Ilja Leonard Pfeijffer (Rijswijk (ZH), 17 januari 1968) is een Nederlands dichter, classicus en schrijver. Hij ontving onder meer de C. Buddingh'-prijs voor het beste debuut in de Nederlandstalige poëzie met Van de vierkante man (1999), de Libris Literatuurprijs voor La Superba (2014) en de Taalunie Toneelschrijfprijs voor De advocaat (2017). Hij neemt via essays, columns en televisieprogramma's geregeld deel aan het publieke debat.
thumb|Pfeijffer bij de uitreiking van de Jan Campert-prijs 2015
Levensloop Pfeijffer is een zoon van wijlen Leo Pfeijffer, een leraar Nederlands, en Irene Pfeijffer-Zwaaf, een remedial teacher. Hij doorliep het gymnasium aan het Sint Maartenscollege in Voorburg. Daarna volgde hij een studie klassieke talen (Grieks en Latijn) aan de Rijksuniversiteit in Leiden en promoveerde in 1996 bij Chris Sicking met een dissertatie over de klassiek-Griekse dichter Pindarus. Hij was van 1992 tot 2004 werkzaam als classicus, c.q. graecus aan de Universiteit Leiden. Vanaf 2003 wijdde hij zich geheel aan het schrijven.
Genua In de zomer van 2008 ging hij samen met zijn toenmalige Russische vriendin, fotografe Gelya Bogatishcheva, op een tweedehandse fiets onvoorbereid vanuit Leiden naar Rome. Na een tocht van 2600 km belandden zij in Genua, waar het hen zodanig beviel, dat zij, nadat zij de rit naar Rome volbracht hadden, naar deze stad terugkeerden om er een paar maanden te blijven. Zijn vriendin keerde terug naar haar woonplaats Amsterdam, terwijl hij bleef. Het verslag van deze reis vervatte hij in het boek De filosofie van de Heuvel - Op de fiets naar Rome en niet terug met foto's van Gelya. In Genua ontstond in 2013 zijn roman La Superba, een ode aan de stad Genua.Zijn leven, dat naar eigen zeggen gekenmerkt werd door het gebruik van alcohol, wat zijn imago, reputatie en zelfbeeld bepaalde, veranderde drastisch toen hij zijn Italiaanse buurvrouw Stella Seitun leerde kennen, met wie hij later ging samenwonen. Grand Hotel Europa werd benoemd tot Roman van het Jaar 2018 en was opgedragen aan Stella.
In augustus 2020 werd Pfeijffer uitgebreid geïnterviewd in het tv-programma Zomergasten. Hij vertelde onder meer in 2015 te zijn gestopt met het drinken van alcohol, waarvoor hij zich in eerste instantie schaamde en waardoor hij lange tijd niet wist hoe hij zichzelf moest 'spelen'.Zomergast Ilja Leonard Pfeijffer hoeft zichzelf steeds minder te ‘spelen’ . Gearchiveerd op 21 juli 2023.
Op 28 maart 2024 werd Pfeijffer benoemd tot lid van de Akademie van Kunsten.
Werk In 1998 won hij de C. Buddingh'-prijs voor het beste debuut in de Nederlandstalige poëzie met zijn dichtbundel Van de vierkante man. Voor de Boekenweek 2000 stelde hij de bundel De Antieken: Een korte literatuurgeschiedenis samen. Datzelfde jaar schreef hij een essay in het literair tijdschrift Bzzlletin waarin hij zich uitsprak voor 'onbegrijpelijke poëzie' met ruimte voor experimenteel taalgebruik. In 2004 publiceerde hij in dezelfde gedachte Het grote baggerboek waarmee de omstredenheid duidelijk werd: hiermee werd hij genomineerd voor de AKO Literatuurprijs 2004 en de Gouden Uil, maar ook voor de Gouden Doerian (een kortstondige literaire prijs voor de slechtste Nederlandse literaire roman). Er zouden nog diverse dichtbundels volgen, waaronder de bundel Idyllen (2015) die naar klassiek voorbeeld lange gedichten met een retorisch karakter bevatte, en werd onderscheiden met de Jan Campert-prijs en de Awater Poëzieprijs.
Naast dichtbundels publiceerde Pfeijffer ook proza waarmee hij brede erkenning vergaarde. In 2002 publiceerde hij zijn debuutroman Rupert. Een bekentenis, waarmee hij in 2003 de Anton Wachterprijs voor het beste literaire romandebuut en de Literatuurprijs Gerard Walschap, een aanmoedigingsprijs voor jonge auteurs. De roman zette Pfeijffer ook negatief in de belangstelling door beschuldigingen van plagiaat: meerdere passages zouden vertalingen zijn van T.S. Eliot's The Waste Land, zonder dat er ergens vermelding wordt gemaakt van dit feit. Pfeijffer gaf aan dat er wel meer toespelingen op ander literair werk in het boek stonden, en dat het intertekstualiteit zou betreffen. Dit zou nog enige tijd voer blijven voor een discussie over wanneer inspiratie overgaat in plagiaat.
