thumb|De Watertoren op de Lauwerhof, Utrecht. De Compagnie des Eaux d'Utrecht, later Utrechts(ch)e Waterleiding Maatschappij (UWM), was een waterleidingbedrijf dat vanaf 1881 actief was in de provincie Utrecht en in Apeldoorn, Hilversum en Tiel.
Geschiedenis Het bedrijf ontstond in 1881 uit een Belgisch bedrijf te Luik, de Compagnie General des Conduites d'Eau. Dit bedrijf vervaardigde buizen voor waterleidingen en hield ze bezig met de aanleg én exploitatie daarvan, onder meer in Parijs. In 1881 kreeg het bedrijf een concessie voor de stad Utrecht en omstreken voor de aanleg, financiering en exploitatie van de waterleiding.
In Utrecht legde het vervolgens een waterleidingnet aan, dat voor de stad Utrecht in 1883 werd geopend in Park Tivoli. Over een afstand van zo'n 15 kilometer werd het drinkwater getransporteerd vanaf het hoogste punt van De Stompert bij Soestduinen. Het verval van circa 50 meter was in de beginjaren samen met een pompstation genoeg om voldoende waterdruk op de waterleiding te houden. Het aantal afnemers steeg echter snel. Om de druk in het waterleidingnet constant te houden, werd uiteindelijk besloten in de binnenstad van Utrecht de eerste watertoren op de Lauwerhof te bouwen. Deze watertoren verrees in 1895 in de achtertuin van de directeur van de in 1889 tot 'Utrechtsche Waterleiding Maatschappij' omgedoopte firma.
Uitbreiding De UWM verkreeg de eerstkomende jaren al snel vanuit de winplaats Soesterheide een uitbreiding van haar leveringsgebied. Zo sloten de gemeenten De Bildt, Driebergen, Amersfoort, Jutphaas, Zuilen, Soest en Hilversum zich aan. In 1893 voorzag de UWM zeven andere gemeenten van water en pompte dat jaar ruim 1,5 miljoen m³ water op. Het bedrijf nam ook elders de aanleg en exploitatie ter hand en liet zo buiten Utrechts eerste watertoren nog andere werken uitvoeren. In 1890 startte de UWM het waterleidingbedrijf in de gemeenten Amersfoort en Tiel. In 1894 werd in de gemeente Apeldoorn de exploitatie geopend, in 1895 volgde de concessie voor Zeist samen met Driebergen en Rijsenburg, in 1901 Baarn. Tiel was de eerste gemeente waar de UWM een watertoren liet bouwen waarna de oude watertoren in Hilversum (1893), de watertoren in Zeist (1896), de watertoren in de Riouwstraat in Utrecht (1897), de watertoren Heuveloord (1907) en aan de Amsterdamsestraatweg (1916) in Utrecht, een watertoren te Baarn (1903) en Oudewater (1911) en een tweede pompstation in Soestduinen (1902) volgden.
Een aan de UWM gelieerde onderneming was de Arnhemsche Waterleiding-Maatschappij (AWM). Deze waterleidingmaatschappij liet in 1908 in Arnhem een pompstation en in 1931 de watertoren in Soest bouwen.
Tot 1900 was de UWM de enige waterleidingmaatschappij in de provincie Utrecht. Vervolgens ontstonden diverse andere waterleidingmaatschappijen. In Amersfoort diende de UWM gaandeweg de concurrentiestrijd aan te gaan met het Gemeente Waterleiding Bedrijf dat uit onvrede over de kwaliteit van het water van de UWM was opgericht en waarvoor men in 1912 een watertoren bouwde. In 1939 nam de gemeente na het verlopen van de concessie het bedrijf van de UWM te Amersfoort over.
Op 18 maart 1945 zag de UWM zich genoodzaakt de waterlevering wegens energiebesparing te beperken. Dagelijks werd alleen nog water geleverd van 7-13 uur en van 17-22 uur. Rond 1964 had het Waterleidingbedrijf Midden Nederland (WMN) het merendeel van de aandelen UWM in handen en in 1967 was men bezig met de liquidatie van de UWM.
Bronnen J. van den Boomgaard-Manschot et al., Water : lekker nat : drinkwatervoorziening in de provincie Utrecht, Waanders, Zwolle, 1997 R. Blijdenstein, Het pompstation te Soestduinen, in: Oud-Utrecht 1998 - nummer 6 - december 1998, blz. 153-154 Website van Het Utrechts Archief Website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed met de monumentnummers van de genoemde UWM-watertorens en , en . Zoeken in Utrechts Nieuwsblad, 25-09-1931, blz. 2 en 3 Bert Poortman, De concessie voor een drinkwaterleiding in Utrecht, Erfgoed van Industrie en Techniek 35 (2025), nummer 2, 2-13
Categorie:Geschiedenis van Utrecht Categorie:Geschiedenis van Hilversum Categorie:Geschiedenis van Tiel Categorie:Nederlands waterleidingbedrijf