thumb|Het marathonbeeld bij de Erasmusbrug
De Marathon Rotterdam is een sinds 1981 jaarlijks terugkerend sportevenement, dat gehouden wordt in Rotterdam. De marathon, sinds 2015 officieel NN Marathon Rotterdam geheten, is de grootste en snelste van Nederland. Hij wordt gewoonlijk in april gelopen en staat in de top 10 van grootste marathons in Europa. In 1985, 1988 en 1998 werden twee wereldrecords bij de mannen en een bij de vrouwen gelopen. Start en finish waren traditioneel op de Coolsingel voor het stadhuis, maar sinds 2018 is het startpunt verplaatst naar de Schiedamsedijk, aan de voet van de Erasmusbrug. De minimumleeftijd om te mogen deelnemen is twintig jaar.
Geschiedenis Historische marathons De eerste marathon in de Maasstad werd officieel gehouden op 23 mei 1909 en de winnaar was de Belg Niset. In 1937 en 1950 werd in Rotterdam het Nederlands kampioenschap marathon georganiseerd. Kampioen werden Bram Groeneweg (1937; 2:54.03,6) en Ad Moons (1950; 2:58.12). Vanaf de jaren zestig werden vaker marathons gehouden door atletiekvereniging Metro (nu: Rotterdam Atletiek). Eerst vier marathons op een parcours door het Kralingse Bos, in 1972 voor het eerst door de straten van Rotterdam. De overwinning ging naar Berney Allen in 2:16.35, een toptijd in die dagen. Het jaar daarop gold de door Metro georganiseerde marathon als NK en was het Johan Kijne die won in 2:24.30.
Vergeleken met de huidige Rotterdam Marathon waren de marathons van de jaren 70 zeer eenvoudig van opzet. In het organisatiecomité zaten Wim Teerlink sr, Gerard van Maurik, Piet Schoonen, Freek van der Griendt en Lou Schriel. Gerda Honkoop: “Het was heel primitief. Gewoon buiten met een tafel en de atleten konden zich inschrijven.” De AW schreef: “Drieduizend harde guldens gooide Metro er tegen aan, waarvan slechts zeer weinig door sponsors zou worden terugbetaald.”
Marathon voorrang boven kunststofbaan Het idee van een internationale marathon ontstond in 1980. Op 17 mei 1980 organiseerde de Rotterdamse Atletiekvereniging PAC ter gelegenheid van het 85-jarig bestaan het Nederlands kampioenschap over 25 kilometer. Gerard Rooijakkers, ambtenaar van de Gemeente Rotterdam, nam het initiatief en ging in gesprek met enkele vertegenwoordigers van de Rotterdamse clubs. Deze clubs bleken liever een nieuwe kunststof atletiekbaan te willen dan een marathon. Omdat de marathon gemakkelijker te realiseren was, werd dit plan uitgevoerd. Het houden van het evenement in september 1980 bleek wat te ambitieus en zo werden plannen gesmeed om dit evenement een jaar later doorgang te laten vinden. Inspiratie over hoe een marathon goed dient te worden georganiseerd, werd opgedaan in onder meer New York, Stockholm en Kaapstad.
Op 23 mei 1981 vond het jaarlijkse evenement voor het eerst plaats. Bij de eerste editie kwamen ruim 200 deelnemers aan de start. De regen kwam hierbij met bakken uit de hemel. De Schot John Graham arriveerde na een indrukwekkende solo van zes ronden door het Kralingse Bos als eerste op de meet. Zijn finishtijd van 2:09.28 gaf het evenement direct een goede internationale reputatie. De eindtijd van de Schot, later de derde tijd van het jaar, bleek zo snel, dat NOS Teletekst durfde te stellen dat het parcours niet correct gemeten zou zijn. Voor zijn overwinning kreeg Graham 750 Engelse pond aan prijzengeld. Jacques Valentin eindigde als eerste Nederlander op de derde plaats.
