Vaihingen an der Enz is een plaats in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, gelegen in de Landkreis Ludwigsburg. De stad telde op de peildatum van de meest recente statistiek inwoners.
Stadsdelen Vaihingen an der Enz bestaat uit de volgende negen stadsdelen (tussen haakjes het aantal inwoners in juli 2024, volgens de Burgerlijke Stand) Aurich (Vaihingen an der Enz) (1.715) Ensingen (2.538) Enzweihingen (3.927) Gündelbach (1.169); 7 km ten N van de stad Horrheim (2.712); een oud wijnbouwstadje, enkele km ten N van Kleinglattbach Kleinglattbach (4.467) Riet (1.017); 5 km ten ZZO van de stad; met enige kleinschalige industrie; de wijngaarden bij Riet zijn niet meer als zodanig in gebruik. Roßwag (1.281) Vaihingen an der Enz, kernstad (11.081).Bron: www.vaihingen.de/unsere-stadt/stadt-vaihingen/zahlen-fakten Website gemeente, keuzes: Unsere Stadt; Zahlen & Fakten.
Gemeentetotaal volgens deze bron: 29.907 personen. De telmethode wijkt af van die van statistici, die voor hogere overheden werken.
Geografie
Vaihingen an der Enz heeft een oppervlakte van 73,41 km² en ligt in het zuidwesten van Duitsland, niet zeer ver ten noordwesten van de grote stad Stuttgart. De stad ligt aan het riviertje de Enz.
Een stadsdeel van Stuttgart heet ook Vaihingen.
De bodems bestaan grotendeels uit Muschelkalk. In combinatie met het relatief zachte klimaat maakt dat de soms steile heuvelhellingen (o.a. op de Eselsberg bij Ensingen) in deze streek zeer geschikt voor wijnbouw.
De gemeente ligt aan de zuidkant van het heuvelachtige Natuurpark Stromberg-Heuchelberg.
Aangrenzende gemeenten In het noorden: Sachsenheim In het oosten: Sersheim, Oberriexingen en Markgröningen In het zuiden: Eberdingen In het westen: Illingen en Mühlacker in de Enzkreis.
Verkeer en vervoer De stad ligt aan de drukke Bundesstraße 10, die zuidelijk om Vaihingen heen loopt, en die Enzweihingen in tweeën deelt. Bij de westelijke buurgemeente Illingen komt de Bundesstraße 35 uit op de B10.
De dichtstbijzijnde autosnelweg is de Autobahn A 8. De afrit nummer 45a, Pforzheim-Ost, ligt bij Niefern-Öschelbronn aan de B10, op circa 15 km ten westen van Vaihingen.
Vanuit Vaihingen is de stad Stuttgart snel per trein bereikbaar, evenals Pforzheim en Bruchsal. Zie: Station Vaihingen (Enz), en op de Duitse Wikipedia: Westbahn (Württemberg).
Op 1,2 kilometer ten oosten van het centrum is een klein terrein (Segelfluggelände Vaihingen an der Enz) beschikbaar als start- en landingsplaats voor zweefvliegtuigjes. De twee 250 meter lange graspistes liggen op 313 meter hoogte boven de zeespiegel.
Economie Tussen Roßwag en Vaihingen ligt een kalksteengroeve in dagbouw, evenals op de gemeentegrens met Illingen.
Tussen Ensingen en Kleinglattbach ligt een industrieterrein voor logistieke bedrijven en distributiecentra. Het industrieterrein aan de oostkant van Kleinglattbach huisvest o.a. de snoepjesfabriek van de in 1828 opgerichte firma Jung en een filiaal van het Nederlandse bedrijf Van Leeuwen Buizen.
Aan de zuidoostkant van Vaihingen ligt een bedrijventerrein voor lokaal midden- en kleinbedrijf. Hier zijn o.a. bouwmarkten en supermarkten gevestigd.
Ten noorden van Ensingen ligt de grote gemeentelijke vuilnisbelt met een recyclingbedrijf.
In Ensingen zijn twee 45-100 m diepe minerale bronnen (Ensinger Mineral-Heilquellen), waarvan het in Duitsland als geneeskrachtig beschouwde water in een plaatselijke fabriek (in 2017: 145 medewerkers) wordt gebotteld en wereldwijd als mineraalwater verhandeld. Het bedrijf verkoopt ook sportdranken en frisdranken op basis van dit water.Het ook in Nederland bekende bedrijf Ensinger GmbH is een plasticfabriek, die in Nufringen, ten zuidwesten van de stad Böblingen, staat.
De schilderachtige plaatsjes in de gemeente, de mogelijkheid tot wandel- en fietstochten, en enkele wijnfeesten hebben enig toerisme naar Vaihingen doen ontstaan.