Na nog een aantal romans en bundels publiceerde Pfeijffer in 2013 de roman La Superba waarvoor hij de Libris Literatuurprijs voor het beste Nederlandstalige literaire fictieboek ontving. De roman vertelt een verhaal over een schrijver die net als Pfeijffer in Genua vestigde. Hiermee wist hij ook internationaal enige bekendheid te verwerven.
In 2015 was Pfeijffer de auteur van het Poëziegeschenk, en in het voorjaar toerde hij door Nederland en Vlaanderen met Tommy Wieringa, Dimitri Verhulst, Gustaaf Peek en Thé Lau, met het theaterprogramma The Pursuit of Happiness. In 2010 schreef hij een aantal liedteksten voor de theatertour Durf Jij? van Ellen ten Damme.
In 2018, toen Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa was, werd een hardstenen poëzietableau van 100 bij 120 centimeter met Pfeijffers gedicht 'Hoofdstad' onthuld. Dat ligt voor de ingang van de bibliotheek in de Blokhuispoort. Pfeiffer zelf onthulde dit 50e poëzietableau in de Poëzieroute Leeuwarden.'Ilja Leonard Pfeijffer - Hoofdstad', Poëzieroute Leeuwarden, Geraadpleegd op 17 juni 2024
Sinds 2019 schrijft hij een wekelijkse column op de website van HP/De Tijd.
In september 2021 maakte de CPNB bekend dat Pfeijffer het boekenweekgeschenk voor de Boekenweek van 2022 zou gaan schrijven'Ilja Leonard Pfeijffer schrijft het Boekenweekgeschenk 2022', NOS.nl, 16 september 2021. Gearchiveerd op 21 juli 2023. De titel van dit boek werd Monterosso mon amour.
Trivia Pfeijffer trad in 2006 op als trouwambtenaar bij het huwelijk van Katja Schuurman en Thijs Römer in de Franse plaats Valéry. Hij is beoefenaar van de Japanse krijgssport Aikido. Hij verzon in zijn jeugd zijn eigen land, Mokanië, en werkte jarenlang aan de bouw van een bijbehorende (plan)taal, het Mokaans. Pfeijffer verzon een hele grammatica en woordenschat, en schreef zijn dagboek in deze taal. Tijdens Zomergasten bracht hij de door hemzelf ontworpen taal ten gehore.
Werken Poëzie Van de vierkante man (1998) Het glimpen van de welkwiek (2001) Dolores (2002) In de naam van de hond (2005) De man van vele manieren. Verzamelde gedichten 1998-2008 (2008) Idyllen (2015) Giro Giro Tondo, een obsessie (2015, Poëziegeschenk voor de Poëzieweek, CPNB) Van oorlog en liefde: een heldendicht (2017, Poëziegeschenk voor Bookstoreday) Sonnetten 2018 (2019) Sonnetten 2019 (2020)
Proza Rupert: een bekentenis (2002, roman), bekroond met de Seghers Literatuurprijs en de Anton Wachterprijs Het geheim van het vermoorde geneuzel: een poëtica (2003, essays) Het grote baggerboek (2004, roman), genomineerd voor de Gouden Doerian, bekroond met de Tzumprijs voor de beste literaire zin 2005 Het ware leven. Een roman (2006, roman) Second Life. Verhalen en reportages uit een tweede leven (2007, essays) De filosofie van de heuvel. Op de fiets naar Rome (2009; reisverslag, met foto's van Gelya Bogatishcheva) Harde feiten. 100 romans. (2010, korte verhalen) De Griekse mythen (2010) Het ministerie van Specifieke Zaken (2011, bundeling politieke columns uit NRC Next) Hoe word ik een beroemd schrijver? (2012) La Superba (2013, roman), in 2014 bekroond met de Tzumprijs voor de beste literaire zin uit 2013 en met de Libris Literatuur Prijs Gelukszoekers (2015, non-fictie), bekroond met de E. du Perronprijs Minister Kwist. Een reconstructie van de val van de minst bekende bewindspersoon van het eerste kabinet Rutte (2015, feuilleton dat eerder in wekelijkse afleveringen is verschenen in HP/De Tijd) Brieven uit Genua (2016) Peachez, een romance (2017) Flitsfictie. Ultrakorte romans (2017, in de reeks Literaire Juweeltjes) Grand Hotel Europa (2018) Quarantaine. Dagboek in tijden van besmetting (2020) Monterosso mon amour (2022, boekenweekgeschenk) Alkibiades (2023) Absolute democratie (2026)
