Luxor Theater is een Rotterdamse theaterorganisatie die twee theatergebouwen exploiteert: het Oude Luxor Theater aan de Kruiskade (geopend in 1917) en het Nieuwe Luxor Theater aan de voet van de Erasmusbrug op Rotterdam-Zuid (geopend in 2001). Sinds 1 januari 2006 worden beide theaters beheerd door de zelfstandige Stichting Luxor Theater Rotterdam; daarvoor vielen zij onder de gemeente Rotterdam.
Oude Luxor Theater Het Oude Luxor is een middelgrote theaterzaal aan de Kruiskade in Rotterdam. Na de herinrichting van 1974 beschikte de zaal over circa 900 zitplaatsen. In 2022 telde het theater 1.006 stoelen. Het theater programmeert cabaret, toneel, theaterconcerten en kleinere musicalproducties.
Geschiedenis
Het Luxor Theater opende op 22 december 1917 aan de Kruiskade in Rotterdam, op initiatief van Theo Goeman en Carel van Zwanenburg. De zaal bood bij opening plaats aan circa 1200 bezoekers en behoorde daarmee tot de grootste bioscoopzalen van Nederland. Architect P. Vermaas ontwierp het gebouw. Binnen tien jaar kwam het theater in handen van het Duitse Universal Film AG. Onder dit beheer kreeg de zaal een balkon met circa 500 zitplaatsen en werd de gevel voorzien van een lichttoren met de naam Luxor Palast.
Filmvoorstellingen bleven tot 1944 doorgaan. Het gebouw bleef bij het bombardement op Rotterdam gespaard. Na de bevrijding volgden herstelwerkzaamheden en werd het theater geschikt gemaakt voor amusement en toneelvoorstellingen. In de jaren vijftig en begin jaren zestig traden onder meer Toon Hermans en Édith Piaf op en stonden producties als Porgy and Bess, My Fair Lady en Heerlijk duurt het langst op het programma.
Aan het einde van de jaren zestig onderging het gebouw een ingrijpende modernisering. Het theater sloot tijdelijk voor renovatie, waarbij onder meer de onderbouw, de voorgevel en het zaalinterieur werden vernieuwd. De werkzaamheden werden aanvankelijk begroot op circa één miljoen gulden. Tijdens de restauratie ontstond brand in het ketelhuis, waardoor de werkzaamheden vertraging opliepen en de kosten stegen.
De herinrichting vond plaats onder leiding van interieurarchitect Carel Wirtz. Daarbij werd het balkon verwijderd en kreeg de zaal een sterk oplopende vloer met verbeterde zichtlijnen. De totale verbouwingskosten bedroegen circa twee miljoen gulden. Na afronding werd het vernieuwde theater omschreven als vrijwel nieuw. De officiële heropening volgde in januari 1974.
In de jaren tachtig positioneerde het Luxor zich als zogenoemd ‘theater-nieuwe-stijl’. Het ontving gemeentelijke subsidie en kampte met financiële tekorten, wat leidde tot discussies over de toekomstige koers van het theater.
Na de opening van het nieuwe Luxor Theater op de Kop van Zuid kwam het voortbestaan van het oude gebouw ter discussie te staan. Sloop werd overwogen. Het theater sloot tijdelijk omdat het niet meer voldeed aan brandveiligheids- en arbeidsomstandighedeneisen. De gemeente Rotterdam stelde middelen beschikbaar voor renovatie en programmering, waarna het theater openbleef. Besloten werd het theater in ieder geval tot 2010 open te houden.
Na decennia van gebruik en aanpassingen volgde een grootschalige restauratie en uitbreiding naar ontwerp van Aude de Broissia Architecture Design. De werkzaamheden werden in 2014 afgerond. Daarbij werd de gevel zoveel mogelijk teruggebracht in de vooroorlogse staat, onder meer door het verwijderen van een later toegevoegde luifel en het herstellen van een glazen torentje. De theaterzaal bleef behouden, terwijl foyer en publieksruimten werden vergroot en heringericht.
Nieuwe Luxor Theater Geschiedenis In het begin van de jaren negentig ontstond binnen de gemeente Rotterdam het voornemen een nieuw grootschalig amusementstheater te realiseren als aanvulling op het bestaande Luxor Theater aan de Kruiskade. In 1993 werden plannen openbaar gemaakt voor een theater met circa 1.500 zitplaatsen.
Voor de locatie werd gekozen voor de Wilhelminapier op de Kop van Zuid, destijds onderdeel van een grootschalige stedelijke herontwikkeling. In 1996 schreef de gemeente een ontwerpwedstrijd uit voor het nieuwe theater. De opdracht werd gegund aan architect Peter Wilson van het bureau Bolles+Wilson.
De bouw begon in september 1998 met het slaan van de eerste paal. De kosten werden geraamd op circa 72,5 miljoen gulden. Tijdens de bouw werd in 2000 het hoogste punt bereikt.
Het Nieuwe Luxor Theater werd in het voorjaar van 2001 in gebruik genomen. De officiële opening vond plaats in april 2001. Bij opening beschikte het theater over 1.527 zitplaatsen. Het theater werd gepositioneerd als locatie voor grootschalige musicals en meerdaagse theaterproducties, in aanvulling op het Oude Luxor Theater aan de Kruiskade.
Architectuur Het gebouw is ontworpen als vrijstaand theater op de Wilhelminapier en maakt deel uit van de herontwikkeling van de Kop van Zuid. Voor het theater werd een eigen lettertype ontwikkeld door de Rotterdamse ontwerpstudio L5, in samenwerking met architect Peter Wilson. Het lettertype werd geïntegreerd in het architectonisch ontwerp en toegepast in grote vierkante lichtbakken aan de gevel.
Externe links
Informatie over de totstandkoming van het LUXOR-lettertype
Categorie:Bioscoop in Rotterdam Categorie:Theaterzaal in Rotterdam Categorie:Feijenoord Categorie:Bouwwerk in Rotterdam Centrum Categorie:Art-decobouwwerk Categorie:Bouwwerk in Rotterdam-Zuid