Wereldrecords Bij de mannen werd tweemaal een wereldrecord gelopen. Op 20 april 1985 werd voor het eerst binnen de twee uur en acht minuten gelopen. De Portugese atleet Carlos Lopes legde het parcours van 42,195 kilometer af in een tijd van 2:07.12. Belayneh Densamo verbeterde op 17 april 1988 deze prestatie tot 2:06.50. Hij won deze wedstrijd ook in 1987, 1989 en 1996. Dit record hield elf jaar stand, totdat het door Ronaldo da Costa bij de marathon van Berlijn werd verbeterd tot 2:06.05. Het parcoursrecord werd in 2008 verbeterd door William Kipsang, die de klassieke afstand in 2:05.49 overbrugde.
In 2007 werd halverwege de marathon afgelast voor recreanten, vanwege de gevolgen van een ongebruikelijk hoge temperatuur. Aan het begin van de middag was het al bijna 25 graden Celsius, de maximumtemperatuur werd uiteindelijk 27,1. De wedstrijdlopers waren echter voor de afgelasting al gefinisht. Het parcoursrecord staat sinds 2021 met 2:03.36 op naam van Bashir Abdi. In 2010 finishte de Keniaan Patrick Makau in een tijd van 2:04.48, de snelste marathontijd van het seizoen 2010.
1990: Doorbraak vrouwen Vrouwen speelden lange tijd geen grote rol in deze wedstrijd. De eerste internationale editie werd gewonnen door de Nederlandse Marja Wokke in 2:43.23. Pas in 1990 zette Carla Beurskens de wedstrijd internationaal echt op de kaart met haar parcoursrecord van 2:29.47. Dat het parcours wel degelijk snel was, bewees de Keniaanse Tegla Loroupe in 1997 met haar 2:22.07. Een jaar later was zij bij de Marathon Rotterdam opnieuw sneller en verbeterde er het wereldrecord tot 2:20.47. Het evenement had toen gedurende enkele jaren het wereldrecord bij zowel de mannen als de vrouwen in handen.
Corona: afgelasting en uitstel thumb|Checkpunt voor coronatoegangsbewijzen van de publiekstribune in de buurt van de finish voor het stadhuis (2021) Op 12 maart 2020 werd bekendgemaakt dat de editie van 2020, waarvan alle evenementen op 4 en 5 april zouden plaatsvinden, werd verplaatst in verband met de wereldwijde dreiging van het coronavirus.NN Marathon Rotterdam uitgesteld. Gearchiveerd op 27 juni 2023. De nieuwe data werden 24 en 25 oktober 2020.NN Marathon Rotterdam verplaatst. Gearchiveerd op 28 juni 2023. Op 20 juli 2020 is de editie van dat jaar definitief afgelast. De editie van 2021 werd wederom uitgesteld, deze kon wel gelopen worden, op zondag 24 oktober 2021.
Startrituelen De start vond tot en met 2017 plaats op de Coolsingel voor het stadhuis, vanaf 2018 op de Schiedamsedijk aan de voet van de Erasmusbrug. Het startschot werd tot en met 2021 gegeven met een kanon (saluutschot), en na het begin van de oorlog in Oekraïne met een scheepshoorn.
Het startschot werd maar liefst dertig keer ingeluid door Lee Towers met zijn uitvoering van het lied You'll Never Walk Alone. Voor de show zong hij dit vanuit een hoogwerker, maar in de laatste jaren (2023, 2024) was het voor hem fysiek onmogelijk om in de hoogwerker te klimmen. Vanaf 2025 wordt het lied elk jaar door een andere artiest gezongen:
Zangers sinds 2025 Jaar Naam 2025 Francis van Broekhuizen 2026 Berget Lewis
In 2024 werd bij de start tevens een minuut stilte gehouden ter nagedachtenis van de Keniaanse marathonloper Kelvin Kiptum die dat jaar ook in Rotterdam zou starten, maar in februari van dat jaar was omgekomen bij een verkeersongeluk.
