Jenga is een spel van fysieke en mentale behendigheid, bedacht en gemaakt door de Tanzaniaans-Britse Leslie Scott, en in 1983 op de markt gebracht door de Milton Bradley Company (MB), een afdeling van Hasbro.
Uit blokken wordt een toren gemaakt, waarna het eigenlijke spel begint. De spelers trekken om de beurt een blok uit de toren en leggen dat bovenop. Als de instabiele toren omvalt, heeft de speler die aan de beurt is verloren. Het spel wordt gespeeld door volwassenen en door kinderen na de kleuterleeftijd. Er zijn varianten qua spelmateriaal en regels.
Het woord Jenga is de gebiedende wijs van , Swahili voor "bouwen".
Regels Jenga wordt gespeeld met 54 houten blokken, waaruit de toren gestapeld wordt. De blokken hebben een lengte-breedteverhouding van 3:1 en zijn iets breder dan hoog. De hoogtes van de blokken zijn met opzet wat verschillend, zodat de toren altijd enigszins instabiel is. Door de hoogteverschillen zijn geen twee spelsets hetzelfde.
In de voorbereiding bouwt een van de spelers de toren op in 18 lagen. Een laag bestaat uit drie blokken die plat naast elkaar liggen, haaks op de vorige laag.
De deelnemers spelen om de beurt, waarbij de bouwer begint. Een speler mag meerdere blokken aanraken om te testen, maar mag nooit twee handen tegelijk gebruiken. Uit een willekeurige laag onder de bovenste volledige laag wordt een blok gepakt. Dat wordt bovenop de toren gelegd, waarbij de laag afgemaakt moet worden. De beurt eindigt vijf seconden nadat het blok geplaatst is, of als de volgende speler een blok aanraakt.
De verliezer is degene die aan de beurt is als de toren valt.
Varianten
Wie een blok aanraakt, moet dat trekken. Twee handen zijn bij deze variant toegestaan. Gekleurde lagen, waarbij een dobbelsteen bepaalt welke kleur er gepakt mag worden(deze variant staat ook bekend onder de naam "Timber"). Combinatie met opdrachten. Een blok kan een tekst of afbeelding bevatten waar de speler iets mee moet, of de tegenspelers kunnen opdrachten bedenken die uitgevoerd moeten worden bij het trekken van een bepaald blok en als de toren valt. Een mogelijkheid is strip-Jenga, vergelijkbaar met strippoker.
Wiskundige analyse Uri Zwick heeft met technieken uit de combinatorische speltheorie torens van vier of meer lagen met identieke blokken geanalyseerd. Daarbij ging hij uit van spelers met volmaakt stabiele handen, waarbij het spel pas eindigt als een speler wordt gedwongen tot het weghalen van een blok dat absoluut nodig is voor het evenwicht van de toren. Bij minstens drie lagen en optimaal spel van twee spelers wint de tweede speler als en slechts als het aantal lagen deelbaar is door 3. In deze vorm is Jenga equivalent aan een simpel Nim-spel.
In de media In het programma IJSSTRIJD! wordt dit spel gespeeld in de finale. Uit een toren van ijsblokken moeten de kandidaten in twee minuten zoveel mogelijk blokken halen. In het programma De Alleskunner VIPS besliste dit spel in de finale wie de titel "Alleskunner" en de bijbehorende beker kreeg. In aflevering 4 van het derde seizoen van Heel Holland Bakt Kids moesten de deelnemers een Jenga-toren van koekjes maken. In Een jaar van je leven verloor Rupert het Jenga-eliminatieduel van Wendy, zodat hij het programma moest verlaten. Target Darts kondigde voor 1 april 2025 een legendarische wedstrijd aan tussen de darters Luke Littler en Phil Taylor. De 1 aprilgrap werd snel doorzien en het bleek om een potje Jenga te gaan, gewonnen door Luke Littler. In 2026 werd in een aantal finales van de Staatsloterijshow Flying Jenga gespeeld, met een toren van grote rode en groene blokken. Hangend aan een tuigje moest de kandidaat quizvragen beantwoorden: groen, na een goed antwoord, moest op de toren worden gelegd en rood, bij een fout antwoord, moest op de grond worden gegooid. Het was de bedoeling om vier groene blokken uit de metershoge toren te halen zonder dat deze omviel.
Categorie:Gezelschapsspel