W116 is een modelreeks van de hogere klasse van Mercedes-Benz. De serie beleefde haar première op 25 september 1972. In september 1980 liep de laatste auto van de band. De W116 kreeg als eerste serie officieel de naam S-Klasse, bedoeld als Sonderklasse of 'super-klasse' in het Nederlands.http://oudemercedesbrochures.nl/W116_Informatie_0972NL.html De W116 verving de W108-W109 en werd eind 1979 opgevolgd door de W126.
De sedans waren verkrijgbaar als S, SE en SEL. De 'E' staat voor Einspritzer (Duits voor injectiemotor) en 'L' betekent Lang. De wielbasis van de SEL is 10 cm langer. De serie werd geleverd met vier benzinemotoren in vijf vermogensversies. In de Verenigde Staten en Canada was de auto vanaf mei 1978 ook leverbaar met een dieselmotor. Dit model werd SD genoemd.
Mercedes introduceert op de S-Klasse traditioneel haar technische innovaties. Bij de W116 waren de belangrijkste: ABS (optioneel) vanaf 1978, eerste topklasse limousine met dieselmotor en eerste turbodiesel in een seriemodel ter wereld (300 SD), vooras met dubbele wieldraagarmen (uit experimenteervoertuig C111), botsbestendig ingebouwde brandstoftank, versterkte veiligheidskooi en verbeterde kreukelzones, Mercedes’ grootste naoorlogse personenautomotor met 6,8 liter cilinderinhoud (450 SEL 6.9).
De W116 was in meerdere opzichten een succes. Lange tijd was de 450 SE de enige Mercedes die werd verkozen tot Auto van het Jaar (1974), tot in 2026 de nieuwe CLA ook die titel verwierf. Volgens de jury bezat de auto ‘uitstekende en evenwichtige kwaliteiten op het gebied van veiligheid, rijcomfort en prestaties’. Ook wonnen de verschillende modellen veel vergelijkingstests met de toenmalige concurrentie. Onderstel en motoren waren zodanig ontworpen dat modificaties volstonden om ze toe te passen in de opvolgende serie W126. De W116 stond tevens model voor de middenklasser W123, de meest verkochte serie van Mercedes-Benz ooit.
Van de W116 zijn 473.035 voertuigen gebouwd. Friedrich Geiger was verantwoordelijk voor het ontwerp.
Ontwerp Met het ontwerp werd gestart in 1966, een jaar na de lancering van de W108-W109 die Mercedes later zou aanduiden als ‘oude S-Klasse’. Het was de bedoeling de W116 te presenteren op de IAA van Frankfurt in 1971 maar deze werd afgelast. Hierop namen de ingenieurs een jaar extra de tijd om de auto te perfectioneren. De W116 is daarna op 25 september 1972 voorgesteld aan de Spaanse Costa Brava. thumb|left|Achterzijde zonder opschrift (optie) De vormgeving was een breuk met het verleden. De nieuwe stijl was zichtbaar geworden bij de R107 die in april 1971 was uitgekomen. De auto's werden langer, breder en lager en de lijnen van het exterieur en interieur strakker. Mercedes hield nadrukkelijker rekening met passieve veiligheid en aerodynamica. Windtunnelproeven leidden tot een verlaagde grille, neus en daklijn, een vlakker liggende voorruit en een aerodynamisch gevormde buitenspiegel. De Cw-waarde kwam uit op 0,41, gunstig vergeleken met de toenmalige concurrentie die volgens Mercedes tussen 0,47 en 0,50 scoorde.http://oudemercedesbrochures.nl/6cil_79.html Door de lagere neus werden de koplampunits horizontaal in plaats van verticaal geplaatst. Traditioneel maakte Mercedes ruimhartig gebruik van chroom. Deze gewoonte werd aan de buitenzijde voortgezet met dubbele bumpers, deurgrepen en vele sierlijsten.
De W116 heeft geen 'facelift' ondergaan. De auto's kregen wel kleine doorlopende wijzigingen zoals veranderingen aan de motoren en het uitlaatsysteem, extra motoren en aanvullende opties, en kleine wijzigingen in het interieur.
Modellen De serie bestaat in het begin uit de modellen 280 S, 280 SE en 350 SE. In maart 1973 werden de 450 SE en 450 SEL toegevoegd. De 'L'-uitvoering kwam in november 1973 ook beschikbaar voor de 350 SE en in april 1974 voor de 280 SE. In september 1975 werd het nieuwe topmodel 450 SEL 6.9 aangeboden. De auto bezit een zeer grote V8-motor, hydropneumatische vering en veel extra uitrusting. De eerste dieselmotor kwam in mei 1978. Deze vijfcilinder 300 SD was alleen leverbaar in de VS en Canada.
