De Weekendpoli was een Amsterdamse vrijwilligerspolikliniek die van 1983 tot eind 2001 laagdrempelige en homovriendelijke zorg bood op het gebied van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) en hiv/aids. De poli werd opgericht door de Stichting Aanvullende Dienstverlening (SAD) en richtte zich aanvankelijk vooral op homo- en biseksuele mannen die voor deze zorg niet of moeilijk bij de reguliere eerstelijnszorg terechtkonden. Bezoekers konden er desgewenst anoniem terecht voor onderzoek, behandeling, voorlichting en hiv-tests. Vanaf 1996 werkte de Weekendpoli samen met de GG&GD Amsterdam en werd de hulpverlening ondergebracht bij de soa-polikliniek aan de Groenburgwal. Per 1 januari 2002 werd de Weekendpoli opgeheven.
Geschiedenis
Oprichting en eerste jaren (1983-1993) In 1981 kwamen er verontrustende berichten uit de VS over een nieuwe dodelijke ziekte. Begin 1982 werd de eerste man met een zeer complex ziektebeeld opgenomen in het AMC. Twee homoseksuele artsen in opleiding publiceerden hierover in het blad SEK. Op 18 maart 1983 richtte een groep homoseksuele gezondheidswerkers in Amsterdam de Stichting Aanvullende Dienstverlening (SAD) op en ging de Weekendpoli van start.
De geboden hulp had nadrukkelijk een eerstelijnskarakter. Huisartsen, meestal als vrijwilliger aan de polikliniek verbonden, hielden er spreekuur. Ook heteroseksuele mannen maakten gebruik van de voorziening wegens de openingstijden in het weekend. Het was belangrijk dat patiënten zich zodanig op hun gemak voelden, dat zij ook andere problemen ter sprake brachten. Veelal fungeerde de polikliniek als (tijdelijke) vervanging van de huisarts, naar wie men op dat moment of met die klacht niet naartoe wilde gaan. Het onderzoek op seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) vond plaats op de gebruikelijke wijze. Vanaf 1986 werd ook onderzoek op hiv-antistoffen verricht en werd aan bezoekers met hulpvragen op dit gebied, de benodigde voorlichting en nazorg gegeven.
De Weekendpoli voor vrouwen door vrouwen stopte in oktober 1985 vanwege gebrek aan belangstelling. In 1994 zijn er nog pogingen gedaan om voor vrouwen een specifiek zorgaanbod te creëren, maar dit leidde niet tot concrete acties.Poppel van, N. (1995) Discussiestuk: De Weekendpolikliniek anno 1995 en verder?, Amsterdam, SAD-Schorerstichting, p. 9
Uit een onderzoek naar de waardering van bezoekers van de spreekuren bleek een behoefte aan homo/hiv-deskundigheid, aan behandeling door een homo-arts en aan anonimiteit. Door de eigen huisarts kon dit niet worden geboden.Groot, B. de, (1990) SAD-Weekendpoli. Onderzoek naar de waardering van patiënten voor de geboden dienstverlening, Amsterdam, SAD
Fusie en samenwerking met de GGD (1993-1998) In 1993 gingen de SAD, Schorerstichting, Stichting AIDS Info, landelijke aidspreventieprojecten van de NVIH/COC en Stichting Gezondheidsvoorlichting en –opvoeding (GVO) samen in de SAD-Schorerstichting.Ondernemingsplan SAD-Schorerstichting (1992), Amsterdam, SAD-Schorerstichting, pp. 10-11
In 1996 ontstond een samenwerking tussen de vrijwilligers van de Weekendpoli en de polikliniek geslachtsziekten van de GG&GD. De hulpverlening werd ondergebracht bij de SOA-poli van de GGD op de Groenburgwal. Het consult werd gratis. De capaciteit op vrijdagavond werd uitgebreid en de spreekuren op zaterdag en zondag kwamen te vervallen.Westers, W. (1996) Samenwerking verbetert kwaliteit en toegankelijkheid van homopolikliniek voor geslachtsziekten en HIV, AIDS-bestrijding, nr. 28, pp. 20-21
