Een preambule of considerans is een (vaak ongenummerde) inleidende tekst op de bepalingen van een contract, wet of verdrag. In de preambule wordt vaak het doel geschetst, een onderliggende filosofie en/of de omstandigheden die hebben geleid tot de wet of het verdrag. De preambule heeft juridische betekenis, soms met verstrekkende gevolgen die door de opstellers niet werden voorzien.
België De preambule van Belgische wetten staat beschreven in de Wet van 31 mei 1961 betreffende het gebruik der talen in wetgevingszaken, het opmaken, bekendmaken en inwerkingtreden van wetten en verordeningen.
Nederland Wetten De preambule van Nederlandse wetten in formele zin (met uitzondering van de Grondwet), ook wel 'formulier van afkondiging' genoemd, staat beschreven in artikel XIX van de Grondwet en luidt:
Na de eerste 'Wij' wordt de naam van de regerende Koning gegeven, gevolgd door 'bij de gratie Gods'. Na 'Koning der Nederlanden' worden enkele titels van de monarch gegeven, gevolgd door 'enz. enz. enz.'. Sinds 30 april 2013 staat hier dus:
Na 'Gegeven' volgen respectievelijk de plaatsnaam en datum van uitgave, de naam van de Koning, de functie en naam van de minister van Justitie, de functie en naam van de minister onder wiens departement de wet valt, en ten slotte de datum van publicatie in het staatsblad en wederom de functie en naam van de minister van Justitie. Zo eindigt de Algemene wet bestuursrecht met de tekst:
Er is ook een grafische versie van de aanhef. Hierbij wordt het koppelteken tussen de beide namen Willem en Alexander tevens gebruikt als horizontale balk van de letter A.
Het Voorstel van rijkswet van het lid Van Veldhoven tot regeling van de formulieren van afkondiging van wetten en rijkswetten en van kennisgeving door de Koning aan de Staten-Generaal van zijn besluit omtrent enig voorstel van wet of rijkswet (Rijkswet afkondigings- en kennisgevingsformulieren) uit 2016 bevatte onder meer het afschaffen van 'bij de gratie Gods'. Het is in 2022 vervallen wegens het ontbreken van initiatiefnemershttps://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/34380Initiatiefvoorstel-Van Veldhoven Rijkswet afkondigings- en kennisgevingsformulieren - eerstekamer.nl (de oorspronkelijke indiener is geen Kamerlid meer).
Een verzoek op basis van de Wet open overheid om informatie openbaar te maken over het bewijs van de "gratie Gods" kon in 2022 niet worden ingewilligd omdat bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geen documenten daarover zijn aangetroffen.
Overig Ook algemene maatregelen van bestuur worden voorafgegaan door een preambule. Deze bevatten de tekst "Op de voordracht van Onze Minister ..." en "De Raad van State gehoord". Ministeriële regelingen bevatten in plaats van de tekst "Wij Willem-Alexander" enz. de tekst "De Minister van [departement] ...", omdat deze niet afkomstig zijn van de regering (en dus niet door de Koning ondertekend worden).
Decentrale wetgeving (bijvoorbeeld van gemeenteraden) hebben eigen preambules die niet bij wet zijn vastgelegd. Wel wordt in het algemeen vastgehouden aan modelverordeningen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg. Een voorbeeld van considerans in een gemeentelijke verordening met betrekking tot de Drank- en Horecawet (die inmiddels Alcoholwet heet) is:
Verenigde Staten
De preambule van de Grondwet van de Verenigde Staten is een korte inleidende verklaring van de fundamentele doelen en leidende beginselen van de Grondwet van de Verenigde Staten. De Amerikaanse rechtspraak beschouwt de preambule als betrouwbaar bewijs van de intenties van de zogenaamde Founding Fathers ten aanzien van de betekenis van de Grondwet en ten aanzien van wat zij hoopten met de Grondwet te bereiken.
Muziek In de muziek wordt soms de term "préambule" gebruikt in de betekenis van ouverture.
Zie ook Preambule van de Grondwet van de Verenigde Staten Universele verklaring van de rechten van de mens Memorie van toelichting Dublin-conventie Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden Vorm van een wet
Categorie:Verdrag Categorie:Wetgeving