De 280- en 350-modellen werden standaard uitgerust met een handgeschakelde 4-versnellingsbak. Tegen meerprijs konden de 280-modellen worden voorzien van een handgeschakelde 5-versnellingsbak (tot medio 1976) of een 3-versnellingsautomaat. De 450-uitvoeringen waren vanwege het grotere motorkoppel niet te krijgen met een handgeschakelde bak.http://oudemercedesbrochures.nl/S_Argumenten79.html. Gearchiveerd op 14 september 2024. De 450-modellen en de 300 SD hadden af fabriek een automaat met resp. 3 en 4 versnellingen. Alle automaten waren uitgerust met een koppelomvormer. Deze geeft vloeiende schakelmomenten en extra kracht bij lage toeren (bij stilstand wordt het motorkoppel ongeveer verdubbeld en bij hogere toeren neemt de koppelvergroting af). Nadeel is slip tot ca. 3000 omw./min.
Halverwege de modelcyclus werd het brandstofinjectiesysteem van de benzinemotoren aangepast om aan de in de meeste Europese landen verscherpte emissie-eisen te voldoen. Van de elektronisch geregelde Bosch D-Jetronic stapte men over naar de minder ingewikkelde mechanisch geregelde Bosch K-Jetronic (uitgezonderd de M110 met carburateur). Bij de M110 (in beide uitvoeringen) en M116 werd tevens de compressieverhouding verlaagd. Ter vereenvoudiging van het onderhoud kregen de krachtbronnen contactloze transistorontsteking en hydraulische klepspeling compensatie. De M100 kreeg bij de start van de levering van de 450 SEL 6.9 in september 1975 als eerste de K-Jetronic ingebouwd. De M117, M116 en M110 volgden in de maanden erna. De omschakelingen gingen gepaard met kleine prestatieverliezen. In april 1978 stijgen het vermogen en koppel weer als bij de M110 met brandstofinjectie de compressieverhouding wordt verhoogd tot de oorspronkelijke waarde en bij de M116 en M117 het uitlaatsysteem wordt aangepast.
Bij de OM617 werd in oktober 1978 de boring met 0,1 mm verkleind om de cilinderinhoud onder 3 liter te brengen. Dit was fiscaal gunstiger in enkele Europese landen waar de motor zonder turbolader werd ingezet in andere series. De geringe aanpassing had geen gevolgen voor de prestaties. Een jaar later werden nieuwe cilinderkoppen gemonteerd en stijgt het vermogen met 9% naar 89 kW (121 pk).
Model Motor Type Uitvoering Vermogen kW (pk) bij tpm Koppel Nm bij tpm Topsnelheid Acceleratie 0–100 km/h Leeggewicht 280 S 2746 cm³6-in-lijn M110 Solex 4A 1 dubbeleregister-carburateur 118 (160) / 5500115 (156) / 5500 226 / 4000223 / 4000 190 km/h (185 aut.) 11,5 s (12,3 aut.) 1610 kg 280 SE280 SEL 2746 cm³6-in-lijn M110 D-Jetronic brandstofinjectievanaf feb.1976: K-Jetronic 136 (185) / 6000130 (177) / 6000136 (185) / 5800 238 / 4500233 / 4500240 / 4500 200 km/h (195 aut.) 10,5 s (11,3 aut.) 1615 kg1645 kg SEL 350 SE350 SEL 3499 cm³V8 M116 D-Jetronic brandstofinjectievanaf jan.1976: K-Jetronic 147 (200) / 5800143 (195) / 5500151 (205) / 5750 286 / 4000275 / 4000285 / 4000 205 km/h (200 aut.) 9,5 s (10,3 aut.)10,0 s (10,8 aut.) SEL 1675 kg1700 kg SEL 450 SE450 SEL 4520 cm³V8 M117 D-Jetronic brandstofinjectievanaf nov.1975: K-Jetronic 165 (225) / 5000160 (217) / 5000165 (225) / 5000 378 / 3000360 / 3250368 / 3250 210 km/h 9,3 s 9,9 s SEL 1730 kg1765 kg SEL 450 SEL 6.9 6834 cm³V8 M100 K-Jetronic 210 (286) / 4250 550 / 3000 225 km/h 7,4 s 1935 kg 300 SD 3005/2998 cm³5-in-lijn OM617 mechanisch geregeldevoorkamerinjectie 82 (111) / 420089 (121) / 4350 228 / 2400230 / 2400 165 km/h170 km/h 17,0 s 16,2 s 1745 kg1715 kg
Bij de M110 en M116 ligt de nadruk op het vermogen (bij hoge toeren) terwijl bij de M117 en M100 het zwaartepunt ligt bij het koppel (bij lage toeren). De M117 heeft een 30% grotere cilinderinhoud dan de M116 en maar 10-12% meer vermogen. Het koppel is wel 30% groter en wordt bovendien bereikt bij een lager toerental. Het slagvolume van de M100 is bijna tweemaal zo groot als dat van de M116, wat tot uitdrukking komt in het nagenoeg dubbele koppel en veel minder in het 40% hogere vermogen, dat met 210 kW gelijk is aan de 5,3 liter V12-motor van Jaguar. Met 550 Nm is het koppel van de M100 feitelijk zo groot dat maar twee tijdgenoten dit overtreffen, de exotische Panther 6 en de enorme ZIL limousines. Vanwege het grote motorkoppel is de achteras van de 450-modellen voorzien van een speciale ophanging om het acceleratiemoment op te vangen. Dit voorkomt het wegzakken van de achterzijde van de auto bij optrekken. De 450 SEL 6.9 is tevens uitgerust met een sperdifferentieel.