Statistieken Parcoursrecords Mannen: 2:03.36 - Bashir Abdi (2021) Vrouwen: 2:18.56 - Mekides Shimeles (2026)
Top 10 finishtijden Met een gemiddelde tijd van 2:04.04,5 over de snelste tien finishtijden ooit gelopen bij deze wedstrijd, is de Marathon Rotterdam de snelste marathon van Nederland, de gemiddelde tijd van Amsterdam is 2:04.29,7. Wereldwijd staat Rotterdam nu op de zevende plaats van de lijst van snelste marathonsteden. Rang Naam Land Tijd Jaar Plek 1 Bashir Abdi 2:03.36 2021 1 2 Bashir Abdi 2:03.48 2023 1 3 Timothy Kiplagat 2:03.50 2023 2 4 Guye Adola 2:03.54 2026 1 5 Marius Kipserem 2:04.04 2021 2 6 Marius Kipserem 2:04.11 2019 1 7 Tesfaye Deriba 2:04.15 2026 2 8 Bashir Abdi 2:04.19 2026 3 9 Kenneth Kipkemoi 2:04.21 2026 4 10 Duncan Kibet 2:04.27 2009 1 10 James Kwambai 2:04.27 2009 2 10 Dawit Wolde 2:04.27 2021 3
(bijgewerkt t/m 15-04-2026)
Top 10 snelste Nederlanders Plek Man Tijd (jaar) 1 Abdi Nageeye 2:04.45 (2024) 2 Marti ten Kate 2:10.04 (1989) 3 Greg van Hest 2:10.05 (1999) 4 Kamiel Maase 2:10.08 (1999) 5 Bert van Vlaanderen 2:10.27 (1998) 6 Björn Koreman 2:10.32 (2022) 7 Koen Raymaekers 2:10.35 (2012) 8 Khalid Choukoud 2:10.52 (2014) 9 Luc Krotwaar 2:10.59 (2002) 10 Michel Butter 2:11.00 (2017)
(tabel bijgewerkt t/m 2024)
Uitslagen Editie Datum Snelste man Land Tijd Snelste vrouw Land Tijd 45 12 april 2026Guye Adola 2:03.54 Mekides Shimeles 2:18.564413 april 2025Geoffrey Kamworor2:04:33Jackline Cherono2:21:144314 april 2024Abdi Nageeye2:04.45Ashete Bekere2:19.30 4216 april 2023Bashir Abdi2:03.48Eunice Chumba2:20.314110 april 2022Abdi Nageeye2:04.56Haven Hailu2:21.59 4024 oktober 2021Bashir Abdi2:03.36Stella Barsosio2:22.07397 april 2019Marius Kipserem2:04.11Ashete Bekere2:22.55388 april 2018Kenneth Kipkemoi2:05.44Visiline Jepkesho2:23.47 37 9 april 2017 Marius Kimutai 2:06.04 Meskerem Assefa 2:24.17 36 10 april 2016 Marius Kipserem 2:06.11 Letebrhan Haylay 2:26.15 35 12 april 2015 Abera Kuma 2:06.47 Asami Kato 2:26.30 34 13 april 2014 Eliud Kipchoge 2:05.00 Abebech Afework 2:27.50 33 14 april 2013 Tilahun Regassa 2:05.38 Jemima Jelagat 2:23.27 32 15 april 2012 Yemane Tsegay 2:04.48 Tiki Gelana 2:18.58 31 10 april 2011 Wilson Chebet 2:05.27 Philes Ongori 2:24.20 30 11 april 2010 Patrick Makau 2:04.48 Aberu Kebede 2:25.29 29 5 april 2009 Duncan Kibet 2:04.27 Nailja Joelamanova 2:26.30 28 13 april 2008 William Kipsang 2:05.49,0 Ljoebov Morgoenova 2:25.10 27 15 april 2007 Joshua Chelanga 2:08.20,5 Hiromi Ominami 2:26.36,1 26 9 april 2006 Sammy Korir 2:06.37,7 Mindaye Gishu 