Met de Friese derby worden de voetbalwedstrijden tussen de clubs SC Cambuur en sc Heerenveen aangeduid. Deze twee clubs zijn de enige clubs uit de provincie Friesland die in het betaald voetbal uitkomen en daarmee in de hoogste regionen van het voetbal in Nederland spelen. Ook kan de wedstrijd tussen beide clubs bestempeld worden als een noordelijke derby (niet te verwarren met de Derby van het Noorden).
In totaal hebben er 83 officiële wedstrijden (in competitie of bekertoernooi) tussen Cambuur en Heerenveen plaatsgevonden. Dit resulteerde in 41 keer winst voor Heerenveen, 22 keer een gelijkspel en 20 keer winst voor Cambuur.
Geschiedenis Rivaliteit Het duel kan gezien worden als een wedstrijd tussen stad en regio. Cambuur komt uit de provinciale hoofdstad Leeuwarden en haalt daar ook een groot deel van haar supporters vandaan. Heerenveen is een kleinere plaats, maar de club weet supporters te trekken uit de wijde regio. Uit de tenues van beide elftallen is dit ook min of meer af te leiden. Cambuur speelt in het geel en blauw, de stadskleuren van Leeuwarden. Heerenveen speelt sinds de jaren dertig in een blauw-wit tenue met daarop plompenbladen, die een verwijzing zijn naar de regio. Deze samenstelling is terug te vinden in de geschiedenis van een groot deel van Noord-Nederland, en komt terug in de Friese vlag en het wapen van de provincie Groningen.
De afstand tussen Heerenveen en Leeuwarden is ongeveer dertig kilometer. Omwille hiervan noemen supporters van beide clubs elkaar ook wel 'DKV', oftewel dertig kilometer verderop. Supporters van beide clubs beschouwen elkaar over het algemeen als de grote rivaal, hoewel Heerenveen in de eredivisie ook rivaliteit kent met FC Groningen. De wedstrijd tussen Cambuur en FC Groningen kent ook een vorm van (lichte) rivaliteit.
Voorgeschiedenis De rivaliteit draagt een geschiedenis. Voor de oprichting van Cambuur in 1964, en na de successen van LAC Frisia, was VV Leeuwarden de stedelijke voetbaltrots. Heerenveen, opgericht in 1920, en Leeuwarden troffen elkaar vaak in regionale competities, zoals die om het noordelijk kampioenschap en in de bekercompetitie. In totaal werd deze wedstrijd 39 keer gespeeld, ook legende Abe Lenstra speelde vele van deze wedstrijden. 28 keer won Heerenveen, de wedstrijd eindigde vier keer in een gelijkspel en Leeuwarden was zeven keer de winnaar.
Cambuur – Heerenveen Toen VV Leeuwarden in 1964 terugkeerde naar de amateurs, richtte Sietse Westra sportclub Cambuur op om profvoetbal voor de stad Leeuwarden te behouden. De club zou in haar beginjaar uitkomen in de landelijke Tweede divisie, evenals het al bestaande Heerenveen. De eerste twee derby's werden dat seizoen meteen gewonnen door Cambuur, zowel thuis (4–1) als uit (0–4). Het zouden de enige twee keren zijn dat de twee ploegen tegenover elkaar zouden staan in de tweede divisie. Cambuur werd in 1965 kampioen en promoveerde daarmee naar de eerste divisie. Vijf jaar later werd Heerenveen ook kampioen en dat betekende dat in het seizoen 1970/71 weer twee derby's op het programma zouden staan. Het was het begin van een lange geschiedenis van derby's in de Eerste divisie.
In de jaren negentig promoveerden beide ploegen naar de Eredivisie. Alleen Heerenveen was in staat zich structureel hand te haven en uit te groeien tot een club die bovenin mee kan draaien, terwijl Cambuur zowel financieel en sportief lang bleef bungelen in de eerste divisie. In het jaar 2013 promoveerde SC Cambuur opnieuw, waardoor de Friese derby opnieuw op het hoogste niveau te bewonderen is.
