miniatuur|Astronaut Eugene Cernan rijdt in een maanwagen tijdens de Apollo 17-missie (1972) Een rover (Engels voor "verkenner", letterlijk "rondtrekker" of "rondreiziger") is een voertuig dat zich kan voortbewegen over de oppervlakte van een planeet of een ander hemellichaam. Het kan gaan om een onbemande robot die op afstand bestuurd wordt of semiautonoom is, maar het kan ook een bemand voertuig zijn waarmee astronauten zich kunnen verplaatsen.
Een bekende rover is de maanwagen (Lunar Rover Vehicle) waarmee Amerikaanse astronauten op de Maan rondreden.
Kenmerken Door de mogelijkheid om zich op eigen kracht voort te bewegen, hebben rovers het voordeel dat ze een veel groter gebied kunnen onderzoeken en vastleggen dan stationaire landers kunnen doen.
Missies met rovers hebben wel een grote technische complexiteit en daardoor grotere kans op mislukking dan missies met ruimtesondes die in een baan rond de planeet blijven of landers die op één plek blijven. Rovers landen op een planeet door middel van een lander, en na de landing moet de lander de rover op de planeetoppervlakte plaatsen, of de rover moet op eigen kracht de lander uitrijden. Hierbij kan van alles misgaan. Een andere risicofactor is dat rovers die op planeten op grote afstand van de Aarde rondrijden alleen met een flinke vertraging bestuurd kunnen worden, door de lange tijd die de radiosignalen er in beide richtingen over doen om de afstand te overbruggen. Deze rovers moeten dus semiautonoom kunnen handelen.
De wagens moeten over ruig en onbekend terrein kunnen rijden en extreme omstandigheden kunnen weerstaan, zoals enorm hoge en lage temperaturen en druk. Ook moeten ze tegen stof en corrosie kunnen en tijdens de missietijd blijven werken zonder mogelijkheid tot reparatie.
Actieve rovermissies Curiosity miniatuur|Computerillustratie van de Curiosity
De NASA zette in 2012 een rover op Mars neer als deel van het Mars Science Laboratory-programma. De lancering van deze rover, de Curiosity, vond plaats op 26 november 2011 met behulp van een Atlas V 541-raket. Op 6 augustus 2012 landde Curiosity op Mars.
De rover heeft zes wielen, een robotarm en camera's die op manshoogte geïnstalleerd zijn. Het kan zich 5 tot 20 kilometer van zijn landingsplaats verwijderen. Het was de bedoeling dat het minimaal een Marsjaar (687 dagen) in bedrijf zou blijven."Mars Science Laboratory: Overview", Jet Propulsion Laboratory, NASA
Perseverance
miniatuur|Perseverance en Ingenuity op Mars, 7 april 2021 NASA lanceerde op 30 juli 2020 de Mars 2020-rover Perseverance naar Mars.Jonathan Amos, "Nasa Mars rover: Perseverance robot launches to detect life on Red Planet", BBC News, 30 juliKenneth Chang, "NASA Mars 2020 Rover Gets a Landing Site: A Crater That Contained a Lake", The New York Times, 19 november 2018 De missie omvatte een experimentele helikopterrover genaamd Ingenuity."Mars rover aims to grab a piece of history", BBC News, 5 december 2019Jonathan Amos, "Europe pushes ahead with 'dune buggy' Mars rover", BBC News, 16 juni 2020
Op 18 februari 2021 landde de rover op Mars, in Jezero, een diepe krater nabij de evenaar van de planeet, ooit een diep meer. De rover zal hier minstens twee jaar rondrijden om monsters te verzamelen die aanwijzingen kunnen geven over mogelijk leven op Mars."Nasa's Perseverance rover in 'great shape' after Mars landing", BBC News, 19 februari 2021
Een rover van de ESA, bijgenaamd Fetch, zal vervolgens rond 2026 op Mars landen om de door de NASA-rover verzamelde monsters op te halen. De monsters worden hierna met een raket gelanceerd en terug naar de Aarde gestuurd, waar ze rond 2031 zullen arriveren.
Op 19 april 2021 maakte Ingenuity de eerste vlucht ooit op een andere planeet door een voortgedreven luchtvaartuig, door verticaal op te stijgen, in de lucht te blijven hangen, en weer op Mars te landen."Success! NASA's Ingenuity Makes 1st Powered Flight On Mars", National Public Radio, 19 april 2021
In januari 2024 werd de Ingenuity-missie beëindigd nadat bleek dat de rotor beschadigd was geraakt en de rover hierdoor niet meer kan vliegen. "After Three Years on Mars, NASA’s Ingenuity Helicopter Mission Ends", NASA Jet Propulsion Laboratory, 25 januari 2024
Toekomstige rovermissies ExoMars
miniatuur|Model van de ExoMars-rover De ESA is van plan om in 2028 een rover naar Mars te sturen als onderdeel van het ExoMars-programma, met een verwachte landing op Mars in 2030. Nicola Davis, Europe’s first Mars rover will have UK-built lander, The Guardian, 29 maart 2025
De Britse astronaut Tim Peake kondigde in februari 2019 in Stevenage (waar de ExoMars-rover samengesteld wordt) aan dat de rover vernoemd wordt naar de DNA-onderzoeker Rosalind Franklin. De Rosalind Franklin beschikte over zes wielen, instrumenten en een boor. De rover zal tot op twee meter diep kunnen boren, monsters van rotsmateriaal nemen en onderzoeken, naar water zoeken en het weer bestuderen."ESA: Kids: Leven in de Ruimte", ExoMars"Rosalind Franklin: Mars rover named after DNA pioneer", BBC News, 7 februari 2019 Met deze instrumenten, de zogenaamde Analytical Laboratory Drawer (ALD), kan de rover zoeken naar de aanwezigheid van complexe organische moleculen op Mars, die aangeven dat levensvormen zich op de planeet ontwikkeld kunnen hebben."Mars: The box seeking to answer the biggest question", BBC News, 17 mei 2019
De Rosalind Franklin-missie was oorspronkelijk een gedeeld Europees-Russische missie en stond gepland voor 2022, maar na de Russische invasie van Oekraïne werd in juli 2022 besloten de missie te annuleren. In plaats daarvan zou Perseverance de monsters zelf verzamelen, en anders zouden hiervoor vliegende minirovers van NASA ingezet worden. Ter vervanging presenteerde de ESA plannen voor een missie naar de Maan die ook rovers zou omvatten. Jonathan Amos, "ExoMars Rosalind Franklin: Rover mission delayed until 2022", BBC News, 12 maart 2020"More helicopters look set to fly on Mars", BBC News, 20 juli 2022"UK Mars rover will have to aim for the Moon", BBC News, 27 juli 2022 In 2025 werd echter besloten de missie te hervatten, waarbij de NASA de Russische onderdelen overneemt.
Artemis
Met het Artemisprogramma is NASA van plan vanaf 2030 astronauten op de Maan neer te zetten. NASA wil hiervoor een nieuwe maanwagen gebruiken, de Lunar Terrain Vehicle (LTV), en heeft hiervoor in april 2024 drie verschillende commerciële partijen gekozen: Intuitive Machines, Lunar Outpost en Venturi Astrolab. Na een jaar zal NASA een van deze drie bedrijven selecteren om de nieuwe LTV te bouwen en onderhouden. Het contract heeft een totale waarde van 4,6 miljard dollar."NASA Selects Companies to Advance Moon Mobility for Artemis Missions", NASA, 3 april 2024
De LTV zal geen drukcabine hebben (astronauten moeten dus hun ruimtepakken aanhouden), en het moet semi-autonoom zijn (het kan ook zonder astronauten rondrijden). De wagens moeten meer vracht kunnen vervoeren dan de oorspronkelijke Maanwagens die tijdens het Apolloprogramma gebruikt werden, en ook langere afstanden kunnen afleggen dan de oorspronkelijke Maanwagens.
miniatuur|Model van de Lunar Cruiser Daarnaast ontwikkelt de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA samen met Toyota de Lunar Cruiser, een Maanwagen die bedoeld is als verblijf- en werkruimte, en tevens zal worden gebruikt om de zuidelijke Poolregio van de Maan te verkennen. Die cabine zal wel onder druk staan, zodat astronauten geen ruimtepak nodig hebben. Astronauten zullen tot 30 dagen kunnen verblijven in de wagen, die wat weg heeft van een kampeerauto.David Szondy, "Japan to build NASA a pressurized Moon campervan for 30-day trips", New Atlas, 14 april 2024
Deze Lunar Cruiser zal waarschijnlijk minstens 6 meter lang zijn en 13 vierkante meter leefruimte omvatten. De wagen zal rijden op zes wielen en een bereik hebben van maximaal 10.000 kilometer. De wagen is ontworpen voor twee astronauten, maar zal ruimte bieden aan maximaal vier."Toyota, Japan to Launch Huge Moon Rover for Astronauts in 2029", Space.com, 23 juli 2019"Japan Taps Toyota to Build Futuristic Moon Rover", Space.com, 18 maart 2019"Japan's Toyota-Developed Moon Rover will be Nicknamed "Lunar Cruiser", Road and Track, 28 augustus 2020 De Lunar Cruiser zal worden voortgestuwd door een waterstof-brandstofcel en zonnepanelen. De wagen wordt naar planning in 2031 naar de Maan getransporteerd als deel van de Artemis VII-missie en minstens 10 jaar gebruikt worden.
Australië is van plan om op zijn vroegst in 2026 een rover op de Maan neer te zetten. De rover, ontwikkeld door de Australian Space Agency, wordt getransporteerd naar de Maan door NASA als onderdeel van het Artemisprogramma. Na een publieksstemming eind 2023 kreeg de rover de naam Roo-ver, een verwijzing naar kangoeroes. De rover weegt ongeveer 20 kilo en zal grondmonsters (regoliet) verzamelen, waaruit NASA gaat proberen zuurstof te onttrekken, een stap richting menselijke bewoning van de Maan. Mike Wall, "Australia launching moon rover on NASA Artemis mission as soon as 2026", Space.com, 6 september 2023 Samantha Mathewson, "Australia votes to name its 1st moon rover 'Roo-ver'", Space.com, 6 december 2023
CADRE NASA's Cooperative Autonomous Distributed Robotic Exploration (CADRE)-project werkt aan het idee van een vloot van minirovers die kunnen samenwerken en samen beslissingen kunnen nemen. Als een van de rovers uitvalt, kunnen de resterende rovers blijven doorwerken. Een geplande demonstratiemissie zal de enorme lavabuizen onder het oppervlak van de Maan verkennen. Een van de minirovers zou kunnen neerdalen in een lavabuis en data terugsturen naar de andere rovers. De rover zou waarschijnlijk niet in staat zijn om weer uit de buis te kruipen, maar dit zou geen mislukking van de missie zijn, omdat de resterende rovers de missie kunnen voortzetten."NASA’s new rovers will be a fleet of mobile robots that work together", MIT Technology Review, 2 november 2021
miniatuur|De drie CADRE-rovers Een drietal CADRE-rovers zullen naar verwachting in 2024 naar de Maan worden getransporteerd met een Nova-C.CADRE, Jet Propulsion Laboratory
Andere geplande missies naar de Maan Amazon-directeur Jeff Bezos presenteerde in mei 2019 plannen om uiterlijk 2024 met het Blue Moon-ruimtevaartuig op de Maan te landen. De Blue Moon, die wordt ontwikkeld door Bezos' bedrijf Blue Origin, zal maximaal vier autonome rovers aan boord hebben om het Maanoppervlak te verkennen."Jeff Bezos unveils Moon lander concept", BBC News, 10 mei 2019
De Verenigde Arabische Emiraten kondigden in september 2020 plannen aan om in 2024 een rover op de Maan neer te zetten. De rover zal instrumenten bevatten om de regoliet van de Maan te onderzoeken. Tevens zal de rover camera's bevatten. Het is een kleine rover, die 10 kg weegt. De missie zal gebruik maken van een lander van een ander land of een bedrijf om de rover op de Maan te deponeren.Jeff Foust, "UAE to develop small lunar rover", Space.com, 6 oktober 2020
Canada kondigde in mei 2021 aan dat het land van plan is om uiterlijk in 2026 een rover op de Maan te landen. De missie wordt uitgevoerd door de Canadian Space Agency in samenwerking met NASA. Mike Wall, "Canada to launch moon rover by 2026", Space.com, 27 mei 2021
Andere geplande rovermissies De Martian Moons eXploration-missie van het Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) zal naar planning in 2026 een ruimtevaartuig lanceren naar de twee manen van Mars: Phobos en Deimos. Onderdeel van deze missie is een Duits-Franse rover, IDEFIX, ontwikkeld door het Centre National d'Etudes Spatiales (CNES) en het Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt (DLR), die het oppervlak van Phobos zal onderzoeken."MMX - Martian Moons eXploration", JAXALeonard David, "New Japanese spacecraft aims to explore the mysterious moons of Mars", Space.com, 30 oktober 2023