Het dophei-berkenbroek (Erico-Betuletum pubescentis) is een associatie uit het verbond van berkenbroekbossen (Betulion pubescentis). De associatie omvat broekbossen die voorkomen op natte, venige standplaatsen waar uitsluitend zuur en oligotroof regenwater beschikbaar is.
Naamgeving en codering Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r43Aa01 Natura2000-habitattypecode (EU-code): H91D0
De wetenschappelijke naam Erico-Betuletum pubescentis is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk dophei (Erica tetralix) en zachte berk (Betula pubescens).
Fysiognomie De vegetatie blijft laag, de boomlaag bestaat praktisch volledig uit laagblijvende exemplaren van zachte berk. Deze groeit zeer langzaam en wordt maar 5–10 m hoog. Afhankelijk van de subassociatie bestaat de ondergroei uit dwergstruiken als gagel en dophei, uit wintergroene grasachtige planten als eenarig wollegras of uit hoge grassen als pijpenstrootje. De moslaag is dikwijls goed ontwikkeld met diverse veenmossoorten en bulthaarmos.
Ecologie Het dophei-berkenbroek is een ombrotrafent broekbos dat voorkomt op natte, venige standplaatsen waar uitsluitend zuur en voedselarm regenwater beschikbaar is. De pH is tussen 2.0 en 2.5.
Bedreigingen voor dit milieu vormen verdroging en de aanvoer van eutroof oppervlaktewater. De dode stammen worden verteerd door de berkenzwam en de echte tonderzwam.
Subassociaties in Nederland en Vlaanderen Binnen het dophei-berkenbroek wordt in Nederland en Vlaanderen een drietal subassociaties onderscheiden.
Subassociatie met eenarig wollegras Een subassociatie met eenarig wollegras (Erico-Betuletum eriophoretosum vaginati), die wordt gekenmerkt door een groot aandeel van eenarig wollegras (Eriophorum vaginatum) en andere soorten die typerend zijn voor de klasse van hoogveenbulten en natte heiden. Ze komt vooral voor in verlande veenputten. De syntaxoncode voor Nederland is r43Aa01a.
Subassociatie met struikhei Een subassociaties met struikhei (Erico-Betuletum callunetosum) met een hogere abundantie van dwergstruiken als struikhei (Calluna vulgaris) en de zeldzame rijsbes (Vaccinium uliginosum), die voorkomt op veendijken. De syntaxoncode voor Nederland is r43Aa01b.
Arme subassociatie Een soortenarme subassociatie (Erico-Betuletum inops) die optreedt bij verdroging, met een groter aandeel van pijpenstrootje (Molinia caerulea) en gewoon sterrenmos (Mnium hornum). De syntaxoncode voor Nederland is r43Aa01c.
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste diagnostische plantentaxa van de associatie voor Nederland en Vlaanderen. Rijsbes is alhier de enige kensoort van de associatie.
thumb|150px|right|Zachte berk thumb|150px|right|Sporkehout thumb|150px|right|Rijsbes thumb|150px|right|Gerafeld veenmos
Boomlaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking kK 100% zachte berk Betula pubescens > 40% zomereik Quercus robur > 40% grove den Pinus sylvestris
Struiklaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking > 50% sporkehout Frangula alnus > 30% wilde lijsterbes Sorbus aucuparia
Kruidlaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking kA > 20% rijsbes Vaccinium uliginosum > 80% pijpenstrootje Molinia caerulea > 60% gewone dophei Erica tetralix > 50% eenarig wollegras Eriophorum vaginatum > 40% struikhei Calluna vulgaris > 30% veenpluis Eriophorum angustifolium > 30% blauwe bosbes Vaccinium myrtillus > 20% kleine veenbes Vaccinium oxycoccos > 20% smalle stekelvaren Dryopteris carthusiana > 20% bochtige smele Avenella flexuosa > 20% rode bosbes Vaccinium vitis-idaea > 10% kraaihei Empetrum nigrum
Moslaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking kK > 01% gerafeld veenmos Sphagnum girgensohnii > 30% gewoon peermos Pohlia nutans > 30% gewimperd veenmos Sphagnum fimbriatum > 20% roodviltmos Aulacomnium palustre > 20% gewoon gaffeltandmos Dicranum scoparium > 20% breekblaadje Campylopus pyriformis > 20% slank veenmos Sphagnum flexuosum > 20% gewoon klauwtjesmos Hypnum cupressiforme > 20% heideklauwtjesmos Hypnum jutlandicum > 20% bronsmos Pleurozium schreberi > 10% fraai veenmos Sphagnum fallax > 10% boskronkelsteeltje Campylopus flexuosus > 10% geelsteeltje Orthodontium lineare > 10% glanzend maanmos Cephalozia connivens > 10% waterveenmos Sphagnum cuspidatum > 10% gewoon haarmos Polytrichum commune
Zie ook Lijst van bosgemeenschappen in Nederland
Dophei-berkenbroek Categorie:Bos Categorie:Veen