Bijzonderheden Op 30 april 2000 stond de wedstrijd Cambuur-Heerenveen in de Eredivisie op het programma. Heerenveen zou middels een overwinning op Cambuur plaatsing voor de Champions League veilig stellen, terwijl Cambuur in degradatiezorgen verkeerde. De wedstrijd eindigde in 0–2, waardoor Heerenveen zeker was zich te mogen meten met de Europese top en degradatie voor Cambuur een stap dichterbij kwam. Op 26 januari 2014 won Cambuur na twintig jaar weer een Friese derby, voor het eerst in de Eredivisie in Leeuwarden en voor het eerst in dertig jaar weer in een thuiswedstrijd. Op 31 maart 2014 kondigde Cambuur aan dat hun trainer Dwight Lodeweges aan het einde van het seizoen over zal stappen naar Heerenveen. De snelste strafschop in de Eredivisie ooit werd gegeven tijdens deze wedstrijd. Op 19 oktober 2014 kreeg Heerenveen in de thuiswedstrijd al na negen seconden een strafschop.
Uitslagen Seizoen Competitie Thuisploeg Uitslag Onderlinge resultaten VV Leeuwarden – sc Heerenveen Onderlinge resultaten SC Cambuur – sc Heerenveen Uitploeg Doelpuntenmakers Thuisploeg Uitploeg 1950/51 Eerste klasse A 1950/51 Leeuwarden 3–4 Heerenveen Kees van der Leij (2 x), Jan Hoekema Abe Lenstra (2x}, Henny Jonkman (2 x) Heerenveen 6–2 Leeuwarden Henny Jonkman (3 x), Abe Lenstra (2x), Marten Brandsma Kees van der Leij (2 x) 1952/53 Eerste klasse B 1952/53 Leeuwarden 6–0 Heerenveen Kees van der Leij (2 x), Hampie Bakker (2x), Jan Hoekema, Gerrit Kramer Heerenveen 1–0 Leeuwarden Abe Lenstra 1954/55 Eerste klasse A 1954/55 Heerenveen 3–2 Leeuwarden Abe Lenstra (2x), Marten Brandsma Hampie Bakker, Jitse de Groot Leeuwarden n.v.t. Heerenveen Wedstrijd niet meer gespeeld 1956/57 Tweede divisie 1956/57 Leeuwarden 8–2 Heerenveen Jan Hoekema (4x), Gerrit Tardy (2x), André Hofman, Jaap van Oosten Cees Groot (2x), Heerenveen 3–1 Leeuwarden Homme Siebenga, Cees Groot, Arp Hiemstra (e.d.) André Hofman 1958/59 KNVB beker 1958/59 Heerenveen 1–0 Leeuwarden Jack Oosten 1960/61 KNVB beker 1960/61 Heerenveen 2–0 Leeuwarden Henk Weide, Sikke Venema Leeuwarden 3–2 Heerenveen Pier Alma, Jan Hoekema, Jaap Mulder Siep de Jongh, Piet Fleur 1961/62 KNVB beker 1961/62 Heerenveen 1–0 Leeuwarden Hendrik Boensma 1962/63 Tweede divisie 1962/63 Leeuwarden 1–0 Heerenveen Ben de Vries Heerenveen 1–1 Leeuwarden Eise Bosma Marius Delgrosso 1963/64 Tweede divisie 1963/64 Leeuwarden 1–1 Heerenveen Jaap Mulder Henk Hainje Heerenveen 1–1 Leeuwarden Sicco Kuiper Henk Iwema 1964/65 Tweede divisie 1964/65 SC Cambuur 4–1 Heerenveen Arend van der Wel, Dirk Roelfsema, Gerard Lippold, Johan Wieringa Henk Hartkamp Heerenveen 0–4 SC Cambuur Johan Wieringa (2x), Jaap Mulder, Arend van der Wel 1965/66 KNVB beker 1965/66 SC Cambuur 3–1 Heerenveen Jaap Mulder, Oeki Hoekema, Pier Alma Henk Klunder 1967/68 KNVB