Heroriëntatie (1998-2001) Eind jaren negentig profileerde Schorer zich meer als kenniscentrum en rees de vraag in hoeverre de Weekendpoli nog een aanvullende dienst was binnen de bestaande hulpverlening. Het NISSO onderzocht in opdracht van Schorer de tevredenheid en de motivatie van de bezoekers van zowel de Weekendpoli als de SOA-poli van de GG&GD. De belangrijkste conclusie was dat de patiënten van de Weekendpoli weinig verschilden van die van de GGD-poli. De auteurs bevalen aan dat Schorer de Weekendpoli niet zozeer meer zou zien als aanvullende dienstverlening, maar als bron van informatie over de doelgroep en plaats om nieuwe preventiemethoden en interventies uit te proberen. Het rapport beschreef verschillende toekomstscenario's. Schorer ontwikkelde vervolgens met de vrijwilligers een Schorer Poli nieuwe stijl.Picavet, C. en T.G.M. Sandfort (2000) De Weekendpoli. Homospecifieke geslachtsziektenzorg de 21e eeuw in?, Utrecht, NISSO.
Opheffing (2001-2002) Eind 2001 vond de GG&GD Amsterdam dat categorale zorg aan homoseksuele mannen niet meer noodzakelijk was - mede op basis van het NISSO-rapport - en ook Schorer meende dat bezoekers van de Weekendpoli terechtkonden bij de huisarts en/of de SOA-poli van de GGD Amsterdam. Per 1 januari 2002 werd de Weekendpoli opgeheven.Persbericht Schorerstichting over sluiting Weekendpoli (22 november 2001) Na de opheffing waren enkele vrijwilligers van de Weekendpoli betrokken bij de oprichting van Checkpoint, een hiv-sneltestproject onder de paraplu van de Hiv Vereniging Nederland. De sneltest was bedoeld voor iedereen die risico op hiv had gelopen, ongeacht geslacht of seksuele voorkeur.
Locaties De Weekendpoli hield achtereenvolgens op vijf locaties in Amsterdam spreekuur: Bachplein 12 (Gebouw MR70) - van 18 maart 1983 tot 1990; Willemsstraat 24 – van 1990 tot 1992; Eerste Helmersstraat 17 (SAD) – van 1992 tot 1993; P.C. Hooftstraat 5 (SAD-Schorerstichting) – van 1993 tot 29 maart 1996; Groenburgwal 44 (Schorerstichting met GG&GD Amsterdam) – van 5 april 1996 tot de sluiting op 28 december 2001.
Doel en werkwijze De Weekendpoli bood laagdrempelige en homovriendelijke eerstelijnszorg aan mensen die zich voor soa- en hiv-gerelateerde hulpvragen niet tot de reguliere zorg wilden wenden. Bezoekers konden er met of zonder afspraak en desgewenst anoniem terecht. Naast onderzoek en behandeling werd voorlichting gegeven over veilige seks, condoomgebruik, hepatitis en hiv. Ook konden psychosociale aspecten van homoseksualiteit tijdens het consult worden besproken en werd zo nodig verwezen naar een homovriendelijke huisarts of andere instelling. Aanvankelijk werden diagnostiek en medicatie tegen kostprijs aangeboden; vanaf de samenwerking met de GG&GD Amsterdam in 1996 werd het consult volledig gratis.
Aanvullende zorg
Bordeelproject De bureau-arts voerde in een bordeel voor jongensprostitutie maandelijkse SOA-controles uit en gaf voorlichting over SOA/HIV-preventie.
Hiv-specifiek spreekuur Wekelijks hield de bureau-arts een hiv-specifiek spreekuur. Het spreekuur was bedoeld voor mannen met complexe testvragen. Soms was er een psychiatrische voorgeschiedenis of een ernstige aidsangst. Anderen hadden hiv-gerelateerde klachten bij een negatieve testuitslag of was een CD4+-bepaling en verdere monitoring nodig.
