Aloysius Paulus Maria (Louis) van Gaal (Amsterdam, 8 augustus 1951) is een Nederlands voetbaltrainer, huidige adviseur van Ajax en voormalig voetballer. Hij was trainer van Ajax, FC Barcelona, AZ, Bayern München en Manchester United. Het wereldkampioenschap voetbal van 2014 was zijn eerste eindtoernooi als bondscoach van het Nederlands elftal. Met twintig gewonnen titels is Van Gaal een van de meest succesvolle clubtrainers aller tijden.
Hij won als clubtrainer nationale prijzen in vier verschillende landen. Ook had hij internationaal succes. Met Ajax won hij de UEFA Cup, de UEFA Champions League, de UEFA Super Cup en de Intercontinental Cup. Met FC Barcelona won hij de UEFA Super Cup.
Levensloop Van Gaal groeide op in een katholiek gezin in Watergraafsmeer, Amsterdam-Oost, in dezelfde buurt als Harry Vermeegen en Maarten Spanjer. Zijn vader was zwaar hartpatiënt en overleed toen Van Gaal elf jaar oud was. Zijn moeder voedde het gezin dat bestond uit negen kinderen grotendeels alleen op. De opvoeding kenmerkte zich door plichtsbesef en discipline. Louis bezocht het Sint-Nicolaaslyceum te Amsterdam, dat geleid werd door de Paters van het H. Hart, waar hij de H.B.S. volgde. Daarna volgde hij de opleiding voor gymnastiekleraar aan de plaatselijke Academie voor Lichamelijke Opvoeding.
In 1973 trouwde Van Gaal met zijn eerste vrouw die op 17 januari 1994 overleed aan alvleesklierkanker. Van Gaal bleef met zijn twee dochters achter. Tot in 1994 ging hij wekelijks naar de kerk. Hij keerde zich dat jaar van het katholieke geloof af, omdat hij vond dat God de menselijke waardigheid bij het lijden en overlijden van zijn vrouw en in de oorlogen in de wereld "niet gerespecteerd" heeft. Hij wilde met God die het lijden toelaat niets meer te maken hebben.Louis van Gaal: onthulde details in boek, Nieuwslog.nl, 12 okt 2009B. van Dorp, LOUIS, de Volkskrant, 12 april 2009KatholiekNederland. 12 okt 2009. RKK Radio. Kruispunt. Interview met dhr. Louis van GaalBert Wagendorp, Van Gaal en God, de Volkskrant, 20 april 2009
Op 8 augustus 2008 hertrouwde Van Gaal in het Portugese Albufeira met zijn huidige echtgenote. In 2009 verscheen zijn autobiografie. Op 3 april 2022 maakte van Gaal tijdens een uitzending van het televisieprogramma Humberto bekend al geruime tijd aan prostaatkanker te lijden. Op 14 april 2022 kwam een documentaire uit genaamd LOUIS over het leven van Van Gaal onder regie van Geertjan Lassche.Fragile, luminous, compelling: Louis van Gaal is football’s essential dad, theguardian.com, 30 juli 2022
Carrière als speler Van Gaal begon als kind bij het Amsterdamse RKSV De Meer, waarna hij op zijn twintigste terechtkwam bij het tweede elftal van Ajax. Tussen 1972 en 1987 was Van Gaal actief als speler (middenvelder) in het betaald voetbal. In 1972 was dat bij het eerste elftal van Ajax, maar hij speelde daar uiteindelijk nooit een competitiewedstrijd. Hierop probeerde hij het op zijn tweeëntwintigste over de grens, bij Royal Antwerp. In vier seizoenen (1973-1977) bij 'The Great Old' scoorde Van Gaal zeven doelpunten in eenenveertig wedstrijden. Na deze Belgische periode vertrok hij naar Telstar, waar hij een seizoen zou blijven spelen. Na zijn periode bij Telstar vertrok hij naar het Rotterdamse Sparta, waar hij uiteindelijk zijn meeste competitiewedstrijden (tweehonderdachtenveertig in totaal) zou spelen. Hij won daar in 1984 de Zilveren Schoen.Tijdslijn, sparta-rotterdam.nl Van 1979 tot 1986 speelde hij daar samen met Danny Blind, de latere aanvoerder van het Ajax onder leiding van Van Gaal. In 1986 speelde Van Gaal korte tijd bij AZ, waar hij tevens trainer van het tweede team was. Eind december 1986 beëindigde hij zijn spelersloopbaan en werd assistent-trainer.
