De Remonstrantse kerk is een kerk in Haarlem tussen de Wilhelminastraat en de Leidsevaart. De kerk is gebouwd in 1886-1887 naar een ontwerp van A. van der Steur jr.
In het kerkgebouw komen de Remonstranten Haarlem samen. Dit is een geloofsgemeenschap binnen de Remonstrantse Broederschap. Volgens de Remonstranten begint geloof bij jou. Jouw levenswijsheid en inzichten worden serieus genomen. Twijfel en een vrije omgang met levensbeschouwelijke vragen worden omarmd.
Al sinds 1619 bestaan de Remonstranten en hebben zij als motto vrijheid en verdraagzaamheid. De Remonstranten waren dan ook de eersten waar mensen gelijk geslacht de zegen kunnen krijgen (1986), nog voor dat voor het burgerlijk huwelijk kon (2001). Je kunt zijn wie je bent.
Geschiedenis Remonstranten Haarlem De Remonstranten bestaan sinds 1619. In Haarlem was er ook een remonstrantse gemeenschap, maar het was de Arminianen verboden om eigen huizen voor samenkomsten te kopen of te bouwen.
Aan toenmalig predikant Paschier de Fijne is een medaillon gewijd boven de ingang van het Remonstrantenhuis, Wilhelminastraat 22, dat de remonstranten in 1923 aankochten. Hij preekte op het ijs, en schaatste weg als hij ‘betrapt’ werd door de autoriteiten.
Sinds 1640 was er een remonstrantse schuilkerk tussen Spaarne, Helmbreker- en Gravinnensteeg. Bijeenkomsten werden toen oogluikend toegelaten, waarschijnlijk omdat ook leden van het stadsbestuur zelf remonstrants waren. Deze kerk bleef in gebruik tot de verhuizing naar de neoclassicistische kerk die in 1887 door Van der Steur jr. gebouwd. Uit de inboedel van de oude kerk zijn hier nog aanwezig: de koperen lezenaar waarop de kanselbijbel ligt en twee stukken houtsnijwerk met uitgesneden muziekinstrumenten aan weerszijden van het orgel.
Het kerkgebouw, Remonstrantenhuis (voormalige pastorie) en kosterswoning. De huidige remonstrantse kerk van Haarlem is in 1887 door Van der Steur jr. gebouwd. De gebruikelijke kruisvorm van een kerk is terug te zien in de lange noord-zuid-as van hoofdingang aan de noordzijde naar de preekstoel en de oost-westas met de balkons boven de zijingangen. (Gewoonlijk ligt de hoofdingang van een kerk in het westen maar deze ligging werd bepaald door de vorm van de aangekochte grond.)
Het orgel is gebouwd in 1901 door J.F. Witte en J. Batz & Co.
Aan de zuid-westzijde van de kerk is in 1887 de kosterswoning gebouwd. Op de begane grond zijn twee ruimtes die voor onze activiteiten worden gebruikt. In 1923 is het Remonstrantenhuis erbij gekocht dat in verbinding staat met de kerk via de foyer waar na diensten en concerten koffie etc. wordt gedronken. In de remonstrantenzaal vinden cursussen en andere bijeenkomsten plaats. De verdiepingen erboven worden als appartementen verhuurd.
De kerkzaal en vergaderruimten, worden verhuurd. Ook voor incidentele gelegenheden. Zie de website van de Remonstranten Haarlem.
In de afgelopen jaren is er veel aangepast om de gebouwen klimaatvriendelijker te maken: Op de daken liggen 49 zonnepanelen, er is een warmtepomp, de vloeren en het plafond van de kerkzaal zijn geïsoleerd. Ook er zijn achterzetramen geplaatst: omdat voorzetramen aan de buitenkant niet zijn toegestaan omdat het gebouw een rijksmonument is, zijn deze aan de binnenzijde geplaatst.
De ramen De ramen zijn in 1937, 1939 en 1947 ontworpen en gemaakt door Roelof Gerbrands, destijds gemeentelid.
De grote ramen van de oost- en westzijde bestaan uit een combinatie van stijlen: bovenin geometrisch-abstracte glas-in-lood composities in verschillende kleurstellingen, in de stijl van de jaren 1930. Daaronder de voorstelling in gebrandschilderd glas, met expressieve gezichten, theatrale gebaren en nadrukkelijk geplooide gewaden. Het zijn grisailles met slechts enkele tinten geel en spaarzaam rood.
