. De titelrol van de televisiefilm toont de vijf broers met hun Thunderbirdmachines in volgorde van (lager wordende) leeftijd: Scott, John, Virgil, Gordon en Alan.
Samen met Jeffs moeder (die in de serie alleen "oma" wordt genoemd), de wetenschapper Brains, huishouder Kyrano en diens dochter Tin-Tin wonen de Tracy's op een eiland in de Grote Oceaan. In het geheim zijn ze allemaal lid van de organisatie International Rescue, een internationaal technologisch geavanceerd reddingsteam dat overal ter wereld bij rampen komt helpen met hun machines, de Thunderbirds. International Rescue wordt bijgestaan door hun agente in Londen, Lady Penelope Creighton-Ward, en haar butler-chauffeur Aloysius "Nosey" Parker. De twee zijn een soort James Bondagenten.
Om de geheime techniek en onafhankelijkheid te waarborgen, werkt International Rescue in het diepste geheim. Wie in nood is, kan IR oproepen, via een willekeurige golflengte, maar niemand weet wie de redders zijn of waar ze vandaan komen. Tracy Island ziet eruit als een gewoon bewoond eiland, en de bewoners zien er ook gewoon uit als ze niet op reddingsactie zijn.. Alle hoog-technologische vindingen zijn verborgen in het eiland.
De meeste rampen waar de Thunderbirds op afkomen, zijn natuurrampen of het gevolg van ongelukken, maar soms is er sprake van sabotage. Een veel voorkomende tegenstander van het team is The Hood, die vaak grote rampen veroorzaakt om de Thunderbirds te lokken in de hoop hun toestellen te fotograferen en de foto's door te verkopen.
Productie Idee Gerry Anderson kwam op het idee voor de serie door een mijnramp in Duitsland. Daar raakte een aantal mijnwerkers in oktober 1963 opgesloten onder de grond. De apparatuur die nodig was om hen te redden, moest helemaal vanuit Bremen met de trein naar de plek van de ramp worden gebracht, wat acht uur zou gaan duren. Anderson volgde de reddingsactie en bedacht dat het geweldig zou zijn als er een organisatie zou bestaan die binnen een uur ter plekke kon zijn met de juiste spullen.
De naam Thunderbirds was afkomstig van zijn oudere broer die in de Verenigde Staten gevechtspiloot was en tijdens een van zijn eerste solovluchten over een luchtbasis was gevlogen die Thunderbird Field heette. Ten onrechte wordt nog weleens gedacht dat de naam afkomstig zou zijn van een Amerikaans luchtstuntteam dat The Thunderbirds heet.
Het maken van de serie Gerry Andersons oorspronkelijke bedoeling was om een actieserie te maken met echte acteurs. Hij kreeg echter, nadat hij zijn scripts aan verscheidene televisiestations had laten zien, steeds nul op het rekest, omdat de serie door de vele technische snufjes te veel geld zou gaan kosten. Omdat hij toch graag met de serie verder wilde, besloot hij er dan maar een poppenserie van te maken. Hij had al veel ervaring met poppenseries, waarvan de bekendste waren: Four Feather Falls, Supercar (uitgezonden door TROS-voorloper REM-eiland), Fireball XL5 en Stingray.
De marionettentechniek in Thunderbirds is veel verfijnder, waardoor het geheel er minder houterig uitziet. De aankleding van de decors en het realisme van de modellen en speciale effecten zorgden er mede voor dat de serie uiteindelijk niet alleen kinderen aansprak, maar ook hun ouders en bezorgden de serie in de loop der jaren uiteindelijk een cultstatus, die in de jaren negentig zijn hoogtepunt bereikte.
