thumb|Horus, een Egyptische godheid met de kop van een valk en het lichaam van een mens. Theriantropie is een metamorfose van een mens in een andere diersoort.
Dit verschijnsel is bekend binnen de mythologie en de spiritualiteit en komt al voor sinds de mens zijn ervaringen en denkwijze in grotschilderingen vastlegde. De oudste voorbeelden hiervan in Europa en Afrika worden geschat op tussen 35.000 en 25.000 jaar oud. De bizonmens in de grot van Chauvet wordt geschat op 32.000 jaar oud. De 'Tovenaar' in de grot van Trois-Frères heeft meerdere kenmerken van dieren en de mens. In deze schildering zijn te herkennen: de uil, de wolf, het hert, het paard, de leeuw en de mens. Een ander voorbeeld is de Leeuwmens van Ulm.
In latere tijden manifesteerde het zich onder meer in de religie van het oude Egypte waar vele godheden deels het uiterlijk van een mens en deels het uiterlijk van een andere diersoort hebben. Voorbeelden hiervan zijn: Anubis (jakhals/mens), Thoth (ibis/mens) en Sobek (krokodil/mens). Ook in de Zuid-Amerikaanse cultuur van de Olmeken en Maya's komt dit soort verschijnselen voor.
Etymologie Het woord 'theriantropie' is afgeleid van respectievelijk het Griekse θηρίον (therion) 'wild dier' en ἄνθρωπος (anthrōpos) 'mens'.
Zie ook Klinische lycantropie
oorzaak:
vanaf circa 200.000 jaren geleden bekleedden de sapiëns en neanderthaler zich met huiden/veren/ledemaatdelen en hoofden van dieren
( bron: https://web.archive.org/web/20171201032413/http://apparelscience.com/index.php/apparel-science/technical/85-apparel-science/technical/148-a-brief-history-of-the-sewing-needle)
waarbij het hoofd functioneerde naast gedragen overwinnings-trofee als hoofdtooi of als voorhoofdmasker
( bronnen: oa https://www.volkskrant.nl/wetenschap/van-een-gewei-een-kroon-maken~bc840cbb/ ).
Gaande de millennia vanaf 40.000 jaren geleden zijn die "kleding"technieken tbv rituelen ( oa natuur/dier/zon-aanbid-rituelen) dermate verfijnd en verbeterd dat bij de rituelen meer van het hoofd van de mens bedekt kon worden, waardoor de personificatie van menslichaam met dierhoofd ontstond, maar ook de armen en benen van de mens werden beschilderd en/of bekleed met dier-elementen (en plant-elementen).
( bronnen; oa Tetisheri met GierHoofdTooi : https://www.yoair.com/nl/blog/animal-worship-in-ancient-cultures-and-effects-on-human-behavior/ )
en oa https://www.yoair.com/nl/blog/animal-worship-in-ancient-cultures-and-effects-on-human-behavior/ )
Doordat alleen bij bepaalde rituelen en door bepaalde functie/taak-gerichte personen deze "kleding" (dierhuid/veren/ledenmaatdelen en kop-hoofdtooi) gebruikt werden èn het rituelen betrof ( en nog steeds betreft ) ( zie oa bovenstaande bronnen) is bij het visualiseren in tekeningen en beelden de expressievorm mens + kleding naar menslichaam + dierhoofd de 1ste grote stap naar religie(s) geweest ( maya / inca / egyptenaren / ) . In diverse grottekeningen is die overgangsfase helder te zien:
https://scientias.nl/nieuw-ontdekte-rotskunst-is-zo-groot-dat-zelfs-de-makers-ervan-deze-nooit-volledig-konden-bewonderen/
https://nl.great-spacing.com/publication/44034/
De tm nu oudst ontdekte grottekeningen duiden nog geen verkleedrituelen en waren vaak strategieschetsen mbt vangstmethoden en anatomie gewaarwordende registraties. Echter vanaf circa 25.000 jaren geleden (zie bronnen hierboven) kwamen steeds meer hoofdtooien en verkleedstructuren op mensfiguren op de (grot)tekeningen en beelden terecht:
< plaatje van steengravure met her-inkleuring wit , met links reebok/hert en rechts mens met gewei èn kop(schedel/hoofdhuid)structuur >
In de tijd daarna (10.000 jaren geleden tm ca 5000 jaren geleden ) ritualiseerden die uitingen dermate dat de tekeningen en voorwerpen/beelden meer en meer staan voor spirituele wezens en eerste vormen van hedendaagse religies krijgen, waarbij vanaf ca 5000 jaren geleden er in meer definitieve vorm het taalkundige begrip “goden” en “oppergoden” ontstond en de oude tekeningen en voorwerpen/beelden ( het verbeelden ) nog steeds een cruciale rol hadden ( denk aan ZonneGod Ra als mens met dierenhoofd , en denk aan Aarde+Natuur+Dier+Vruchtbaarheid+Kosmos godin Hathor....). Ledematen werden onder andere macht-gevende staven/stokken, zoals een leeuwenklauw om de bol van een stoelpoot of staf. Hedendaags theater zit nog steeds regelmatig vol met deze variant van theriantropie;
zie oa: https://hetfiliaal.nl/voorstellingen/archief/randprogramma-the-neverending-story/
Hierbij wordt zelfs theriantropie her-gedefinieerd vanuit het gender-diversiteits-principe in plaats van vereenzelving met natuur-elementen en natuur-krachten als dieren met sterke symboliek (en dagelijks gedrag).
Categorie:Beeldende kunst Categorie:Religie Categorie:Mythologie