2:28.29,3 25 10 april 2005 Jimmy Muindi 2:07.49,1 Lornah Kiplagat 2:27.35,7 24 4 april 2004 Felix Limo 2:06.14 Zhor El Kamch 2:26.10 23 13 april 2003 William Kiplagat 2:07.42 Olivera Jevtić 2:25.23 22 21 april 2002 Simon Biwott 2:08.39 Takami Ominami 2:23.43 21 22 april 2001 Josephat Kiprono 2:06.50 Susan Chepkemei 2:25.45 20 16 april 2000 Kenneth Cheruiyot 2:08.22 Ana Isabel Alonso 2:30.21 19 18 april 1999 Japhet Kosgei 2:07.09 Tegla Loroupe 2:22.48 18 19 april 1998 Fabián Roncero 2:07.26 Tegla Loroupe 2:20.47 (WR) 17 20 april 1997 Domingos Castro 2:07.51 Tegla Loroupe 2:22.07 16 28 april 1996 Belayneh Densamo 2:10.30 Lieve Slegers 2:28.06 15 23 april 1995 Martín Fiz 2:08.57 Mónica Pont 2:30.34 14 17 april 1994 Vincent Rousseau 2:07.51 Miyoko Asasina 2:25.52 13 18 april 1993 Dionicio Cerón 2:11.06 Anne van Schuppen 2:34.15 12 5 april 1992 Salvador García 2:09.16 Aurora Cunha 2:29.14 11 21 april 1991 Robert de Castella 2:09.42 Joke Kleijweg 2:34.18 10 22 april 1990 Hiromi Taniguchi 2:10.56 Carla Beurskens 2:29.47 9 16 april 1989 Belayneh Densamo 2:08.40 Elena Murgoci 2:32.03 8 17 april 1988 Belayneh Densamo 2:06.50 (WR) Xiao Hongyan 2:37.46 7 18 april 1987 Belayneh Densamo 2:12.58 Nelly Aerts 2:53.47 6 19 april 1986 Abebe Mekonnen 2:09.09 Ellinor Ljungros 2:41.06 5 20 april 1985 Carlos Lopes 2:07.12 (WR) Wilma Rusman 2:35.32 4 14 april 1984 Gidamis Shahanga 2:11.12 Carla Beurskens 2:34.56 3 9 april 1983 Robert de Castella 2:08.37 Rosa Mota 2:32.27 2 22 mei 1982 Rodolfo Gómez 2:11.57 Mathilde Heuing 2:54.03 1 23 mei 1981 John Graham 2:09.28 Marja Wokke 2:43.23
Finishers Jaar Marathon waarvanvrouwen 10 km waarvanvrouwen 5 km waarvanvrouwen202517.867449216.985895919311049202417.088398916.982869917971026202316.848385514.28467511380791202211.722253412.7905898969564202110.866235579353612822469201914.558339414.81072831539849 2018 13.997 3321 13.806Afstand 10,55 km 6879 1735Afstand 4,2 km 983 2017 13.139 2922 12.682Afstand 10,55 km 6508 1552Afstand 4,2 km 834 2016 12.813 2761 12.534 6595 1797 980 2015 11.883 2372 11.529 6044 1929 1071 2014 10.658 2077 10.366 5375 2018 1223 2013 7798 1555 9786 4630 1563 901 2012 7525 1299 6856 3103 1940 1088 2011 7328 1202 6443 2765 1638 795 2010 7856 1258 4623 1922 1437 621 2009 6444 1037 3789 1625 1342 562 2008 6841 1120 3171 1338 654 328 2007 4340Wedstrijd werd wegens de hitte afgelast 547 2230 878 370 197 2006 7323 1326 niet gehouden
Nederlands kampioenschap In totaal werd het Nederlands kampioenschap op de marathon eenentwintig keer gehouden in Rotterdam: