Billie Holiday, geboren als Eleanora Fagan (Philadelphia, 7 april 1915 – New York, 17 juli 1959), wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste en invloedrijkste Amerikaanse jazz-zangeressen. Zij werd, behalve als Billie Holiday, ook bekend onder de bijnaam Lady Day, die tenorsaxofonist Lester Young haar had gegeven. Holiday, op haar beurt, was verantwoordelijk voor Youngs bijnaam Pres of Prez (afkorting van President).
Levensloop Billie Holiday was de dochter van gitarist Clarence Holiday (Baltimore, 23 juli 1898 - Dallas, 1 maart 1937) en Sadie Fagan (Baltimore, 16 augustus 1895 - New York, 6 oktober 1945). Haar vader was 16 en haar moeder 19Greene, M. (2006). "Billie Holiday: A Biography", pp. 2-3. Bloomsbury Publishing. toen Billie Holiday als Eleanora Fagan geboren werd. De artiestennaam Billie ontleende de zangeres aan Billie Dove, een actrice die zij bewonderde.
Over de kindertijd van Holiday zijn niet alle feiten bekend. Veel bronnen vermelden 1915 als geboortejaar, sommige bronnen noemen het jaar 1912. Holiday groeide op in Oost-Baltimore, waar ze in een klein huis woonde met haar overgrootmoeder, haar opa en oma, en haar nicht Ida met twee kinderen. Holidays vader Clarence was al vroeg na haar geboorte verdwenen. Haar moeder was veel weg voor werk. Holiday kende een moeilijke jeugd, met onder meer seksueel misbruik en een jaar opname in een opvoedingsgesticht.White, J. (2012). Billie Holiday: Her Life and Times, pp. 21-22. Omnibus Press.
Het moment waarop Holiday begon met zingen staat niet onomstotelijk vast. Volgens haar eigen biografie werd zij ontdekt in 1933, toen een dansauditie mislukte en zij in plaats daarvan werd gevraagd te zingen, maar eigenlijk lijkt het aannemelijker dat zij al in 1930 of 1931 zong in New Yorkse jazzclubs.
Wat wel vaststaat, is dat zij in 1933 voor het eerst in de publiciteit kwam door een column in het blad Melody Maker, geschreven door producent John Hammond. Deze bracht haar in contact met Benny Goodman, die haar met haar eigen orkestje een platendebuut bezorgde met het lied Your Mother's Son in Law (geschreven door Alberta Nichols en Mann Holiner).
Het jaar daarop maakte Holiday furore in de New Yorkse jazzclubs, wat resulteerde in een optreden in het vermaarde Apollo Theater. Later speelde zij samen met Lester Young, Count Basie en Artie Shaw. Zij doorbrak de rassenscheiding door samen te spelen met blanke muzikanten.
Holiday werkte voor Columbia aan het einde van de jaren 1930, toen zij kennismaakte met het lied Strange Fruit, over het lynchen van een zwarte man. De uit The Bronx afkomstige middelbareschooldocent, dichter en (liedjes)schrijver Abel Meeropol schreef het lied in 1937 onder het pseudoniem "Lewis Allen". Meeropol was als communist van Russisch-Joodse afkomst diep geschokt door en sterk gekant tegen de rassenwaan in Amerika.
miniatuur|links|Politiefoto na Holidays arrestatie voor verboden drugsbezit (16 mei 1947) In de loop van haar leven begon Holiday steeds meer drank en drugs te gebruiken. In 1947 werd zij zelfs gearresteerd voor overtreding van het verbod op drugs, waarna zij een jaar doorbracht in een centrum voor verslaafden. Alhoewel zij geen vergunning meer kreeg om in New York op te treden, ging Holiday door met concerten geven. Tien dagen na haar vrijlating zong zij in een overvolle concertzaal in Carnegie Hall. Haar blijvende verslaving aan heroïne tastte wel haar stem aan, maar niet haar gevoeligheid en techniek. Uiteindelijk kostte deze verslaving haar in 1959 het leven.
Stijl Holiday werd bekend doordat ze een voor die tijd ongekende eigen stijl had. Ze zong niet op de gebruikelijke zoetsappige, keurige manier en had daardoor een grote invloed op zangeressen na haar. Holiday legde vaak accenten na de tel, waardoor de liederen die zij zong een swingender en dramatischer karakter kregen. Het gebruik van onverwachte tonen is kenmerkend voor haar stijl, net als de uithalen aan het einde van een lied.
Door het moeilijke leven dat Holiday heeft gehad, klinken de teksten die zij zingt erg overtuigend: er is een duidelijk verschil te horen tussen nummers die zij in het begin van haar carrière opnam en die van latere datum. Naarmate zij ouder werd, klonk haar stem allengs rauwer en doorleefder.
Autobiografie Drie jaar voor haar dood schreef zij, geholpen door journalist William Dufty, haar autobiografie: Lady Sings the Blues (tevens de titel van een van haar grootste hits). Het verhaal is omstreden, omdat zij nogal eens de hand zou hebben gelicht met de feiten. Het boek vertelt in ieder geval een schrijnend verhaal over drugsgebruik, door de overheid opgelegde ontwenningskuren en relaties met mannen door wie zij vrijwel zonder uitzondering werd uitgebuit en mishandeld. Lady Sings the Blues werd in 1972 verfilmd met Diana Ross als Billie Holiday.
Discografie Albums en gastoptredens
|align="left"|Lady in satin||2015||18-04-2015||72||4|| |- |align="left"|Billie's choice - the definitive 100th anniversary collection||2015||16-05-2015||198||1*||
Hits God Bless the Child (Billie Holiday/Arthur Herzog jr.) Strange Fruit (Abel Meeropol alias Lewis Allan), een aanklacht tegen rassendiscriminatie en lynchpartijen Lover man (Oh, Where Can You Be?) (Jimmy Davis/Roger 'Ram' Ramirez/Jimmy Sherman) (Hush Now) Don't Explain (Billie Holiday/Arthur Herzog jr.) Lady Sings the Blues (Billie Holiday/Herbie Nichols) Billie's Blues (I Love My Man) (Billie Holiday) Fine and Mellow (Billie Holiday)
NPO Radio 2 Top 2000 In de Top 2000 is het nummer "Summertime" uit 1936 het op een na oudste nummer dat ooit in de lijst heeft gestaan.
Tributes
Literatuur 707 Scott Street for Billie Holiday - John Wieners - 1996 - Sun & Moon Press - Los Angeles A Discography of Billie Holiday - Jorgen Grunnet Jepsen - 1960 - Karl Emil Knudsen - Kopenhagen Becoming Billie Holiday - Carole Boston Weatherford - 2008 - Wordsong - Honesdale, VS Billie en de president - Martin Schouten - 1977 - De Arbeiderspers - Amsterdam Billie en de president - Martin Schouten - 2014 - vermeerderde uitgave - Gibbon - Nederland Billie & Teddy - Dick M. Bakker - 1975 - Micrography - Alphen aan den Rijn Billie's Ghost - Chad Hautmann - 2004 - Plume - Londen Billie Holiday - Burnett James - 1984 - Hippocrene Books - New York Billie Holiday - Chris Ingham - 2000 - Unanimous Ltd - Londen Billie Holiday - Claire Braud - 2003 - Éditions Nocturne - Parijs Billie Holiday - John White - 1987 - Univers Books - New York Billie Holiday - José Muñoz & Carlos Sampayo - 1993 - Fantagraphics Books - Seattle Billie Holiday - Juanma Játiva - 1995 - Editorial La Máscara - Valencia Billie Holiday - Luc Delannoy - 2000 - Librio Musique - Parijs Billie Holiday - Lutgard Mutsaers - 1993 - Lan Mets/Passatempo - Amsterdam Billie Holiday - Meg Greene - 2007 - Greenwood Press - Westport, VS Billie Holiday - Peter Poulsen - 1991 - Nyt Nordisk Forlag - Kopenhagen Billie Holiday - Stuart Nicholson - 1995 - Victor Gollancz - Londen Billie Holiday - Sylvia Fol - 2005 - Éditions Gallimard - Parijs Billie Holiday - Véronique Chalmet - 2005 - Payot - Parijs Billie Holiday American Jazz - Earle Rice Jr. - 2013 - Mitchell Lane Publishers - Hockessin, VS Billie Holiday che palle! - Carlo Loffredo - 2008 - Coniglio Editore - Rome Billie Holiday corps et âme - Noël Balen - 2000 - Éditions Mille et une nuits - Parijs Billie Holiday et Paris - Michel Fontanes - 1999 - Éditions Rive Droit - Parijs Billie Holiday Le Roman D'Une Rebelle - Sebastian Danchin - Sony Music Entertainment - EU Billie Holiday Remembered - Linda Kuehl/Ellie Schocket - 1973 - New York Jazz Museum - New York Billie Holiday rien que la musique - Dominique Maurizi - 2014 - Éditions À dos d'âne - Frankrijk Billie Holiday: Rock & Roll Hall of Famers - Magdalena Alagna - 2003 - The Rosen Publishing Group - New York Billie Holiday Singer - Bud Kliment - 1990 - Melrose Square - Los Angeles Billie Holiday The Musician & The Myth - John Szwed - 