Consulten en diagnoses
Gegevens van 1983 tot en met 1987 komen uit het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Gegevens van 1986 tot 1993 komen uit het Jaarverslag 1993 Weekendpoli voor Aids en geslachtsziekten voor homo- en biseksuele mannen.Poppel, N. van, (1994) Jaarverslag 1993 Weekendpoli, Amsterdam, SAD-Schorerstichting
De vergelijkingsgegevens van de GG&GD Amsterdam zijn ontleend aan de jaarverslagen van de soa-polikliniek; omdat de GGD Amsterdam pas in augustus 1987 met hiv-testen begon en alleen van hiv-positieve bezoekers de seksuele voorkeur bekend was, konden het aantal hiv-tests bij MSM en het percentage hiv-positieve uitslagen niet worden berekend.Jaarverslagen SOA-polikliniek GG&GD Amsterdam (1986 t/m 2001), Amsterdam, GG&GD
Na het faillissement van Schorer in 2012 is het archief overgebracht naar IHLIA LGBT Heritage. De bij IHLIA bewaarde jaarverslagen bevatten aanvullende gegevens over de periode 1988–1996.
Hiv bij MSM Locatie ‘86 ‘87 ‘88 ‘89 ‘90 ‘91 ‘92 ‘93 ‘94 ‘95 ‘96 ‘97 ‘98 ‘99 ‘00 ‘01 # nieuwe consulten Weekendpoli 344 267 128 126 160 258 433 419 427 228 274 442 465 439 453 358 # hiv-testen Weekendpoli 32 68 64 99 124 128 224 203 173 129 128 218 237 204 235 229 % hiv-testen – nieuw consult Weekendpoli 9,3% 25,5% 50,0% 78,6% 77,5% 49,6% 51,7% 48,4% 40,5% 56,6% 46,7% 49,3% 51,0% 46,5% 51,9% 64,0% # hiv+ Weekendpoli 2 5 7 7 14 14 13 17 ? 10 9 18 9 7 10 12 % hiv+ Weekendpoli 6,3% 7,4% 10,9% 7,1% 11,3% 10,9% 5,8% 8,4% ? 7,8% 7,1% 8,3% 3,8% 3,4% 4,3% 5,3% # nieuwe consulten GGD Amsterdam ? ? 1457 1518 1469 1594 1440 1421 1409 1288 1703 2201 2541 2901 3110 3386 # hiv-testen GGD Amsterdam 0 ? 82 114 137 125 123 124 146 173 217 322 339 507 546 965 % hiv-testen – nieuw consult GGD Amsterdam ? ? 5,6% 7,5% 9,3% 7,8% 8,5% 8,7% 10,4% 13,4% 13,4% 14,6% 13,3% 17,5% 17,6% 28,5% # hiv+ GGD Amsterdam 0 13 11 11 14 13 8 8 12 3 11 16 14 22 31 45 % hiv+ GGD Amsterdam ? ? 13,4% 9,6% 10,2% 10,4% 6,5% 6,5% 8,2% 1,7% 4,9% 5,0% 4,1% 4,3% 5,7% 4,7%
miniatuur|Vergelijking Weekendpoli - GGD Amsterdam MSM % hiv-testen bij een nieuw consult 1986-2006Bij de Weekendpoli liet een hoger percentage MSM zich tijdens het eerste consult op hiv testen. Een hiv-test kon gedaan worden tijdens het eerste consult en was niet gekoppeld aan een verplicht SOA-onderzoek. Vanaf 1996 werd de hiv-test bij het eerste consult ook mogelijk bij de GGD als onderdeel van een volledig SOA-onderzoek.
In januari 2007 voerde de soa-polikliniek van de GGD Amsterdam een opt-outbeleid voor hiv-tests in.
Externe links SOA-poli GGD Amsterdam
Categorie:Gezondheidszorg in Nederland Categorie:Hiv/aids Categorie:Homo-emancipatie Categorie:Homoseksualiteit