Hoewel hij nu met marionetten werkte, was de serie nog steeds een van de duurste die destijds is gemaakt. Elke scène kostte veel tijd om te maken vanwege de vele achtergronden en schaalmodellen die nodig waren. Sommige van de schaalmodellen werden door professionele modelmakers gemaakt. Daarnaast werden de schaalmodellen van de machines met verf "verouderd", waardoor ze er realistischer uitzagen. De speciale effecten op miniatuurformaat waren erg lastig, mede doordat niet alle effecten op zo'n kleine schaal realistisch zijn. Met name water en waterdruppels laten zich moeilijk reduceren tot de schaal van de modellen of poppen. Soms was de filmploeg een hele dag bezig voor 5 à 6 seconden film. De serie staat ook vandaag de dag nog bekend om de hoge kwaliteit van de miniatuureffecten. De leider, Derek Meddings, deed in deze poppenseries de ervaring op die later te pas zou komen in zijn effecten voor Superman en James Bondfilms.
Supermarionation Gerry Anderson hield eigenlijk helemaal niet van marionetten met hun strakke gezichten. Daarom gebruikte hij een nieuwe techniek die hij supermarionation noemde. De poppen hierin werden niet alleen met touwtjes bewogen, maar hadden ook een mechaniek in hun hoofd die de ogen en de mond perfect lieten meebewegen met de gesproken tekst. Anderson probeerde de touwtjes zo min mogelijk op te laten vallen door ze in de kleuren van de achtergrond te verven. Dit ging in de meeste gevallen goed, maar bij veel close-upscènes zijn nog duidelijk de draden in beeld te zien.
Voor erg lastige handelingen, zoals het oppakken van een voorwerp of het indrukken van een knop, werd vaak een close-up met een echte hand gebruikt. Verder zag men de poppen zelden lopen. De piloten werden met glijbanen naar hun toestellen gebracht, en op de rampplek maakten ze vaak gebruik van hoverjets, toestellen die men zou kunnen omschrijven als vliegende bromfietsen zonder wielen.
Stemacteurs De stemacteurs voor de serie waren allen ervaren acteurs, van wie sommigen al langere tijd met Anderson hadden samengewerkt. David Holliday (die in het eerste seizoen de stem van Virgil deed) was de enige Amerikaan. Alle anderen waren Brits, Australisch of Canadees.
De Australische acteur Ray Barrett deed de stemmen van John Tracy en The Hood. Hij werkte al eerder met Anderson. Zo deed hij de stem van zowel Commander Shore als Titan in de serie Stingray. Hij kon zowel Amerikaanse als Australische accenten perfect imiteren. Toen Thunderbirds begon, was Barrett al een kleine beroemdheid op de Britse televisie. Hoewel normaliter Sylvia Anderson en Christine Finn de vrouwelijke (bij)personages in de serie voor hun rekening namen, deed Barrett de stem van de oudere Duchess of Royston in The Duchess Assignment, tot grote hilariteit bij de rest van de crew.
De ervaren Canadese acteur Shane Rimmer (Scott) deed naast Thunderbirds ook mee aan latere Andersonproducties, waar hij ook scenario's voor schreef. Daarnaast verscheen hij in enkele James Bondfilms.
Alle stemacteurs deden ook een aantal bijpersonages
| Sylvia Anderson || Lady Penelope Creighton-Ward |- | Ray Barrett || John Tracy, The Hood |- | Peter Dyneley || Jeff Tracy |- | Christine Finn || Tin-Tin, oma |- | David Graham || Gordon Tracy, Brains, Parker, Kyrano |- | David Holliday || Virgil Tracy (1965) |- | Shane Rimmer || Scott Tracy |- | Jeremy Wilkin || Virgil Tracy (1966) |- | Matt Zimmerman || Alan Tracy |- | John Tate || Bijpersonages |- | Charles Tingwell || Bijpersonages (1966) |- | Paul Maxwell || Bijpersonages (1966) |} (Paul Maxwell, Charles Tingwell en John Tate werden niet in de aftiteling van de serie genoemd, maar Maxwell en Tingwell werden wel genoemd in de aftiteling van de films.)