2015 - Penguin Random House - London Billie Holiday: The Tragedy and Triumph of Lady Day - Leslie Gourse - 1995 - Franklin Watts - Danbury, VS Billie Holiday - Rebecca Carey Rohan - 2017 - Cavendish Square Publishing, LLC - New York Billie synger blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Kurt Kreutzfeld - 1957 - Gyldendal - Kopenhagen Billie's Blues - John Chilton - 1975 - Da Capo Press - New York Billie's Blues - John Chilton - 1975 - Quartet Books - Londen Born to Sing - Jack Millar - 1979 - Jazzmedia - Kopenhagen Die Drei Karrierephasen der Billie Holiday - Maria Vögele - 2011 - Grin - Norderstedt, Duitsland Don't Explain - Alexis De Veaux - 1980 - Writers & Readers Publishing - VS God Bless The Child - Billie Holiday/Arthur Herzog Jr., illustrated by Jerry Pinkney - 2004 - HarperCollins Publishers - New York Habana Jazz Club - Lola Mariné - 2012 - Amazon.co.uk, Ltd. - VK If You Can't Be Free, Be a Mystery - Farah Jasmine Griffin - 2002 - Ballantine Books - New York It All Started with Billie Holiday - Gene Chronopoulos - 2010 - iUniverse - Bloomington, VS L'âme de Billie Holiday - Marc-Edouard Nabe - 1986 - Éditions Denoël - Parijs La Signora Canta I Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Mario Cantoni - 1959 - Longanesi & C. - Milaan Lady Day, an illustrated portrait - Herbert Joos - 1994 - Oehler-Offset GMBH & CIE - Stuttgart Lady Day histoire d'amours - Alain Gerber - 2005 - Fayard - Parijs Lady Day - Paolo Boncompagni - 1990 - Nuovi Equilibri - Rome Lady Day Lady Night - Giorgio Rimondi - 2003 - Grecco & Grecco - Milaan Lady Day-The Many Faces of Billie Holiday - Robert O'Meally - 1991 - Arcade - New York Lady Day's Diary - Ken Vail - 1996 - Castle Communications - Chessington, Engeland Lady Sings The Blues - Het Leven van Billie Holiday - Billie Holiday/William Dufty - vert. Martin Schouten - 1968 - Bruna - Utrecht Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1958 - Popular Library - New York Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Yvonne et Maurice Cullaz - 1973 - Solar - Parijs Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1973 - Sphere Books - Londen Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Yvonne et Maurice Cullaz - 1974 - Rombaldi - Frankrijk Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1975 - Abacus - Londen Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Danièle Robert - 1984 - Parenthèses - Frankrijk Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1984 - Penguin Books - Londen Lady Sings The Blues - Het Leven van Billie Holiday - Billie Holiday/William Dufty - vert. Martin Schouten - 1987 - Uitgeverij Van Gennep - Amsterdam Lady Sings The Blues - Billie Holiday - Traducción de Iris Menéndez - 2004 - Fabula TusQuets - Spanje Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Frank Witzel - 1992 - Nautilus - Hamburg Lady Sings The Blues, the 50th Anniversary Edition - Billie Holiday/William Dufty - 2006 - Harlem Moon, Broadway Books - New York H KYPIA ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ TA ΜΠΛΟΥΖ – Billie Holiday/William Dufty - 2012 - ΑΓΡΑ - Athene Les chants de L'aube de Lady Day - Danièle Robert - 1993 - Le temps qu'il fait - Cognac, Frankrijk Lester Young & Billie Holiday - Jean Charles Baty - 2008 - Éditions Nocturne - Parijs My name is Billie Holiday - Viktor Lazlo - 2012 - Éditions Albin Michel - Parijs Saint Billie - Jeremy Reed - 2001 - Enitharmon Press - Londen Schwarze Lady...Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Werner Burkhardt - 1957 - Hoffmann und Campe Verlag - Hamburg Scent of Magnolia - Trisha Sugarek - 2011 - La Vergne, VS Strange Fruit - Gary Golio - 2017 - Millbrooks, Minneapolis, USA Strange Fruit - David Margolick - 2000 - Running Press Book Publishers - Philadelphia Svart Stjärna - Billie Holiday/William Dufty - vert. Carl-Erik Lindgren - 1956 - Rabén & Sjögren - Stockholm The Billie Holiday Companion - Leslie Gourse - 1997 - Schirmer Books - New York