beker 1967/68 Heerenveen 0–0 SC Cambuur 1970/71 Eerste divisie 1970/71 Heerenveen 1–0 SC Cambuur Cees Kist SC Cambuur 2–1 Heerenveen Gerrie de Jonge (2x) John van Wensveen 1971/72 Eerste divisie 1971/72 SC Cambuur 1–2 Heerenveen Johan Vlietstra Thomas Haan, Kees Kist Heerenveen 0–0 SC Cambuur 1972/73 Eerste divisie 1972/73 SC Cambuur 3–1 Heerenveen Hans Ooft (2x), Gerrie de Jonge Ginus Meijerink Heerenveen 2–0 SC Cambuur Ginus Meijerink, Thomas Haan 1973/74 Eerste divisie 1973/74 Heerenveen 2–0 SC Cambuur Henk Zoetendal, Teun Kist SC Cambuur 0–1 Heerenveen Ginus Meijerink 1974/75 Eerste divisie 1974/75 SC Cambuur 1–0 Heerenveen Koko Hoekstra Heerenveen 1–0 SC Cambuur Mollo Eijer (e.d.) 1975/76 Eerste divisie 1975/76 Heerenveen 2–0 SC Cambuur Johnny Jansen, Piet Boskma SC Cambuur 3–0 Heerenveen Klaus Roosenburg, Jan Ferwerda, Jaap de Blaauw 1976/77 Eerste divisie 1976/77 SC Cambuur 1–0 Heerenveen Henk de Groot Heerenveen 4–1 SC Cambuur Yme Boersma (2x), Piet Boskma, Age Postma Henk Hommes 1977/78 Eerste divisie 1977/78 sc Heerenveen 2–1 SC Cambuur Tjibbe Bruinsma, Eddy Bosman Klaus Roosenburg SC Cambuur 1–1 sc Heerenveen Jaap de Blaauw Charley Kenter 1978/79 Eerste divisie 1978/79 SC Cambuur 0–0 sc Heerenveen sc Heerenveen 1–0 SC Cambuur Reinder Dolstra 1979/80 Eerste divisie 1979/80 sc Heerenveen 0–1 SC Cambuur Gerrie Schouwenaar SC Cambuur 2–2 sc Heerenveen John van Wensveen, Rob McDonald Bert Middelkoop, Terry Hendriks 1980/81 Eerste divisie 1980/81 sc Heerenveen 2–1 SC Cambuur Jos Heijne, Jan Schulting Foeke Booy SC Cambuur 3–0 sc Heerenveen Hans Erkelens, Jan Verheijen (2x) 1981/82 Eerste divisie 1981/82 SC Cambuur 0–0 sc Heerenveen sc Heerenveen 1–0 SC Cambuur Boy Nijgh 1982/83 Eerste divisie 1982/83 sc Heerenveen 2–2 SC Cambuur Teun Kist (2x) Henk Veldmate, Gerrie Schouwenaar SC Cambuur 2–2 sc Heerenveen Douwe Huitema, Henk Veldmate Eddy Bakker, Teun Kist 1983/84 Eerste divisie 1983/84 sc Heerenveen 2–4 SC Cambuur Teun Kist, Jan Hendriksen Ype Anema (2x), Jos Peltzer (2x) SC Cambuur 2–0 sc Heerenveen Ype Anema (2x) 1984/85 Eerste divisie 1984/85 SC Cambuur 2–1 sc Heerenveen Remco Boere, Willem van der Ark Gertjan Verbeek sc Heerenveen 1–0 SC Cambuur John van den Wildenberg 1985/86 Eerste divisie 1985/86 sc Heerenveen 0–0 SC Cambuur SC Cambuur 1–2 sc Heerenveen Johan Groote Eddy Bosman, Kees Kist 1986/87 Eerste divisie 1986/87 SC Cambuur 1–1 sc Heerenveen Mark Payne Kees Kist sc Heerenveen 2–1 SC Cambuur Nico Runderkamp Jan Schulting (2x) 1987/88 Eerste divisie 1987/88 sc Heerenveen 1–1 SC Cambuur Jan de Jonge Hans Erkelens SC Cambuur 0–0 sc Heerenveen 1988/89 Eerste divisie 1988/89 SC Cambuur 1–1 sc Heerenveen Willy Carbo Stefan Hommeles sc Heerenveen 4–0 SC Cambuur Lubbe van Dijk (2x), Jan de Jonge, John van den Wildenberg 1989/90 Eerste