In Vaihingen zetelen enige regionale ambtelijke en juridische instellingen, waaronder een Amtsgericht.
Geschiedenis
De streek rond Horrheim is door mensen bewoond vanaf het Mesolithicum, circa 10.000 jaar vóór de jaartelling. Mensen van de bandkeramische cultuur, en van de urnenveldencultuur (Bronstijd) lieten in heel de huidige gemeente Vaihingen sporen na. Later hebben er ook Romeinen, en in de vroege middeleeuwen Alemannen en Franken gewoond.
De stad Vaihingen dateert reeds uit de middeleeuwen (oudste vermelding van de locatie: eind 8e eeuw; stadsrechten verleend vóór 1252). Van de stadsomwalling uit die tijd resteren o.a. nog de torens Haspelturm en Pulverturm. In 1339 kwam Vaihingen aan de graven van Württemberg, en vanaf 1495 aan het Hertogdom Württemberg. Het lag echter steeds nabij de grens met Baden.
Of Horrheim ooit officieel stadsrechten heeft gekregen, is onzeker; de plaats werd lokaal sinds de 15e eeuw als stad beschouwd, en resten van een stadsommuring zijn er ook bewaard gebleven.
Door de Reformatie, doorgevoerd door hertog Ulrich van Württemberg vanaf 1534, werd dit gebied protestants. De meerderheid van de christenen in de gemeente, alsmede vrijwel alle in dit artikel genoemde kerkgebouwen, zijn tot op de huidige dag evangelisch-luthers.
De Dertigjarige Oorlog (1618-1648), de Negenjarige Oorlog (1688-1697), en ook latere conflicten, leidden in het hier beschreven gebied tot veel oorlogsgeweld, moordpartijen, branden, plunderingen en pestepidemieën. Ook latere oorlogen brachten bezettingen en plunderingen door Franse soldaten met zich mede, en opnieuw veel leed voor de plaatselijke bevolking. Buiten die oorlogen woedden in de stad grote branden in o.a. 1291, 1617, 1693 en 1784. In 1816, het jaar zonder zomer, was er een misoogst, gevolgd door hongersnood.
In 1853 werd de plaats Sersheim bij Vaihingen aangesloten op het spoorwegnet. Het middeleeuwse stratenpatroon van het stadje Vaihingen is tot vèr in de 19e eeuw vrijwel onveranderd gebleven. Pas in 1904 kwam de industrialisatie van de stad op gang, toen Vaihingen een korte railverbinding met Sersheim kreeg; deze Stadtbahn werd door trams voor reizigersvervoer en door goederentreinen bediend.
Van juli 1944 tot april 1945 bestond in de stad een buitencommando van het concentratiekamp Natzweiler-Struthof, Kamp Vaihingen of Wiesengrund. In april 1945 eindigde de Tweede wereldoorlog voor Vaihingen, toen troepen uit Frankrijk de streek veroverden.
In 1991 werd het nieuwe station van Vaihingen in gebruik genomen; de tramlijn werd gesloten.
Bezienswaardigheden, monumentale gebouwen, toerisme
Kasteel Kaltenstein, markant gelegen op een heuvel boven de stad: omstreeks 1097 gesticht als de burcht Vaihingen: tot 2013 een christelijk centrum voor huisvesting en scholing van o.a. probleemjongeren; sindsdien leegstaand en in renovatie. Niet te bezichtigen. De stad zelf en de bijbehorende dorpen zijn rijk aan monumentale oude vakwerkhuizen. Vaihingen an der Enz ligt daarom aan de zuidelijke sectie van de toeristische route Deutsche Fachwerkstraße. In de gemeente staan verscheidene monumentale, evangelisch-lutherse kerkgebouwen. Zie de afbeeldingen. De deels nog romaanse, voormalige Sint-Pieterskerk (Peterskirche), met een toren in vakwerkbouw, aan de Stuttgarter Straße, herbergde tot 2024 op zolder een streekmuseumWebsite gemeente onder Pressemitteilungen: Het gebouw is te brandgevaarlijk voor een museum. Het museum is gesloten en opgeheven. Er is een prijsvraag uitgeschreven voor de bouw van een nieuw museum en de locatiekeuze. Geplande start van de nieuwbouw: op zijn vroegst in 2029. en een concertzaal. Ook in Kleinglattbach staat een 13e-14e-eeuwse, evangelisch-lutherse Sint-Pieterskerk (Peterskirche), die eveneens een concertzaaltje herbergt. Het is een wit gepleisterd, gotisch kerkgebouw, met een in het koor ingebouwde toren. Kerkdiensten vinden er bijna niet meer plaats; de kerkgemeente beschikt elders in het dorp over de omstreeks 1959 ingewijde Christuskerk, waar vier keer zoveel kerkgangers in kunnen. Deze beide Sint-Pieterskerken worden vaak met elkaar verwisseld. Ook de informatie over deze godshuizen op de Duitstalige Wikipedia bevatte fouten (stand: 9 april 2026). In stadsdeel Kleinglattbach staat sinds 2000 het enige snoepgoedmuseum van Duitsland. Het is gerelateerd aan de in 1828 in de stad Vaihingen opgerichte, en thans nog te Kleinglattbach actieve firma Jung. In Horrheim staat sinds 1990 een klein automuseum met de naam Das Andere Museum der 50er und 60er Jahre. De stad ligt in een gebied met enige wijnbouw, waar wijnfeesten e.d. worden georganiseerd. In totaal 329 hectare grond is wijngaard. Met name Horrheim en Roßwag gelden als wijndorpen. Jaarlijks met Pinksteren is het kermis in Vaihingen. Een groot, hiermee samenhangend volksfeest, op Tweede Pinksterdag, staat als Maientag bekend en trekt tienduizenden bezoekers tot uit de verre omtrek.
