Spiral dynamics is een model dat bewustzijnsontwikkeling beschrijft, op zowel persoonlijk als collectief niveau, gebaseerd op het werk van dr. Clare W. Graves, professor emeritus psychologie aan het Union College in New York, Verenigde Staten.
Ontstaan van de theorie Het model is gezamenlijk ontwikkeld door de Amerikaanse managementconsultants dr. Don Beck en zijn student Chris Cowan. Beck en Cowan baseerden zich op de "Emergent Cyclic Levels of Existence Theory" van de psycholoog dr. Clare Graves.Website van Chris Cowan over Dr. Clare Graves Deze theorie is ontwikkeld nadat Graves vele jaren onderzoek deed, o.a. onder zijn studenten.
Nadat de samenwerking tussen Beck en zijn co-auteur Cowan eindigt, werkt Beck kort samen met Andrew Cohen en Ken Wilber. Deze samenwerking eindigt echter nadat met name Wilber een eigen invulling aan het model ging geven die afwijkt van de theorie die Graves vanuit zijn onderzoeksdata ontwikkelde.
Beschrijving van de niveaus Spiral Dynamics beschrijft acht niveaus van toenemende complexiteit.Lew Howard (2005), Introducing Ken Wilber: Concepts for an Evolving World. AuthorHouse. p. 111-126
Beige - Overleven Het eerste en laagste bewustzijnsniveau is de beige meme. Dit is het niveau van de troep, gericht op overleven.
Paars - Geborgenheid Dit is het niveau van de stam, de hechte sociale eenheid waar de persoon onlosmakelijk mee verbonden is en zich desnoods voor opoffert.
Rood - Macht Dit is het niveau van de feodale rijken, met een hiërarchische machtsstructuur. Personen zijn hierin onderdelen van een machine die gemanipuleerd kan worden door de machtshebber.
Blauw - Orde Dit is het niveau van de conventionele samenleving. Goed en fout zijn hier vaststaand. Fowler heeft het hier over conventioneel: de dingen zijn zoals ze zijn, want zo zijn ze. Waarheid is hier voorgegeven door de conventies en tradities
Oranje - Succes Dit is bij uitstek het niveau van de individualistische, kapitalistische samenleving. Waarheid wordt gevonden door logische redenaties en empirisch onderzoek, waarna de juiste conclusie overblijft. Het is een individualistisch niveau; de mens ervaart en beschouwt zichzelf bij uitstek als een individu, een eiland op zichzelf.
Groen - Gemeenschap Groen is het niveau van het relativisme: je kan het zo zien, maar je kan het ook anders zien, en zo heeft iedereen zijn eigen waarheid. Wilber spreekt hier van "the mean green meme": de archetypische wereldverbeteraar die met iedereen het beste voorheeft,David Chapman: "Nice"Buddhism" maar geen keuzes kan maken en conflicten uit de weg gaat.David Chapman: I seem to be a fiction
Geel - Synergie Op dit niveau heeft relativisme plaats gemaakt voor systeemdenken: het besef dat alles onderling verbonden is, en dat de mens hier een actieve rol in speelt.
Turquoise - Holistisch Het hoogste niveau is holistisch. De wereld wordt gezien als een interactief, onderling systeem.
Overeenkomsten met andere theorieën Spiral Dynamics vertoont sterke overeenkomsten met andere ontwikkelingstheorieën,Vergelijking van Graves theorie met andere modellen o.a.:
Structural Stage Theory De bekendste hiervan zijn, op individueel niveau, Loevingers model van ego-ontwikkeling,Jane Loevinger en Fowlers model van faith-developmentFowler, James W. (1995), Stages of Faith. The psychology of human development and the quest for meaning. New York: HarperSanFrabcisco Op collectief niveau is Gebsers theorie van ontwikkelingsstructuren een bekende,Gebser, Jean (1985), The Ever-Present Origin. Athens: Ohio University Press naast de 'axiale tijdperk'-theorie van Karl Jaspers
Ken Wilber Spiral Dynamics vertoont sterke overeenkomsten met de modellen van Ken Wilber, zowel in haar beschrijving van de verschillende ontwikkelingsniveaus, alsook in haar streven om alomvattend te zijn.Ken Wilber (2001), A Theory of Everything: An Integral Vision for Business, Politics, Science and Spirituality, Shambhala Publications, p.146Lew Howard (2005), Introducing Ken Wilber: Concepts for an Evolving World, AuthorHouse, p.111
Memen Hoewel Spiral dynamics gebruikmaakt van termen uit de memetica, kan niet gesproken worden van een toepassing van de mementheorie van Richard Dawkins.
Toepassing Spiral Dynamics is een geregistreerd handelsmerk, en toegepast in het verandermanagement.The eight-stage spiral to peace in the Mideast. Ha'aretz, 12 feb 2006 In Nederland werken diverse organisatieadviesbureaus met dit model, zowel voor persoonlijke ontwikkeling, organisatieontwikkeling als samenlevingsontwikkeling. In 2007 publiceerden Wilbert van Leijden en Paul Zuiker het boek "Nederland op Doorbreken, een vernieuwend perspectief voor een land in crisis" dat o.a. de ontwikkeling van de Nederlandse samenleving beschrijft op basis van Spiral Dynamics en het werk van dr. Clare W. Graves.
Zie ook Jean Piaget Theorie van Kohlberg
Verder lezen Beck, Don Edward en Christopher C. Cowan, Spiral Dynamics. Waarden, leiderschap en veranderingen in een dynamisch model. Haarlem: Altamira-Becht,
Externe links De website met het werk van Dr. Clare W. Graves Beschrijving van het model Beschrijving van het model Het boek Nederland op Doorbreken
Categorie:Management