De Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst, tot 2003 Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst, wordt jaarlijks door de Nederlandse koning(in) uitgereikt. Het is een aanmoedigingsprijs die door koning Willem III in 1871 werd ingesteld. Koning Willem III schonk geld aan de Franse Opera. Toen de gemeente Den Haag de subsidie voor de opera stopzette, besloot Willem III zijn bijdrage van 20.000 gulden ook terug te trekken. Hij stelde de Prijs voor de Vrije Schilderkunst in en gaf dat bedrag voortaan aan jonge, veelbelovende schilders. Kunstenaars tot 35 jaar mogen meedingen naar de prijs. Om meer aandacht te genereren voor de winnende kunstenaars, is het aantal winnaars vanaf 2018 teruggebracht van vier naar drie kunstenaars en werd het prijzengeld verhoogd van 6.500 naar 9.000 euro per winnaar.
Koningin Emma, koningin Wilhelmina, koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander hebben deze traditie voortgezet. Sinds 1980 vindt de uitreiking plaats in de Burgerzaal in het Paleis op de Dam, waar dan ook een tentoonstelling is van het werk van de genomineerden. Vanwege de verbouwing van het paleis hebben de uitreiking en de tentoonstelling van 2001 t/m 2008 plaatsgevonden in het Gemeentemuseum Den Haag.
In 1996 werd het 125-jarig bestaan van de subsidie, die toen 5.000 euro bedroeg, gevierd met een overzichtstentoonstelling waarbij van iedere kunstenaar één werkstuk mocht hangen.
Winnaars 1871: Louis Apol, Albert Neuhuys, Hendrik Valkenburg 1872: Albert Neuhuys 1873: Albert Neuhuys, Willem Cornelis Rip 1874: Louis Apol 1878: Herman Wolbers, Alexander Liernur 1879: Herman Wolbers, Gesine Vester 1880: Lion Schulman, Herman Wolbers 1881: Carel Dake, Ferdinand Oldewelt, Gesine Vester 1882: Frederik Nachtweh, Clara Bruins, Gesine Vester 1883: Willem de Zwart, Frederik Nachtweh, Clara Bruins, Bertha Valkenburg 1885: Marius Bauer, Suze Robertson, Bertha Valkenburg 1886: Marius Bauer, Titus van der Laars 1887: Johannes Akkeringa, Jan Toorop, Jan Voerman 1890: Henri Goovaerts (het zgn. 'Emmageld': een door koningin-regentes Emma ingestelde eenmalige koninklijke subsidie 1891: Harm Ellens 1892: Marie de Roode-Heijermans 1893: Marie de Roode-Heijermans 1894: Marie de Roode-Heijermans 1896: Floris Arntzenius 1897: Adriaan de la Rivière 1898: Hendrik Jan Wolter 1899: Hendrik Jan Wolter 1902: Lammert van der Tonge 1903: Louise Alice Andrine van Blommestein, Engelina Helena Schlette 1904: Louise Alice Andrine van Blommestein, Jan Sluijters, Cornelis Vreedenburgh, Johannes Embrosius van de Wetering de Rooij 1905: Jan van Vucht Tijssen, Johannes Embrosius van de Wetering de Rooij 1906: Bertha Bake, Wilhelmina Drupsteen, Jan Poortenaar, Jan van Vucht Tijssen, Johannes Embrosius van de Wetering de Rooij 1907: Piet van der Hem, Jan van Vucht Tijssen 1908: Alida Dijkman, Freek Jbzn Engel, Cornelis Jan Mension, Gustaaf van Nifterik, Chris Hammes 1909: Gerard Baksteen, Freek Jbzn Engel, Chris Hammes 