Machelen (ook wel Machelen-aan-de-Leie genoemd) is een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van Zulte, het was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977. Machelen, niet te verwarren met Machelen in Vlaams Brabant, ligt bij de rivier de Leie. Het was het geboortedorp van kunstschilder Roger Raveel en dichteres Jo Gisekin.

Omdat het dorpscentrum een eindje van de autoweg Gent-Kortrijk ligt, is veel van het dorpskarakter bewaard gebleven.

thumb|none|250px|Dorp aan een oude Leie-arm.

Geschiedenis Machelen werd voor het eerst vermeld in 697, 820 en 830 in de annalen van de Sint-Pietersabdij te Gent. Het stond onder meer te boek als Machlinio, wat machtig zou betekenen. De heerlijkheid behoorde vanaf de 11e eeuw aan de heren van Oudenaarde. Later was ze bezit van de familie van Gavere, van Schorisse (15e eeuw), de Mastaing, de Montmorency, de Merode (17e eeuw), en Izegem. Een kerk werd voor het eerst in 1163 vermeld.

In de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw was de vlasteelt en vlasnijverheid van belang. Daarna werd Machelen meer en meer een forenzenplaats. Op 1 januari 1977 werd Machelen opgenomen in de fusiegemeente Zulte.

Demografische ontwikkeling

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Bezienswaardigheden De Sint-Michiel-en-Cornelius-en-Ghislenuskerk Roger Raveelmuseum de Muur der Verbeelding van Raveel Onze-Lieve-Vrouw-Hulp-der-Christenenkapel door Raveel gedecoreerd De pittoreske dorpskern met de Hostensmolen, gelegen aan "Machelen Put", een oude Leiearm omgeven door groen Aan de Dorpsstraat bevindt zich de Franse militaire begraafplaats van Machelen (Oost-Vlaanderen), een van de drie Franse nationale militaire begraafplaatsen in Vlaanderen. Tijdens gevechten aan de Leie vielen circa 600 militairen. Zij werden met 700 elders gesneuvelden hier bijeengebracht. Nadat een groot deel van hen was gerepatrieerd, werd dit de militaire begraafplaats voor Franse en Noord-Afrikaanse soldaten die na de bevrijding van Roeselare op 14 oktober 1918 nog zijn gevallen en die elders in Vlaanderen waren begraven. Het Patronagepark is een speel- en ontmoetingsparkje gelegen in de Kloosterstraat. Het plein ligt op de plaats waar vroeger de 'Patronage', het parochiaal centrum Maglina, stond dat eind jaren 1990 afgebroken werd. In 2026 werd het 'Patronagepleintje', zoals de plek in de volksmond werd genoemd, heringericht. Via een participatietraject konden inwoners hun ideeën, wensen en aandachtspunten delen. Het Patronagepark is via het Zulma De Nijspad verbonden met het Roger Raveelmuseum en de historische dorpskern van Machelen. Het park maakt deel uit van de officiële Roger Raveel-wandelroute, die wandelaars meeneemt langs de belangrijkste inspiratiebronnen uit zijn schilderijen. Het geboortehuis van kunstschilder Roger De Backer aan de Dorpsstraat 75

Natuur en landschap Machelen ligt aan de Leie. Het dorp ligt in Zandig Vlaanderen op een hoogte van 8-14 meter. Van de beken kan de Olsenebeek in het westen en de Tichelbeek in het oosten worden genoemd.

Politiek Machelen had een eigen gemeentebestuur en burgemeester tot de fusie van 1977. Burgemeesters waren: 1830 : De Paepe-Speelman 1834 : Bernaard de Paepe 1836 : J.-B. Levrau 1847 : J.-B. Monteyn 1848 : Alexander van der Eecken 1867-1891 : Petrus Vermeersch Herman Van Der Vennet 1908-1938 : Emiel Voet Jerome Willems ... 1971-1976 : Georges Peirs

Bekende inwoners De bekendste inwoner was de beeldend kunstenaar Roger Raveel, die hier ook is geboren. In het dorp is sinds 1999 een museum gevestigd dat geheel aan de kunstwerken van Raveel is gewijd. Ook zijn vrouw Zulma De Nijs kwam hier vandaan. Ook de Nederlandse schrijver Gerard Reve woonde hier sinds 1993, totdat hij in 2004 werd opgenomen in een verpleegtehuis in Zulte. Hij is begraven op het ereveld van de nieuwe begraafplaats in Machelen. Wielrenner Frans De Mulder was winnaar van de Ronde van Spanje in 1960 en tevens kampioen van België bij de beroepsrenners in 1960. In 2010 werd naar aanleiding van de 50e verjaardag van zijn overwinning een gedenkplaat onthuld.

Nabijgelegen kernen Olsene, Marolle, Petegem-aan-de-Leie, Grammene

Literatuur

Categorie:Plaats in Oost-Vlaanderen Categorie:Zulte