divisie 1989/90 Cambuur Leeuwarden 0–2 sc Heerenveen Richard Goulooze, Pieter Bijl sc Heerenveen 1–0 Cambuur Leeuwarden Lubbe van Dijk 1991/92 Eerste divisie 1991/92 sc Heerenveen 2–0 Cambuur Leeuwarden Marco Roelofsen, Geert Huitema Cambuur Leeuwarden 0–0 sc Heerenveen 1992/93 KNVB beker 1992/93 Cambuur Leeuwarden 0–3 sc Heerenveen Erik Regtop, Erik Tammer, Gertjan Verbeek 1993/94 Eredivisie 1993/94 Cambuur Leeuwarden 1–2 sc Heerenveen Marcel Keizer Piet Keur (2x) sc Heerenveen 1–2 Cambuur Leeuwarden Erik Regtop Jack de Gier, Henny Meijer 1994/95 KNVB beker 1994/95 Cambuur Leeuwarden 1–1 sc Heerenveen Willem van der Ark Erik Tammer sc Heerenveen 3–2 Cambuur Leeuwarden Henny Meijer, Lee-Roy Echteld, Erik Regtop Leonard van Utrecht, Jan Bruin 1995/96 KNVB beker 1995/96 Cambuur Leeuwarden 1–0 sc Heerenveen Marcel Keizer 1996/97 KNVB beker 1996/97 sc Heerenveen 5–0 Cambuur Leeuwarden Jon Dahl Tomasson (2x), Romeo Wouden (2x), Walter Smak (e.d.) 1997/98 KNVB beker 1997/98 sc Heerenveen 2–1 Cambuur Leeuwarden Ruud van Nistelrooy, Florin Constantinovici Harry van der Laan 1998/99 Eredivisie 1998/99 sc Heerenveen 1–1 Cambuur Leeuwarden Radoslav Samardžić Sandor van der Heide Cambuur Leeuwarden 0–0 sc Heerenveen 1999/00 Eredivisie 1999/00 sc Heerenveen 4–1 Cambuur Leeuwarden Anthony Lurling, Gérard de Nooijer, Daniel Jensen, Mika Nurmela Sandor van der Heide Cambuur Leeuwarden 0–2 sc Heerenveen Valeri Popovitsj, Mika Nurmela 2013/14 Eredivisie 2013/14 sc Heerenveen 2–1 SC Cambuur Luciano Slagveer, Alfreð Finnbogason Jody Lukoki SC Cambuur 3–1 sc Heerenveen Elvis Manu, Bartholomew Ogbeche, Jody Lukoki Alfreð Finnbogason 2014/15 Eredivisie 2014/15 sc Heerenveen 2–2 SC Cambuur Mark Uth, Marlon Pereira Freire (e.d.) Bartholomew Ogbeche, Etiënne Reijnen SC Cambuur 2–1 sc Heerenveen Sander van de Streek (2x) Luciano Slagveer 2015/16 Eredivisie 2015/16 sc Heerenveen 2–0 SC Cambuur Mitchell te Vrede, Wessel Dammers (e.d.) SC Cambuur 0–1 sc Heerenveen Arber Zeneli 2021/22 Eredivisie 2021/22 SC Cambuur 1–2 sc Heerenveen Roberts Uldriķis Henk Veerman (2x) sc Heerenveen 3–3 SC Cambuur Roberts Uldrikis, Robert Maulun, Mitchel Paulissen Anas Tahiri, Sydney van Hooijdonk, Joost van Aken 2022/23 Eredivisie 2022/23 sc Heerenveen 2–1 SC Cambuur Amin Sarr, Anas Tahiri Jamie Jacobs SC Cambuur 1–2 sc Heerenveen Bjørn Johnsen Osame Sahraoui, Milan van Ewijk
Wedstrijdstatistieken Wedstrijdstatistieken Competitie Wedst. CAM Gelijk HEE DCAM DHEE Eredivisie 16 3 4 9 19 28 Eerste divisie 42 10 13 19 36 51 Tweede divisie 8 4 3 1 21 9 Eerste klasse 5 1 0 4 12 14 KNVB beker 10 3 2 5 11 17 Totaal 83 20 22 41 97 118
Zie ook SC Cambuur sc Heerenveen Lijst met Nederlandse voetbalderby's
Voetnoten
Categorie:SC Cambuur Categorie:Sc Heerenveen Categorie:Voetbalklassieker in Nederland