1910: Gerard Baksteen, Freek Jbzn Engel, Chris Hammes, Cornelis Jan Mension, Abraham Segaar 1911: Gerard Baksteen, Abraham Segaar, Jan Wittenberg 1912: Gerard Baksteen, Abraham Segaar, Herman Vreedenburgh, Jan Wittenberg 1913: Herman Vreedenburgh, Jan Wittenberg 1914: Gerrit van Duffelen, Willem Frederik Noordijk 1915: Gerrit van Duffelen, Dé Ruys-Tydeman, Willem Witjens 1916: Léonie Bander, Gerrit van Duffelen, Dé Ruys-Tydeman, Willem Witjens 1917: Johannes Elsinga, Dé Ruys-Tydeman, Willem Witjens 1918: Johannes Elsinga 1919: Johannes Elsinga, Lambert Jansen 1920: Charles Eyck 1921: Pieter den Besten 1922: Pieter den Besten, Aart Glansdorp 1923: Teun Bakker, Pieter den Besten, Aart Glansdorp, Ernst van Leyden 1924: Teun Bakker, Aart Glansdorp 1925: Teun Bakker 1926: Teun Bakker, Henri C. Mac-Lean, Sierk Schröder 1927: Johannes Cornelis Roelandse, Alex Rosemeier, Sierk Schröder 1928: Willem van Dort, Johannes Cornelis Roelandse, Alex Rosemeier, Sierk Schröder 1929: Willem van Dort 1930: Willem van Dort, Han Hulsbergen, Han van der Kop, Gerrit Neven, Gé Röling, Henricus Rol, Jos Rovers, Sierk Schröder, Louis Schutte, Arnold Smith, Wim Vaarzon Morel 1931: Adriaan Bakermans, Marian Gobius 1932: Adriaan Bakermans, Piet van Boxel, Willem Brinkman, Stien Eelsingh, Marian Gobius, Jan Rijlaarsdam 1933: Willem Brinkman, Max van Dam, Stien Eelsingh, Marian Gobius 1934: Félicien Bobeldijk, Max van Dam, Stien Eelsingh, Arnold Smith 1935: Max van Dam, Frits Giltay, Rinus van der Neut 1936: Karl Jakob van Beekum, Max van Dam, Ad Kikkert 1937: Max van Dam, Pieter Fraterman, Rien Glansdorp, Hans Timmer, Daan Wildschut 1938: Rien Glansdorp, Daan Wildschut 1939: Rien Glansdorp, Johan Barthold Jongkind, Wim van de Plas, Daan Wildschut 1940: Hugo Brouwer, Wim van de Plas, Joop Stierhout 1947: Pieter Defesche, Jef Diederen, Chris van Geel (II), Jan Groenestein, Frans Wiegers, Nicolaas Wijnberg 1948: Hermanus Berserik, Jef Diederen, Theo Kroeze, Ger Lataster, Frans Wiegers 1949: Hermanus Berserik, Elizabeth de Boer, Jef Diederen, Ger Lataster, Frans Nols 1950: Elizabeth de Boer, Nora van der Flier, Cootje Horst-van Mourik Broekman, Frans Nols, Max Reneman, Dirk Trap 1951: Henk Bies, Dirk Breed, Mia Jongmans, Jacob Kuyper, Dirk Trap, Jan Jaap Vegter 1952: Rudi Bierman, Arie Kater, Harry op de Laak, Frans Nols, Pierre van Soest 1953: Jaap Ploos van Amstel, Max Reneman, Pierre van Soest, Marijke Stultiens-Thunnissen, Gerrit Veenhuizen, Co Westerik 1954: Geery de Bakker, Hans Engelman, Kees Franse, Jaap Ploos van Amstel, Wim Strijbosch, Marijke Stultiens-Thunnissen, Co Westerik 1955: Lei Molin, Ko Oosterkerk, Hans Truijen, Aat Veldhoen, Louis Visser, Toon Wegner 1956: Jacques Frenken, Hens de Jong, Lei Molin, Jan Sierhuis, Marijke Stultiens-Thunnissen 1957: Jaap Hillenius, Han Mes, Ko Oosterkerk, Ton Orth, Willy den Ouden, Aat Veldhoen 1958: Gerard van den Eerenbeemt, Pieter Engels, Ton Frenken, Jaap Hillenius, Trees Suringh, Auke