Toneel De eeuw van mijn dochter (2007) Malpensa (2008) Aaamaaaaateeemiii! (2009) (Houd van mij!) Blauwdruk voor een nog beter leven (2014), een bewerking van het stuk Design for Living van Noël Coward (1932) De Advocaat (2017) Achter het Huis. Een nieuwe, eigentijdse bewerking van het dagboek van Anne Frank (2017), bewerking van Het Achterhuis van Anne Frank Noem het maar liefde (2019) Peachez (2019) De Veelstemmige Man (2020, verzameld toneelwerk) De aanzegster (2020) door Zuidpool (B)
Muziektheater Trapeze, op nieuwe muziek van verschillende Nederlandse componisten De Dichter, op bestaande muziek van Wolfgang Amadeus Mozart
Wetenschap Three Aeginetan odes of Pindar: a commentary on Nemean V, Nemean III, & Pythian VIII (1996) (proefschrift Rijksuniversiteit Leiden) De Antieken. Een korte literatuurgeschiedenis (2000)
Documentaire Second Life. Verhalen en reportages uit een tweede leven (2007)
Bloemlezingen 500 gedichten die iedereen gelezen moet hebben (2008, samen met Gert Jan de Vries ) Er is alles in de wereld / Lucebert (2009, keuze en inleiding door Ilja Leonard Pfeijffer ) De Nederlandse poëzie van de twintigste en de eenentwintigste eeuw in 1000 en enige gedichten (2016, )
Bestseller 60
|align="left"|De filosofie van de heuvel||2009|| 16-09-2009|| 58|| 1|| |- |align="left"|La Superba||2013|| 22-05-2013|| 3|| 17|| |- |align="left"|Peachez, een romance||2017|| 08-03-2017|| 15|| 5|| |- |align="left"|Grand Hotel Europa||2018|| 19-12-2018|| 2|| 88|| |- |align="left"|La Superba||2019|| 02-09-2020|| 56|| 2||heruitgave van oorspronkelijke editie uit 2013 |- |align="left"|Van de eerste tot de laatste liefde||2022|| 13-04-2022|| 38|| 2|| |- |align="left"|Alkibiades||2023|| 31-05-2023|| 2|| 26|| |- |align="left"|Absolute democratie||2026|| 11-02-2026|| 4|| 20||verzamelbundel met essays
Prijzen 1999: C. Buddingh'-prijs voor Van de vierkante man 2002: Anton Wachterprijs voor Rupert 2003: Seghers Literatuurprijs voor Rupert 2005: Tzumprijs voor de beste literaire zin over 2004 2014: Tzumprijs voor de beste literaire zin over 2013 2014: Libris Literatuur Prijs voor La Superba 2015: De Inktaap (literaire jongerenprijs) voor La Superba 2015: Jan Campert-prijs voor Idyllen 2015: E. du Perronprijs voor Gelukszoekers en Idyllen en de columns in nrc.next 2015: Awater Poëzieprijs voor Idyllen 2016: VSB Poëzieprijs voor Idyllen 2016: Prozaprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde voor La Superba 2017: Taalunie Toneelschrijfprijs voor De advocaat 2024: De Boon voor Alkibiades
Nominaties 1999: VSB Poëzieprijs voor Van de vierkante man 2000: Paul Snoekprijs voor Van de vierkante man 2003: Longlist Libris Literatuurprijs voor Rupert 2003: J.C. Bloem-poëzieprijs voor Het glimpen van de welkwiek 2003: Hugues C. Pernath-prijs voor Het glimpen van de welkwiek 2003: ANV Debutantenprijs voor Rupert 2004: Longlist Libris Literatuurprijs voor Het grote baggerboek 2004: Shortlist Gouden Uil voor Het grote baggerboek 2004: Shortlist AKO Literatuurprijs voor Het grote baggerboek 2013: Shortlist AKO Literatuurprijs voor La Superba 2013: Shortlist Gouden Uil voor La Superba 2018: Shortlist Libris Literatuurprijs voor Peachez, een romance 2019: Shortlist Libris Literatuurprijs voor Grand Hotel Europa 2019: Shortlist NS Publieksprijs voor Grand Hotel Europa
Citaat
Externe links Officiële website Ilja Leonard Pfeijffer bij de Koninklijke Bibliotheek
Plagiaat of spel over Pfeijffers debuutroman Rupert, in: Passionate, 2002
Categorie:21e-eeuws schrijver Categorie:Nederlands romanschrijver Categorie:Nederlands classicus Categorie:Nederlands dichter Categorie:Nederlands columnist Categorie:Kunsttaal