Nederlandse stemmen Jeff Tracy - Jan Velzeboer Scott Tracy - Herman Lutgerink Gordon Tracy - Arnold Gelderman Brains - Jan Borkus Tin-Tin - Paula Majoor
Muziek Een cruciaal element van het succes van de serie was de (achtergrond)muziek, door een groot orkest onder leiding van de componist. De muziek werd gecomponeerd door Barry Gray, die de muziek voor alle series van Anderson verzorgde tot en met Space: 1999 serie 1. Zijn Thunderbirds March is een van de bekendste televisiemelodieën en is in de hele wereld geliefd bij onder andere militaire bands.
Gray schreef voor de aftiteling oorspronkelijk ook een nummer met tekst, maar dat werd nooit gebruikt. Het nummer, Flying High, dook uiteindelijk op in de aflevering Ricochet, met veranderde tekst.
De machines
International Rescue beschikt over vijf primaire voertuigen: Thunderbird 1 Een verkenningsvliegtuig dat snelheden tot 25.000 kilometer per uur kan halen. Kan verticaal opstijgen en landen. Piloot: Scott. Thunderbird 2 Een groot transportvliegtuig, dat kleinere reddingsvoertuigen zoals de Thunderbird 4 meeneemt. Heeft ook raketaandrijving, en kan ook verticaal stijgen of dalen. Piloot: Virgil. Thunderbird 3 Een raket bedoeld voor ruimtereddingen en voor contact met de Thunderbird 5. Wordt aan Thunderbird 5 gekoppeld, zoals dat veel later in het echt zou gebeuren met de MIR en ISS. Piloot: Alan. Thunderbird 4 Een gele duikboot met raketaandrijving, gedurende de serie de kleinste van de Thunderbirdmachines (alleen de Thunderbird 6 is nog kleiner). Wordt door Thunderbird 2 naar de plaats van actie vervoerd. Piloot: Gordon. Thunderbird 5 Een cirkelvormig ruimtestation. Voorloper van de echte ruimtestations MIR en ISS. De Thunderbird 5 is de grootste van de Thunderbirdmachines. Geen raketaandrijving. Bemand door John, soms afgelost door Alan. Thunderbird 6 Een vliegtuigje van het type Tiger Moth, dat alleen in de gelijknamige film Thunderbird 6 wordt gebruikt. Geen raketaandrijving. Andere machines Kleinere machines - zonder Thunderbirdnummer Voor reddingsacties worden er bovendien tal van kleinere machines gebruikt, die altijd door de Thunderbird 2 worden vervoerd. Bekende hiervan zijn de Mole en de Firefly. FAB 1 De roze Rolls-Royce van Lady Penelope. Bestuurd door Parker.
Personages De familie Tracy Jeff Tracy Ex-astronaut, multimiljonair en de vader van de gebroeders Tracy. Jeff is het brein achter de organisatie en coördineert alle reddingsacties van achter zijn bureau. Scott Tracy De oudste van de broers. Hij is piloot van de Thunderbird 1 en coastronaut van de Thunderbird 3. Bij afwezigheid van Jeff neemt Scott de leiding over de organisatie. John Tracy De op een na oudste. Hij bemant meestal de Thunderbird 5, maar wordt af en toe afgewisseld door Alan. Virgil Tracy De middelste van de broers en piloot van de Thunderbird 2. Virgil bestuurt ook vaak de andere reddingsmachines. Zijn hobby's zijn schilderen en pianospelen. Gordon Tracy De aquanaut (kapitein) van de Thunderbird 4. Alan Tracy De jongste van de gebroeders Tracy en astronaut van de Thunderbird 3. Oma De moeder van Jeff en oma van de gebroeders Tracy. Haar echte naam is Sally Tracy.
De titelfilm van elke aflevering toont de broers Tracy ook in deze volgorde, gevolgd door Brains en Lady Penelope (als Londense agente). Oma, Kyrano, Tin-Tin en Jeff worden niet in de titelfilm genoemd.
Andere leden van de organisatie