de Vries 1959: Gerard van den Eerenbeemt, Arie van Houwelingen, Steven Kwint, Guillaume Lo-A-Njoe, Annemiek Rutten, Lukas Smits 1960: Henk Dorré, Willem Kloppers, Han Mes, Ton Orth, Gerard Verdijk, Aat Verhoog 1961: Peter Jansen, Willem Kloppers, Han Mes, Jacques Slegers, Jan Willem Smeets 1962: Han Mes, Wim Moerenhout, Ton Orth, Jan Roeland, Lukas Smits 1963: Pat Andrea, Gustave Asselbergs, Hans Hamers, Ton Klop, Joop van Meel 1964: Jan Dibbets, Jaap van der Pol, Jacques Slegers 1965: Peter Jansen, Ton Klop, Jaap van der Pol, Henk Westein 1966: Frits Calon, Ton Klop, Theo Schuurman, Henk Westein 1967: Mareike Geys, Henk Huig, Evert Maliangkay, Wim Moerenhout, Rudi van de Wint, Jacob Zekveld, Siet Zuyderland 1968: Mareike Geys, Age Klink, Aat Veldhoen, Jacob Zekveld 1969: Wim Moerenhout, Walter Nobbe, Kees Spermon, Rudi van de Wint, Wladimir Zwaagstra, Piet Zwaanswijk, Siet Zuyderland 1970: Mareike Geys, Cécile Hessels, Kees Spermon, Jacob Zekveld, Piet Zwaanswijk, Siet Zuyderland 1971: Pat Andrea, Peter Blokhuis, Gèr Boosten, Marijke Geys, Rudi van de Wint, Piet Zwaanswijk 1972: Arie van Geest, Marijke Geys, Dick Gorter, Gerard van Zon 1973: Jules Bekker, Annemarie Fischer, Arie van Geest, Dick Gorter, Burgert Konijnendijk, Nelleke Montfoort, Flip Rutten 1974: Hans Boer (1953), Arie van Geest, Dick Gorter, Burgert Konijnendijk, Peter Leeuwen, Johan van Oord 1975: Hans Boer (1953), Hedy Gubbels, Burgert Konijnendijk, J.F.B. Stuurman, Peter Thijs 1976: Hans Boer (1953), Hedy Gubbels, Burgert Konijnendijk, J.F.B. Stuurman, Peter Thijs thumb|Koningin Juliana met de laureaten (1977) 1977: Gerard Hendriks, John van 't Slot, Peter Thijs, Frans van Veen, Albert Verkade, Hans van Wingerden 1978: Nic Blans (jr.), Cees Bouw, Roland Sohier, Toon Teeken, Elizabeth de Vaal, Willem van Veldhuizen 1979: Alumet, Inge van Haastert, Sjef Henderickx, Egidius Knops, Pieter Mol, Marc Volger 1980: Hedy Gubbels, Eugène Jongerius, Henk Metselaar, Sonia Rijnhout, Tiny van der Sar 1981: Ernst Blok, Ansuya Blom, Jan Commandeur, Peter Kenniphaas, Emo Verkerk, Henk van Woerden 1982: Arja van den Berg, Jos Boomkamp, Joris Geurts, Kees de Goede, Maarten Ploeg, Nies Vooijs 1983: Fredie Beckmans, Peter Klashorst, Jos van Merendonk, Helma Pantus, Marien Schouten, Han Schuil 1984: Bettie van Haaster, Frank Hutchison, Guus Koenraads, Erik Pott, Conrad van de Ven, Willem van Weelden thumb|Koningin Beatrix met de laureaten (1985) 1985: Ellen van Eldik, Manel Esparbé Gasca, Reggy Gunn, Berend Hoekstra, Lex van Lith, Kees Versloot 1986: Steven Aalders, Jan van den Dobbelsteen, Bart Domburg, Michiel Duvekot, Diederick van Kleef, Gerard Kodde 1987: Hans Ensink op Kemna, Hewald Jongenelis, Jacqueline Peeters, Lauran Schijvens, Marianne Theunissen, Klaasje Vroon 1988: Siert Dallinga, Nour-Eddine Jarram, Karenina de Jonge, Ton Kraayeveld, Bob Negrijn, Maaike Vonk 1989: Suzan Drummen, Mirjam Hagoort, Marja van der Heiden, Benoît Hermans, Hein Jacobs (1957), Wim Konings 1990: Britta Huttenlocher, Wjm Kok, Jan van der Ploeg, Fred Ros, Paul Vos de Wael 1991: Tjong Ang, Ton Boelhouwer, Jacqueline Böse, Noëlle von Eugen, Kiki Lamers, Robert Suermondt 1992: Wim Bosch, Sarianne Breuker, Hans Broek, Allard Budding, Janpeter Muilwijk, Rinke Nijburg 1993: Richard Brouwer, Pierre Cops, Rens Janssen, Michael Raedecker, Wouter van Riessen, HW Werther (1960, vrouw) 1994: Irina Balen, Hannah van Bart, Koen Ebeling Koning, Gijs Frieling, Elsa Hartjesveld, Rob Verf 1995: Noud van Dun, Maarten Janssen, Carla Klein, Paul Nassenstein, Danne van Schoonhoven, Machiel van Soest 1996: Annemiek de Beer, Norbert Grunschel, Bas Meerman, Rik Meijers, Dino Ruissen, Ellen Zwarteveen 1997: Frank Lenferink, Paul Nassenstein, Dieuwke Spaans, Serge Verheugen 1998: Arthur den Boer, Mattijs van den Bosch, Natasja Kensmil, Dieuwke Spaans 1999: Robbert-Jan Gijzen, Frederika Hasselaar, Joris van der Horst, Gé-Karel van der Sterren 2000: Henk Jonker, Fahrettin Örenli, Bas Zoontjens, Ina van Zyl
Uitgereikt in het Gemeentemuseum Den Haag: 2001: Peter Brenner, Sara van der Heide, Rezi van Lankveld, Marcelino Stuhmer 2002: Lise Haller Baggesen, Raaf van der Sman, Esther Tielemans, Chantal Veerman 2003: Antoine Adamowicz, Wafae Ahalouch el Keriasti, Sander van Deurzen, Thomas Raat 2004: Thomas Raat, Marjolein Rothman, Peter Vos, Barbara Wijnveld 2005: Mariëlle Buitendijk, Melissa Gordon, Aukje Koks, William Monk 2006: Antoine Berghs, Wouter Kalis, Lucy Stein, Anneke Wilbrink 2007: Pascal van der Graaf, Simon Hemmer, Malin Persoon, Marjolijn de Wit 2008: Alex Jacobs, Sebastiaan Verhees, Helen Verhoeven, Bas de Wit Uitgereikt in Paleis op de Dam: 2009: Marie Aly, Esiri Erheriene-Essi, Hans Hoekstra, Carien Yatsiv 2010: Moran Fisher, Carl Johan Högberg , Jenny Lindblom, Kim van Norren 2011: Marie Civikov, Omar Koubâa, Katja Mater, Navid Nuur 2012: Frank Ammerlaan, Jasper Hagenaar, Keetje Mans, Evi Vingerling 2013: Wieteke Heldens, Marijn van Kreij, Philipp Kremer, Jorn van Leeuwen 2014: Niels Broszat, Koen Doodeman, Bob Eikelboom, Jessica Skowroneck 2015: Rabi Koria, Joost Krijnen, Lennart Lahuis, Jouni Toni 2016: Bart Kok, Mike Pratt, Tanja Ritterbex, Sam Samiee 2017: Vera Gulikers, Niek Hendrix, Janine van Oene, Suzie van Staaveren 2018: Raquel van Haver, Neo Matloga, Sam Hersbach 2019: Leo Arnold, Cian-Yu Bai, Machteld Rullens 2020: Janne Schipper, Charlott Weise, Dan Zhu 2021: Rinelle Alfonso, Philipp Gufler, Hend Samir 2022: Kenneth Aidoo, Eva Spierenburg, Iriée Zamblé 2023: Bobbi Essers, Ricardo van Eyk, Thierry Oussou 2024: Faria van Creij- Callender, Shivangi Kalra, Tobias Thaens 2025: Taqwa Ali, Lieve Hakkers, Eniwaye Oluwaseyi 2026: Gideon van Gameren, Lorian Gwynn, Dion Rosina
Jaartal onbekend Harry Antheunis Ad Beekmans Theo Beerendonk Martin Bertels Gerrit Willem van Blaaderen (ca. 1902-1906) Jan Bleijs George Breitner (voor 1892) Dirk Bus tweemaal Joop Coenders Willem van Dort (sr.) (ca. 1900)