thumb|Joeri Tynjanov Joeri Nikolajevitsj Tynjanov (Russisch: Юрий Николаевич Тынянов) (Rēzekne, 18 oktober 1894 – Moskou, 20 december 1943) was een Russisch schrijver, literatuurcriticus, wetenschapper en scenarioschrijver van Joodse herkomst.
Leven en werk Tynjanov werd geboren en groeide op in Letgallen, toen deel van het Russische gouvernement Vitebsk, nu deel van Letland, en was de zwager van de schrijver Veniamin Kaverin. Van 1912 tot 1918 studeerde hij filologie aan de Universiteit te Sint-Petersburg. Vanaf 1921 begint hij te publiceren.
Tynjanov maakte vooral naam als literatuurtheoreticus. In 1928 publiceerde hij samen met de linguist Roman Jakobson het befaamde boek Thesen over taal, dat beschouwd wordt als een voorloper op het structuralisme. Centrale these in dit werk is dat literatuurwetenschap een sterke theoretische basis hoort te hebben, met een heldere systematiek en een eenduidige terminologie. Tynjanov stond bekend als een specialist in de wisselwerking tussen literaire genres.
Als literator verwierf Tynjanov bekendheid met enkele historische romans plus een aantal novellen (Poroetsjik Kizje, 1927), in welke hij zijn taaltheoretische principes toepaste. Ook schreef hij een aantal biografieën, onder andere over de diplomaat-toneelschrijver Aleksandr Gribojedov, de dichter Wilhelm Küchelbecker en Aleksandr Poesjkin (Tynjanov werd beschouwd als een autoriteit op het gebied van Poesjkin). Ook vertaalde hij onder andere Heinrich Heine naar het Russisch. In de jaren twintig was Tynjanov een prominente persoon binnen de Russische literaire wereld, met name in Sint-Petersburg. Hij was lid van de Russisch formalistische school.
Tynyanov stierf aan multiple sclerose, in 1943, te Moskou.
Bibliografie (selectie, in Russisch) Romans: Кюхля, 1925 Смерть Вазир-Мухтара, 1928 Пушкин, 1936
Verhalen: Подпоручик Киже, 1927 Восковая персона, 1930 Малолетный Витушишников, 1933 Гражданин Очер
Over Poesjkin en zijn tijd: Архаисты и Пушкин, 1926 Пушкин, 1929 Пушкин и Тютчев, 1926 О "Путешествии в Арзрум", 1936 Безыменная любовь, 1939 Пушкин и Кюхельбекер, 1934 Французские отношения Кюхельбекера, 1939 Путешествие Кюхельбекера по Западной Европе в 1820 - 1821 гг. Декабрист и Бальзак. Сюжет "Горя от ума", 1943
Externe links Artikel over Tynjanovs historische roman Een Russische site met links naar online teksten
Categorie:Russisch schrijver Categorie:Russisch taalkundige