Édouard Louis Joseph (Eddy) baron Merckx (Meensel-Kiezegem, 17 juni 1945) is een Belgisch voormalig wielrenner die actief was in de jaren 60 en 70. Hij is met 525 overwinningen op de weg met afstand de beste wielrenner van zijn generatie.Het mythische zegerecord van Eddy Merckx blijkt niet te kloppen, Knack, 5 juli 2023, Wielerflits, 17 juni 2024
Hij won vijf keer de Ronde van Italië, vijf keer de Ronde van Frankrijk, één keer de Ronde van Spanje en werd drie keer wereldkampioen. Daarnaast won hij vrijwel alle klassiekers en brak hij het werelduurrecord. Zijn onstuitbare honger naar overwinningen leverde hem de reputatie en (pejoratieve) bijnaam De kannibaal op. Na zijn carrière richtte hij een fietsenbedrijf op genaamd Eddy Merckx Cycles.
Biografie Jeugd Eddy Merckx werd geboren in Meensel-Kiezegem als oudste zoon van Jules Merckx en Eugenie "Jenny" Pittomvils en als broer van de tweeling Michel en Micheline. In september 1946, toen Merckx één jaar was, verhuisden zijn ouders van Kiezegem naar het overwegend Franstalige Sint-Pieters-Woluwe, aan het residentiële Goudvinkenplein nabij het Woluwepark, waar ze een kruidenierswinkel overnamen en die omdoopten tot 'Maison Merckx'. De familie Merckx was nauw betrokken bij de dramatische gebeurtenissen die tijdens en na de oorlog in het dorp hadden plaatsgevonden. Op vijfjarige leeftijd vervoegde Eddy zijn ouders in Woluwe.Eddy Merckx opent oorlogsmuseum in Tielt-Winge, De Standaard, 11 november 2000 Tot die leeftijd woonde hij bij zijn oma Martha Roskin-Pittomvils.Op bezoek bij twee grootmoeders van E. Merckx te Meensel-Kiezegem, 1967, meensel-kiezegem.be, 7 juli 2018 Tijdens zijn jeugd viel de hyperactieve MerckxMichael Van Damme, Auteur Johny Vansevenant en chef wielrennen Wim Vos zetten hun tanden in Eddy Merckx, Het Nieuwsblad, 16 juni 2025 op door zijn durf, deugnieterij en sportieve veelzijdigheid. Zo speelde hij onder meer tennis en basketbal en voetbalde hij bij de miniemen van het toenmalige Royal White Star A.C. (1958-1960),, voor die club fusioneerde met Racing White. Als kind keek Merckx erg op naar Stan Ockers en Jacques Anquetil en was hij geobsedeerd door de Ronde van Frankrijk. Tijdens de schoolvakanties organiseerde, en won, de jonge Eddy zelf wedstrijdjes met leeftijdsgenootjes wat hem in Sint-Pieters-Woluwe de bijnaam 'Tour de France' opleverde. Na het lager onderwijs in het Lutgardiscollege van Oudergem zat Merckx in de Latijnse afdeling van het Franstalige Koninklijk Atheneum Andreas Vesalius in Etterbeek. Zijn middelbare schoolprestaties waren eerder matig - de jonge Eddy had concentratieproblemen en kon moeilijk stilzitten - en bijgevolg verliet hij op zijn zeventiende het middelbaar onderwijs zonder diploma.Ollivier, Jean-Paul, Eddy Merckx, la véridique histoire, Éditions Glénat, 1996, p. 6-8
Wielercarrière 1961-1964 Ondanks tegenkanting van zijn bezorgde moeder Jenny, die voor haar zoon eerder een universitair beroep in gedachten had i.p.v. de gevaarlijke, onzekere stiel als 'coureur', bleef de ambitieuze Merckx, daarin moreel gesteund door zijn strenge vader Jules, vastberaden om met het wielrennen zijn kost te verdienen. Guillaume Michiels, een vriend uit de buurt wiens moeder en broer in de kruidenierszaak werkten, en die later Merckx' vaste verzorger, mechanicien, chauffeur en vertrouweling werd, introduceerde de jonge Merckx bij de gewezen profwielrenner Félicien Vervaecke. Deze oude wielerlegende, die in Laken een fietsenwinkel uitbaatte, legde Eddy een beperkt trainingsschema op en leerde hem de kneepjes van het vak op de wielerbaan van het Sportpaleis van Schaarbeek. Het baanwielrennen was voor Merckx de ideale leerschool om te werken aan zijn trapsnelheid, stuurvaardigheid en positionering in het peloton.Fotheringham, William, Eddy Merckx – Half mens, half fiets, De Bezige Bij, Antwerpen, 2012
In 1961 sluit Eddy Merckx zich aan bij de nieuwelingen van de KBWB. Zijn eerste wedstrijd reed hij, in een FAEMA-truitje dat hij gekregen had van zijn vriend Michiels, in juli van dat jaar in Laken waar hij zesde eindigde. Later haalt Eddy er de letters af omdat hij geen reclame mocht maken voor profploegen. Op 1 oktober 1961 won hij zijn eerste wielerwedstrijd, een kermiskoers die elk jaar door de wielerclub Pédale Petit-Enghiennoise in Lettelingen werd georganiseerd.Fotheringham, William, o.c., p. 21
Vanaf 1962 reed Merckx voor wielerclub Evere Kerkhoek Sportief met reclame voor bieren Van Bever. In dat jaar behaalde Merckx de ene overwinning na de andere. Op 15 juli werd hij ook Belgisch Kampioen nieuwelingen op de weg in Libramont.Wielersite
Ook in 1963 reeg Merckx de overwinningen aan elkaar. In 1964 werd hij in het Franse Sallanches wereldkampioen bij de liefhebbers na alweer een uitstekend seizoen. In zijn tienerjaren leerde Eddy voetballer Paul Van Himst en wielrenner Willy Vekemans kennen, leeftijdsgenoten die later zijn boezemvrienden werden.
