Een filmprijs wordt door de filmindustrie of een filmfestival uitgereikt aan films en filmmakers in alle stadia, van script tot acteur en post-productie, die een bijzondere prestatie leveren. De prijs kan worden toegekend door stemming van het publiek, de filmindustrie zelf of door een jury op een filmfestival. Naast de bekende filmprijzen met wereldwijde belangstelling hebben de meeste landen eigen nationale filmprijzen.
Pioniers De eerste filmprijs was de Photoplay Award, die vanaf 1920 tot 1968 in de Verenigde Staten werd uitgereikt door en genoemd naar het intussen verdwenen tijdschrift Photoplay. De beste film werd verkozen evenals de meest populaire acteur en actrice. In 1929 werden de Academy Awards geïntroduceerd, beter bekend als de Oscars. Deze prijzen zijn veruit het bekendst geworden en gebleven. Sinds 1981 worden Academy Awards een dag eerder voorafgegaan door de uitreiking van de Golden Raspberry Awards, oftewel de Razzies, voor de slechtste films. Paul Verhoeven was de eerste regisseur die de "prijs" voor zijn film Showgirls daadwerkelijk kwam ophalen.
Toekenningscriteria Er zijn drie gangbare manieren om de winnaar(s) te bepalen.
Stemming door filmindustrie De belangrijkste filmprijs, de Academy Awards, worden toegekend door middel van stemming onder de bij de non-profitorganisatie Academy of Motion Picture Arts and Sciences aangesloten filmmakers. Deze zesduizend leden zijn acteur, regisseur of lid van de filmcrew (achter de schermen), bijvoorbeeld cameraman of monteur.
In veel landen is er een duidelijk equivalent van de Academy Awards.From Blue Dragons to Lolas, A Global Guide to Foreign Countries' Oscars, The Hollywood Reporter, geraadpleegd op 27 maart 2020. Gearchiveerd op 8 mei 2020.
LandPrijs Tot 2005: Cóndor de Plata, vanaf 2006: Premio Sur AACTA Awards Ensor (Vlaanderen), René du Cinéma (Franstalig België) Grande Premio do Cinema Brasileiro Canadian Screen Award geen duidelijk equivalent Premios Macondo Bodil of Robert Deutscher Filmpreis César National Film Awards of Filmfare Awards Premi David di Donatello Japan Academy Prize Ariel Nika of Gouden Adelaar Goya British Academy Film Award Blue Dragon Award Guldbagge
Gildes Bij de uitreiking van gildeprijzen brengen alleen de mensen die actief zijn of waren in een betreffend aandachtsgebied hun stem uit. Enkele voorbeelden:
LandGildeBeroepsgroepPrijs Directors Guild of America Regisseurs Directors Guild of America Award Producers Guild of America Producenten Producers Guild of America Award Screen Actors Guild Acteurs Screen Actors Guild Award Writers Guild of America Scenarioschrijvers Writers Guild of America Award American Cinema Editors Filmeditors Eddie Award American Society of Cinematographers Cameraregisseurs ASC Awards for Outstanding Achievement in Cinematography Motion Picture Sound Editors Geluideditors Golden Reel Award
Festivaljury Op filmfestivals worden de belangrijkste prijzen doorgaans uitgedeeld door de festivaljury. De belangrijkste filmfestivals, de zogenaamde A-Festivals (geaccrediteerd door de FIAPF) hebben vaak een gouden prijs waarbij de dieren populair zijn. In onderstaande tabel zijn de door de FIAPF geaccrediteerde filmfestivals weergegeven, met daarbij de belangrijkste prijs.
FestivalPrijs Berlijn Gouden Beer Caïro Gouden Piramide Cannes Gouden Palm Goa Gouden Pauw Karlsbad Kristallen Bol Locarno Gouden Luipaard Mar del Plata Gouden Ástor Montreal Grand Prix des Amériques Moskou Gouden Joris San Sebastián Gouden Schelp Shanghai Gouden Jue Tallinn Gouden Wolf Tokio Tokyo Grand Prix Venetië Gouden Leeuw Warschau Warschau Grand Prix
Publieksprijs In de praktijk worden winnaars van de publieksprijzen minder hoog aangeschreven dan de keuze van de jury of de filmindustrie. Een voorbeeld van een publieksprijs is de People's Choice Awards in de Verenigde Staten.
Prijzen/festivals op het Nederlands taalgebied Met enige internationale uitstraling: Film Fest Gent, vooral bekend vanwege de focus op filmmuziek Internationaal Kortfilmfestival Leuven, voor korte films
Louter binnen de Benelux: Antwerps festival voor de jeugdfilm
Externe link Film- en tv-prijzen-lijst op IMDb
Referenties
Categorie:Filmterminologie