Direct ten oosten van Riet, en circa 5 km ten zuiden van Enzweihingen ligt Hochdorf gemeente Eberdingen, waar het Keltische Vorstengraf van Hochdorf is ontdekt. Aldaar is een belangrijk archeologisch museum gevestigd.
Afbeeldingen
Partnergemeente Er wordt een jumelage onderhouden met Kőszeg in Hongarije.
Bekende personen met een link naar Vaihingen an der Enz
Geboren in de gemeente Vaihingen (Enz)
Johann Jacob Zimmermann (1642-1693 te Rotterdam), wis- en sterrenkundige, behoorde tot de vriendenkring van William Penn Karl Friedrich Hensler (1759-1825), schrijver van komische toneelstukken en toneeldirecteur; tussen 1814 en 1822 werkzaam aan het Theater an der Wien te Wenen, Oostenrijk Carl Ludwig Friedrich von Roser (1787-1861), enige tijd een belangrijk politicus in het Koninkrijk Württemberg, advocaat en entomoloog Christopher Memminger (1803-1888), woonde vanaf 1807 in Charleston (South Carolina), politicusVan 1861-1864 minister van Financiën. in de Geconfedereerde Staten van Amerika, vanaf 1868 industrieel Karl Gerok, sinds 1868: von Gerok (1815-1890), theoloog en dichter Konstantin von Neurath, geboren in 1873 te Kleinglattbach, overleden in Enzweihingen in 1956, nazi-diplomaat en -politicus Friedrich Kellner (1885-1970), SPD-politicus en schrijver van een geheim dagboek Karl Blessing, geboren in 1900 te Entzweihingen, overleden in 1971 tijdens een vakantie in Frankrijk, van 1937-1939, in Nazi-Duitsland, een hooggeplaatst functionaris bij de Nazi-Duitse centrale bank, de Deutsche Reichsbank; daarna enige jarenMet een onderbreking van 1941-1948. Hij was 4 jaar lang adjunct-directeur van een nazi-oliebedrijf. Hij zat daarna 3 jaar lang in geallieerde gevangenissen wegens lidmaatschap van de SS, en werd in 1948 vrijgelaten. directielid bij een Duits, tot het Unilever-concern behorend, bedrijf; van 1958-1969 president van de Deutsche Bundesbank Hartwig Gauder (1954–2020), olympisch medaillewinnaar in het snelwandelen Harald Hudak (1957-2024), atleet (o.a. 1500 meter hardlopen) Heike Kati Barath (1966), kunstschilderes in diverse genres; studeerde in 1990-91 aan de KASK Gent; exposeerde in 2009 en 2015 bij de Nederlandse Galerie Cokkie Snoei
Overigen
Gottfried von Vaihingen (geboren vóór 1170; overleden in 1234), graaf van het Graafschap Calw, trouwde met de dochter van een lokaal edelman, stichter van de stad Vaihingen, door rondom een oude burcht omstreks 1230 een nederzetting te laten bouwen. Hij had een geslachtswapen met daarin een leeuw, die ook in het stadswapen van Vauhingen an der Enz voorkomt. Erhard Schnepf(f) (geboren in 1495 te Heilbronn; overleden in 1558 te Jena), evangelisch-luthers theoloog; wordt beschouwd als de reformator van grote delen van Württemberg, waaronder ook Vaihingen an der Enz. Johann Valentin Andreae (1586-1654), theoloog, van 1614-1620 diaken (assistent van de dominee) en onderwijzer te Vaihingen an der Enz
Externe links (Duitstalig) www.gedenkstaette-vaihingen.de Website gedenkplaats concentratiekamp KZ Vaihingen https://www.bonbon-museum.de Website snoepgoedmuseum