Op 27 april 1983 kwam Van Gaal eenmalig uit voor het Nederlands olympisch voetbalelftal in een met 3-0 verloren kwalificatiewedstrijd voor de Olympische Zomerspelen 1984 in en tegen Roemenië.Overtuigd. "De Telegraaf". Amsterdam, 27-04-1983, p. 21. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011205635:mpeg21:p021
Naast het voetbal was Van Gaal als gymnastiekleraar werkzaam.Louis van Gaal: „Door mijn volledige baan als gymnastiekleraar ben ik beter gaan spelen" Profvoetballer leidt een afstompend bestaan. "NRC Handelsblad". Rotterdam, 14-08-1986. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000030095:mpeg21:p009 In 1982 werd hij samen met Theo van Seggelen bestuurslid van de VVCS. Daar werd hij ook vicevoorzitter. Van Gaal was een drijvende kracht achter de in 1985 opgerichte Centrale Spelers Raad (CSR) waarvan hij de eerste voorzitter werd.Voetbalvak beter verkopen Louis van Gaal vicevoorzitter VVCS OP HET PODIUM. "De Telegraaf". Amsterdam, 25-04-1985, p. 25. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011206898:mpeg21:p025Voetbalprof wil zijn rechten behouden. "NRC Handelsblad". Rotterdam, 30-11-1984. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000027718:mpeg21:p008Louis van Gaal wordt eerste voorzitter van spelersraad. "Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad". Rotterdam, 20-02-1985, p. 21. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010961952:mpeg21:p021
Statistieken Seizoen Club Land Competitie Duels Goals 1972/73 Ajax Eredivisie 0 0 1973/74 Royal Antwerp Eerste klasse 33 1 1974/75 9 2 1975/76 3 0 1976/77 10 1 1977/78 Telstar Eredivisie 25 1 1978/79 Sparta 31 5 1979/80 32 1 1980/81 33 5 1981/82 24 1 1982/83 33 5 1983/84 34 2 1984/85 30 4 1985/86 31 3 1986/87 AZ 17 0 Totaal 331 34
Carrière als trainer AZ (assistent) Medio 1986 ging Van Gaal, die afgewezen was voor de cursus coach betaald voetbal, naar AZ waar hij naast speler van het eerste team ook trainer werd van het tweede elftal.AZ'67 aast op Louis van Gaal. "Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad". Rotterdam, 24-05-1986, p. 31. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010948805:mpeg21:p031 In december werd Han Berger ontslagen en leidde Van Gaal al kort de training van de eerste selectie, maar de coaching in een oefenwedstrijd tegen SV Marken werd gedaan door Nick Stienstra.AZ en Berger vinden elkaar. "Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland". Leeuwarden, 19-12-1986, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566224:mpeg21:p007 Vanaf 30 december 1986 werd Hans Eijkenbroek de nieuwe trainer van AZ en Van Gaal zijn assistent. Hij stopte ook direct als speler.Louis van Gaal werd de nieuwe assistent-trainer Hans Eijkenbroek is de nieuwe trainer bij AZ geworden voor Han Berger. "Amigoe". Curaçao, 02-01-1987, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641897:mpeg21:p007 Eijkenbroek kende een valse start als hoofdtrainer en moest in de eerste maanden tweemaal afhaken vanwege vermeende hartproblemen. Van Gaal fungeerde toen ad interim als hoofdtrainer.Hans Eijkenbroek naar ziekenhuis. "NRC Handelsblad". Rotterdam, 06-01-1987. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000030396:mpeg21:p006AZ-trainer Hans Eijkenbroek weer op non-actief. "Trouw". Meppel, 23-01-1987. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010827192:mpeg21:p021 Eijkenbroek deed alles samen met zijn assistent Van Gaal en werd soms ook door hem overvleugeld. Van Gaal haalde onder meer meerdere spelers uit het tweede die hij getraind had, bij de eerste selectie.Afscheid Van Gaal doet AZ goed. "Het Parool". Amsterdam, 23-02-1987. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010829790:mpeg21:p019 Het duo wist AZ te behoeden voor degradatie uit de Eredivisie. Dit leidde echter ook tot onduidelijkheid over wie het voor het zeggen had en tot onvrede binnen een deel van de spelersgroep. Toen in het volgende seizoen 1987/88 de resultaten tegenvielen, werd dit de reden om Van Gaal in november te ontslaan als assistent vanwege een verstoorde relatie.Spelers AZ zeggen Mrouwen op in rainer Van Gaal. "De Volkskrant". 's-Hertogenbosch, 26-11-1987. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010857018:mpeg21:p011AZ zet Louis van Gaal op straat. "Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad". Rotterdam, 25-11-1987, p. 17. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010962545:mpeg21:p017 Van Gaal, die daarnaast nog als leraar werkzaam was, herkende zich niet in de uitleg en hoofdtrainer Eijkenbroek was niet op de hoogte van het aanstaande ontslag van zijn assistent.Louis van Gaal: 'Ik heb nog steeds ambitie'. "Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad". Rotterdam, 26-11-1987, p. 23. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010962546:mpeg21:p023 Van Eijkenbroek hoefde dit ook niet, maar hij benadrukte bij Van Gaals opvolger Jan Fransz minder zaken uit handen te geven.FRANSZ VERVANGT VAN GAAL. "Algemeen Dagblad". Rotterdam, 30-11-1987. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003067025:mpeg21:p00017
Ajax thumb|Van Gaal (rechts), spelend voor Sparta, tegen Feyenoord met een in de lucht springende Ruud Gullit, november 1983 Na een korte carrière bij AZ '67 trad hij in dienst bij Ajax om daar Leo Beenhakkers assistent te worden. Van Gaal werd ook jeugdtrainer en hoofd opleidingen bij de Amsterdamse club. Toen Beenhakker in september 1991 vertrok, nam Van Gaal de leiding over.
Van Gaal was hoofdtrainer van Ajax van 1991 tot 1997 en had daar een zeer succesvol dienstverband. Onder Van Gaal werd Ajax driemaal Nederlands kampioen; in 1994, 1995 en 1996. Hij wist Ajax ook aan de KNVB Beker te helpen in 1993 en de Supercup in 1993, 1994 en 1995. Op het Europese toneel wist Ajax in april 1992 de UEFA Cup te winnen. Ajax won in de finale van het Italiaanse Torino. De grootste Europese voetbalprijs, de UEFA Champions League, werd in mei 1995 binnengehaald na een overwinning op AC Milan. In november 1995 versloeg Ajax in Tokio bovendien het Braziliaanse Grêmio op strafschoppen en won daarmee de wereldbeker voor clubteams. In februari 1996 werd ook de UEFA Super Cup gewonnen door winst op het Spaanse Real Zaragoza, dat in 1994/95 de Europacup II had gewonnen. Ajax liep winst in de UEFA Champions League van 1996 mis na verlies tegen Juventus in de finale.
Het succes van Ajax was zo groot, dat gedurende de jaren negentig het Nederlands elftal gedomineerd werd door spelers uit Van Gaals team, zoals Patrick Kluivert, Clarence Seedorf, Marc Overmars, Michael Reiziger, Frank de Boer, Ronald de Boer, Edgar Davids en Edwin van der Sar.
Van Gaal vertrok in 1997 bij Ajax toen hij zijn contract had uitgediend. Bij zijn vertrek werd hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Barcelona (eerste periode) thumb|upright|right|Van Gaal in 1988 als assistent-coach van Ajax. In 1997 trad Van Gaal in dienst bij FC Barcelona als opvolger van Bobby Robson. Als assistent kreeg hij de toen nog jonge José Mourinho naast zich. In navolging van Van Gaal kwamen veel Nederlandse spelers naar Barcelona. Zo trok de club in 1997 Winston Bogarde, Michael Reiziger (beiden AC Milan) en Ruud Hesp (Roda JC), die onder Van Gaal de eerste doelman werd, aan. In zijn eerste seizoen boekte Van Gaal grote successen. De club behaalde, voor het eerst in negenendertig jaar, de dubbel door zowel landskampioen als bekerwinnaar te worden. Daarnaast won de club de UEFA Super Cup.