Kniptorren (Elateridae) zijn een familie van kevers.
Kenmerken Er zijn meerdere geslachten en soorten, die uiteenlopende afmetingen en kleuren hebben. Het lichaam is vaak langwerpig tot ovaal en versmalt geleidelijk achterwaarts. De lichaamslengte varieert van 0,2 tot 7 cm. In Nederland ligt de lengte om en nabij de centimeter. De antennes zijn vaak ongeveer de helft van de lichaamslengte en kunnen net zoals de pootjes in een groef op de buik worden teruggetrokken bij gevaar. Kniptorren kunnen ook vliegen, maar niet vanuit stand. Ze klimmen eerst op een tak of halm voordat de vleugels uitgevouwen worden.
De larve van de kniptor heet ritnaald en kan grote schade aan gewassen toebrengen.
Leefwijze De kever eet wortels en knollen van planten, maar ook bloemen, nectar en bladeren. Het volwassen insect is echter niet zo vraatzuchtig als zijn beruchte larve.
Verdediging De naam dankt deze kever aan het vermogen om liggend op de rug omhoog te springen met een knapje of tikje. Bij het neerkomen zal hij soms op de buik landen. Het is ook een techniek die gebruikt wordt als de kever wordt beet gepakt, zodat de aanvaller schrikt en het dier zal laten vallen.
Bij het springen maakt de kever gebruik van de randen tussen borststuk en achterlijf. Deze randen bestaan uit vele kleine tandjes en karteltjes die niet met het blote oog te zien zijn. Het mesosternum heeft een uitsparing aan de buikzijde en vanaf het prosternum ontspruit een uitstekende pin die hierin past. (Zie de grote versie van de detailfoto van de muisgrijze kniptor, hieronder.) De kever buigt prosternum en kop naar beneden om de pin in de uitsparing te steken. Daarna trekt die zo hard aan de pin totdat deze losschiet en de kop hard tegen de grond slaat en de hele kever omhoog geworpen wordt. Dit wordt net zo lang herhaald tot de kever op de buik landt, en gaat gepaard met een 'klik'-geluid, vergelijkbaar met twee knippende vingers.
Verspreiding en leefgebied Deze familie komt wereldwijd voor op en om planten, rottend hout en in de grond.
Taxonomie De volgende taxa zijn bij de familie ingedeeld:O.a. (2020) "Fossil Genera in Elateridae (Insecta, Coleoptera): A Triassic Origin and Jurassic Diversification" Insects 11, no. 6: 394. Geslacht Adocetus Scudder, 1900 Geslacht Artinama Lin, 1986 Geslacht Bilineariselater Chang & Ren, 2008 Geslacht Cretoelaterium Alekseev, 2008 Geslacht Cryptocoelus Dolin & Nel, 2002 Geslacht Curtelater Chang & Ren, 2008 Geslacht Elateridium Tillyard, 1918 Geslacht Elaterites Heer, 1847 Geslacht Elaterium Westwood, 1854 Geslacht Gripecolous Lin, 1986 Geslacht Ludiophanes Wickham, 1916 Geslacht Mercata Lin, 1986 Geslacht Ovivagina Zhang, 1997 Geslacht Protocardiophorus Dolin, 1976 Geslacht Pseudocardiophorites Dolin, 1976 Geslacht Silicernius Heyden, 1859 Geslacht Sinoelaterium Ping, 1928 Geslacht Tetraraphes Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslacht Turonelater Alekseev, 2011 Onderfamilie Agrypninae Geslachtengroep Agrypnini Geslacht Ageratus Dolin, 1980 Geslacht Compsoderus Dolin, 1980 Geslacht Litholacon Dolin, 1980 Geslacht Macropunctum Tröster, 1991 Geslacht Plagioraphes Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslachtengroep Anaissini Geslachtengroep Cleidecostini Geslachtengroep Cryptocardiini Geslacht Cryptocardius Dolin, 1980 Geslachtengroep Drilini (2011) The phylogeny and limits of Elateridae (Insecta, Coleoptera): is there a common tendency of click beetles to soft‐bodiedness and neoteny? —Zoologica Scripta, 40, 364–378. Geslacht Drilorhinus Kovalev, Kirejtshuk & Shapovalov, 2019 Geslacht Drilus Drilus A. G. Olivier, 1790 Geslacht Malacogaster Geslacht Paradrilus Geslacht Selasia Geslachtengroep Hemirhipini Geslachtengroep Oophorini Geslachtengroep Platycrepidiini Geslachtengroep Pseudomelanactini Geslachtengroep Pyrophorini Geslacht Eopyrophorus Haupt, 1950 Geslachtengroep Tetralobini Onderfamilie Campyloxeninae Onderfamilie Cardiophorinae Geslacht Mionelater Becker, 1963 Onderfamilie Cebrioninae Onderfamilie Dendrometrinae Geslachtengroep Dendrometrini Geslacht Athousiomorphus Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslacht Paralimonius Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslachtengroep Dimini Geslacht Alaodima Dolin, 1980 Geslachtengroep Hypnoidini Geslacht Cryptagriotes Wickham, 1916 Onderfamilie Elaterinae Geslacht Crioraphes Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslachtengroep Ampedini Geslacht Octamenogonoides Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslachtengroep Elaterini Geslacht Diaraphes Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslacht Elatron Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslacht Holopleurus Iablokoff-Khnzorian, 1961 Geslacht Orthoraphes Iablokoff-Khnzorian, 1961 Onderfamilie Eudicronychinae Onderfamilie Hemiopinae Onderfamilie Lissominae Onderfamilie Morostomatinae Onderfamilie Negastriinae Geslacht Ganestrius Dolin, 1976 Geslacht Protoquasimus Dolin, 1976 Onderfamilie Omalisinae Geslacht Jantarokrama Kirejtshuk & Kovalev, 2015 Onderfamilie Oxynopterinae Onderfamilie Physodactylinae Onderfamilie Pityobiinae Geslacht Cretopityobius Otto, 2019 Onderfamilie Protagrypninae Geslacht Paralithomerus Chang, Zhang & Ren, 2008 Geslachtengroep Desmatini Geslacht Anoixis Chang, Kirejtshuk & Ren, 2010 Geslacht Apoclion Chang, Kirejtshuk & Ren, 2010 Geslacht Desmatinus Chang, Kirejtshuk & Ren, 2010 Geslacht Desmatus Dolin, 1975 Geslacht Paradesmatus Chang, Kirejtshuk & Ren in Chang et al., 2009 Geslacht Plesiorhaphes Dolin, 1980 Geslachtengroep Hypnomorphini Geslacht Abrotus Dolin, 1980 Geslacht Adiagnostus Dolin, 1980 Geslacht Codemus Dolin, 1980 Geslacht Elaterophanes Handlirsch, 1906 Geslacht Graciolacon Dolin, 1980 Geslacht Hypnomorphoides Dolin, 1980 Geslacht Hypnomorphus Dolin, 1975 Geslacht Dolinelater Huber, Marggi & Menkveld-Gfeller, 2017 Geslacht Lapidiconides Dolin, 1980 Geslacht Lapidostenus Dolin, 1980 Geslacht Lithoptychus Dolin, 1980 Geslacht Lithosomus Dolin, 1980 Geslachtengroep Hypnomorphini Geslacht Necrocoelus Dolin, 1980 Geslacht Negastrioides Dolin, 1980 Geslacht Parahypnomorphus Dolin, 1980 Geslacht Platyelater Dolin, 1980 Geslachtengroep Pollostelaterini Geslacht Pollostelater Alekseev, 2011 Geslachtengroep Protagrypnini Geslacht Acheonus Dolin, 1980 Geslacht Archaeolus Lin, 1986 Geslacht Clavelater Dong & Huang, 2011 Geslacht Koreagrypnus Sohn & Nam in Sohn et al., 2019 Geslacht Lithocoelus Dolin, 1975 Geslacht Lithomerus Dolin, 1980 Geslacht Megalithomerus Sohn & Nam in Sohn et al., 2019 Geslacht Micragrypnites Dolin, 1973 Geslacht Paragrypnites Dolin, 1980 Geslacht Paraprotagrypnus Chang, Zhao & Ren, 2009 Geslacht Protagrypnus Dolin, 1973 Geslacht Sinolithomerus Dong & Huang, 2009 Onderfamilie Semiotinae Golbach, 1970 (1970) Semiotinae, nueva subfamilia de Elateridae (Col.). Acta Zoologica Lilloana 25: 319–322. Geslachtengroep Semiotini Geslacht Semiotus Eschscholtz, 1829 Onderfamilie Sinopyrophorinae Onderfamilie Subprotelaterinae Onderfamilie Tetralobinae Onderfamilie Thylacosterninae
Geslachten Aeolus Agriotes Alaus Anchastus Artinama Lin, 1986 (1986) Early Mesozoic fossil insects from South China. Palaeontologia Sinica, Series B 170:1-112. (2020) Fossil genera in Elateridae (Insecta, Coleoptera): a Triassic origin and Jurassic diversification. Insects 11(394). Brachylacon Cardiophorus Chalcolepidus Conoderus Ctenicera Dacnitus Drasterius Eopenthes Horistonotus Hypolithus Itodacne Lacon Limonius Melanotus Melanoxanthus Prodrasterius Pyrophorus Simodactylus
Soorten thumb|upright|onder- en bovenzijde van de muisgrijze kniptor Er zijn kleinere en grotere soorten, de meeste zijn bruin tot grijs, maar ook rode kniptorren komen voor. De bekendste soorten zijn: Muisgrijze kniptor (Agrypnus murinus)Zwart met vele kleine grijze en witte vlekjes en een lichte beharing. Algemeen in bosranden en heidevelden. Deze soort wordt ongeveer 13 mm. Bloedrode kniptor (Ampedus sanguineus)Bloedrood schild, zwarte kop, ongeveer 11 mm lang. De larven en kevers leven in dennenbomen. CorymbitesBruin, iets geveerde antennes, donkerbruine kop en donkerbruin tot zwart achterlijf. Deze soort leeft meer in graslanden. CteniceraVan dit geslacht komen in Nederland in grasland de volgende twee soorten voor: Ctenicera cuprea en Ctenicera pectinicornis
Galerij
Zie ook Lijst van kniptorren in Nederland