Alle modellen hebben achterwielaandrijving, kogelkringloop besturing met stuurbekrachtiging en onafhankelijke wielophanging rondom. De diameter van de velgen is 14”. De bandbreedte is 185 mm bij de zescilinders en de diesel en 205 mm bij de achtcilinders. Uitzondering is de 450 SEL 6.9 die 215 mm brede banden heeft.
Productie De zescilinders (280-modellen) namen bijna 60% van de productie voor hun rekening. Van de 300 SD zijn bijna 29.000 exemplaren gebouwd, ondanks dat dit model maar in twee landen leverbaar was en minder dan 2,5 jaar in productie is geweest.
ModelChassis-nummerBouwperiodeAantal%280 S116.020sep 72 - jul 80122.84826,0280 SE116.024sep 72 - jul 80150.59331,8280 SEL116.025apr 74 - mei 807.0321,5350 SE116.028aug 72 - sep 8051.10010,8350 SEL116.029nov 73 - jun 804.2660,9450 SE116.032dec 72 - apr 8041.6048,8450 SEL116.033feb 73 - jun 8059.57812,6450 SEL 6.9116.036sep 75 - mei 807.3801,6300 SD116.120mei 78 - sep 8028.6346,0
Gedurende de levertijd van de serie heeft de assemblagelijn steeds op de maximumcapaciteit van 63.000 voertuigen per jaar gedraaid. Toen de W126 leverbaar werd liep de productie van de meeste modellen nog ruim een halfjaar door. In de loop van 1980 is de productie model na model beëindigd en in september 1980 liep de laatste auto van de band. Van de W116 zijn 473.035 voertuigen gebouwd, 23% meer dan van zijn voorganger.
Veiligheid In het ontwerp waren veel veiligheidskenmerken opgenomen die voortkwamen uit de ‘safety research vehicles’ die Mercedes in het midden van de jaren 60 had gebouwd. De in 1951 door Mercedes ontwikkelde kooiconstructie met kreukelzones werd doorontwikkeld. De voor-, midden- en achterstijlen ('A-, B- en C-stijlen') en de dakconstructie werden zodanig versterkt dat het frame een belasting van 10.000 kg kan verdragen. Het schokabsorberend vermogen van het voor- en achterdeel (kreukelzones) werd verhoogd middels progressieve vervorming.http://oudemercedesbrochures.nl/W116_8cil_0373.html De brandstoftank kwam buiten de vervormbare zone boven de achteras te liggen. Het reservewiel werd in de bodem van de kofferruimte geplaatst om extra weerstand te bieden bij een aanrijding van achteren. Om letsel bij andere verkeersdeelnemers te beperken heeft de auto afgeronde hoeken en een meeverende buitenspiegel. Een nieuw profiel aan de buitenzijde van de ‘A-stijlen’ dat water opzij en omhoog afvoert, houdt de zijruiten schoon. Een waterlijst boven de achterruit voorkomt dat deze onnodig vuil wordt. De ruitenwissers kunnen door een gunstige montage bij hoge snelheden niet liften. De achterlichten zijn voorzien van diepe en brede verzonken profielen omdat windtunneltesten hadden aangetoond dat vuil zich snel vastzet op loodrechte, gladde oppervlakken. De auto is uitgerust met 4 veiligheidssloten die een belasting van 3000 kg kunnen doorstaan. Ten slotte beschikt de serie over een servo-remsysteem met gescheiden circuits en schijfremmen rondom, waarbij de voorste koelkanalen hebben. thumb|Interieur 350 SE uit 1975 met als extra armsteun voor