1965 Zijn profdebuut maakte Merckx op 29 april 1965 toen hij in het shirt van Solo-Superia deelnam aan de Waalse Pijl. Omdat Merckx pas zijn legerdienst had vervuld en volgens zijn manager Jean Van Buggenhout nog wat tijd nodig had om "conditie te kweken en sterker te worden", liet Van Buggenhout zijn poulain pas starten halfweg het klassieke voorjaarsseizoen. Toch verliep Merckx' debuut in mineur want na een hongerklop gaf hij op 15 km voor de aankomst in Marcinelle op.In oktober 1965 won hij in het Brusselse Heizelstadion met Patrick Sercu het Belgisch Kampioenschap koppelkoers op de baan.
Omwille van de hevige rivaliteit met kopman Rik Van Looy stapte de ambitieuze Merckx al na één jaar over naar Peugeot-BP.1965 l solo Superia, De Morgen, 11 juni 2005 1966-67 In 1966 won hij voor zijn nieuwe ploeg Peugeot zijn eerste van zeven Milaan-San Remo's, een record dat nog steeds niet is geëvenaard. Een jaar later werd hij in Heerlen wereldkampioen wielrennen op de weg, zijn eerste van drie wereldtitels.
1968 In 1968 sloot Merckx zich samen met Martin Van Den Bossche en de West-Vlaamse sprinter Guido Reybrouck aan bij de Italiaanse wielerploeg Faema. Mede dankzij het kopwerk van meesterknecht Van Den Bossche, zoals tijdens de befaamde sneeuwetappe naar de Tre Cime di Lavaredo, won Merckx als eerste Belg de Ronde van Italië, zijn eerste grote ronde.
In september 1968 etaleerde Merckx zijn kwaliteiten als tijdrijder in de Ronde van Catalonië. Hij won het eindklassement en stak daarmee zijn concurrent Felice Gimondi naar de kroon. Toch was Merckx' eerste jaar bij Faema geen onverdeeld succes. De overwegend Italiaanse renners waren Merckx niet echt genegen en reden liever in functie van hun kopman Vittorio Adorni. Hier kwam verandering in toen Lomme Driessens in 1969 op instigatie van Merckx' manager en zaakwaarnemer Jean Van Buggenhout de nieuwe Faema-ploegleider werd.Vansevenant, Johny, Martin Van Den Bossche, De bergluitenant van Eddy Merckx
1969 In 1969 nam Eddy Merckx als topfavoriet opnieuw deel aan de Giro. Op 2 juni, enkele uren voor de aanvang van de 17de rit en op dat moment stevig in de roze leiderstrui met vier ritzeges, kreeg Merckx het verbod om te starten wegens dopinggebruik na een positieve plas de dag eerder. Merckx, totaal ontredderd, ontkende elke beschuldiging en bleef sindsdien altijd beweren dat men geknoeid had met de test.(Zie verder: Controverse - Doping)
Bijzonder geprikkeld en belust op sportieve revanche na de, volgens hem valse aantijgingen van dopinggebruik in de Giro een maand voordien, won Merckx met glans en voor het eerst de Ronde van Frankrijk. Hij won zes ritten, het eindklassement, het puntenklassement én het bergklassement. Merckx kon rekenen op een erg sterke Faema-ploeg, die in tegenstelling tot het voorgaande jaar bijna uitsluitend uit Belgische renners bestond. Naast zijn bergluitenant Martin Van Den Bossche reden ook Guido Reybrouck, Joseph Spruyt, Julien Stevens, Roger Swerts, Georges Vandenberghe, Victor Van Schil en de enige niet-Belg Pietro Scandelli volledig in zijn dienst. De sterkte van de ploeg bleek onder meer uit de overwinning in de ploegentijdrit in Sint-Pieters-Woluwe aan het begin van de Tour. Bovendien was de geprikkelde Merckx na 'de bom van Savona' erg belust op revanche en reed hij de Tour met allure en groot machtsvertoon. In de 17e rit Luchon-Mourenx (een zware bergrit in de Pyreneeën) reed een ontketende Merckx 180 km alleen in de aanval en won hij met meer dan 7 minuten voorsprong. Bij zijn thuiskomst werd Merckx als een held onthaald, omdat het dertig jaar geleden was dat een Belg, met name Sylvère Maes, nog eens de Ronde van Frankrijk had gewonnen."Hopen op inzinking Merckx, is als geloven in Sinterklaas", VRT Nieuws, 21 juli 2009