Het meest interessante raam bevindt zich aan de westzijde, het meest zuidelijk. Dit raam verbeeldt de remonstrantse beginselverklaring en is ontstaan in 1939. In het midden zien we een bloeiende bloesemboom (de remonstranten?), geworteld in het evangelie dat volgens traditie is verbeeld door de symbolen van de vier evangelisten links: Johannes de adelaar, Matheus de engel, Marcus de leeuw en Lucas de os. Erboven een aanvliegende duif en een hijgend hert, die voor vrijheid staan. Rechts onder het andere remonstrantse motto verdraagzaamheid als brandende fakkels in de kleuren van de wereldreligies. Dit raam wordt het pinksterraam genoemd, waarschijnlijk omdat de duif (ook) de heilige geest verbeeldt en de vlammen de ‘verlichte’ religies (of misschien alle geloofsovertuigingen), zoals in middeleeuwse christelijke voorstellingen de vlammen op de hoofden van de apostelen de uitstorting van de heilige geest Pinksteren verbeelden.
Overige ramen Ramen aan de westzijde, Oranjekade-kant Bij het balkon: Het zaaien van het koren en het oogsten van de druiven, met daaronder het graan en de druiven in vier medaillons. Deze verwijzen naar brood en wijn, waarvan Jezus bij het laatste avondmaal zei dat het zijn lichaam en bloed waren. Dit vieren van het avondmaal met brood en wijn vormt een pendant van een andere plechtigheid: het huwelijk, in twee medaillons boven het balkon aan de oostzijde.
Aan de kant van het orgel: De barmhartige Samaritaan. Rechtsboven de priester en de Leviet die de gewonde reiziger van Jericho naar Jeruzalem voorbijlopen. Rechtsonder verzorgt de Samaritaan de wonden van de reiziger. Links begeleidt de Samaritaan de reiziger naar een herberg. In het midden scheiden (en verbinden) de bladeren van een boom de drie opeenvolgende scenes. De inscriptie onderaan meldt dat het raam is opgedragen aan P. Crama 1848-1938 die veel sociaal werk voor de gemeente heeft verricht.
Ramen aan de oostzijde, Wilhelminastraat-kant, van rechts naar links
Raam I: Uit het passieverhaal: Links boven: Jezus in de tuin van Getsemane, bidt: “laat deze gifbeker aan mij voorbijgaan”. Eronder: De apostelen slapen. RaRechts: Het verraad van Christus: de Judaskus, Jezus wordt gearresteerd. Eronder het afsnijden van een oor door Petrus. Let op de teen van Petrus die de rode rand een stukje “indeukt”, recht onder!
Raam II: De Opstanding: Links de engel bij het lege graf, met de geschrokken soldaten en eronder de beide Maria’s. Rechts de twee discipelen op weg naar Emmaüs in gezelschap van Jezus. Eronder de maaltijd in Emmäus. Raam I en II werden 5 november 1938 onthuld, misschien het balkonraam ook.
Raam III boven het balkon: De visser en de schaapherder. Het vissen en het weiden van de schapen verwijzen naar de gelijkenissen van de visser in Mattheus 13:47 en naar “Ik ben de goede herder. De goede herder zet zijn leven in voor zijn schapen.” uit Johannes 10:11. De medaillons eronder verbeelden twee verbonden ringen en lelies, die (de kuisheid van) het huwelijk symboliseren. Deze medaillons zouden pendanten van de medaillons van het tegenoverliggende balkon kunnen zijn, die ook een kerkelijke plechtigheid verbeelden
Activiteiten De remonstranten Haarlem organiseren naast de zondagse vieringen (10.30 uur) veel activiteiten op het gebied van spiritualiteit, filosofie en cultuur.
Zie ook Lijst van rijksmonumenten in de Wilhelminastraat in Haarlem Remonstranten
Externe link Website van de remonstrantse gemeente te Haarlem.
Categorie:Protestants kerkgebouw in Haarlem Categorie:Rijksmonument in Haarlem Haarlem