Op 9 september 1969 kwam Merckx op de piste zwaar ten val tijdens een dernycriterium in Blois. Merckx ontsnapt op het nippertje aan de dood maar zijn gangmaker op de derny Fernand Wambst kwam om het leven. Merckx zelf hield er een gekneusde rugwervel en een verdraaid bekken aan over. Sindsdien verliep het klimmen voor Merckx, dat tot dan toe als vanzelf ging maar nu gepaard ging met lage rugpijn en spanning in de heupen, moeizamer en uitputtender.Eddy Merckx voor het eerst weer in Blois sinds zware val van 1969, Het Nieuwsblad, 6 juli 2005 Om de haverklap begon hij toen de positie van zijn zadel bij te stellen. Des te opmerkelijker is wel dat hij daarna, ondanks deze vervelende blessure, nog een zeer groot aantal wedstrijden wist te winnen.
1970 In 1970 won Eddy Merckx voor de tweede maal de Tour voor Joop Zoetemelk met een zege in de proloog in Limoges en zeven ritoverwinningen.
1971 Vanaf 1971 reed Eddy Merckx voor het Italiaanse Molteni, de ploeg die beeldbepalend werd voor zijn carrière. In de Ronde van Frankrijk laat de Spanjaard Luis Ocana van Bic in de 11de rit Grenoble - Orcières-Merlette Merckx zijn grootste nederlaag lijden. Ocana won de rit van 134 km met negen minuten voorsprong op Merckx, een unieke prestatie. Maar op 12 juli Merckx nam revanche in de veertiende rit Revel - Luchon in stormweer waarin Ocana moest opgeven na een zware valpartij in de afdaling van de Col de Menté. Jose Manuel Fuente won de rit voor Merckx maar Ocana, die met een helikopter moest worden afgevoerd, werd door het Franse publiek en pers uitgeroepen tot de morele winnaar. Uit respect voor Ocaña weigerde Merckx vier dagen lang de gele trui te dragen, tot de dag dat hij zelf een etappe won, met name de 17de etappe Mont-de-Marsan - Bordeaux, en zich zo waardig genoeg achtte om de trui te dragen. Merckx won de Tour uiteindelijk voor Joop Zoetemelk en Lucien Van Impe.
In 1971 werd Merckx in de Zwitserse stad Mendrisio voor de tweede maal Wereldkampioen op de weg. Merckx eindigde voor Felice Gimondi en Cyrille Guimard. In het jaar 1971 won Merckx zelfs 54 van de 120 wedstrijden die hij reed.
1972 thumb|200px|Merckx in 1971 In 1972 won Merckx de klassiekers Milaan-San Remo, Luik-Bastenaken-Luik, Ronde van Lombardije en de Waalse Pijl en voor de vierde keer de gele trui in de Ronde van Frankrijk.
Na een slopend seizoen en ondanks een onvoldoende en korte voorbereiding brak Merckx op 25 oktober 1972 in Mexico-Stad toch het werelduurrecord van de Deen Ole Ritter met 778 meter. Dit record zou pas twaalf jaar later door Francesco Moser op een speciaal ontworpen fiets opnieuw worden gebroken. Tijdens zijn prestatie werd Merckx aangemoedigd door voormalig koning Leopold III, prinses Lilian Baels en hun dochter Marie Esmeralda die toekeken vanuit de tribune. In 2000 besloot de UCI dit record niet langer te erkennen. Het record van Merckx werd in ere hersteld en sindsdien worden verbeteringen alleen erkend wanneer ze worden behaald op een fiets die door de UCI is goedgekeurd.
1973