Een lepton, afgeleid van het Griekse λεπτός, klein of fijn, is een van de drie soorten subatomaire deeltjes uit het standaardmodel van de deeltjesfysica. De andere twee soorten zijn de quarks en de ijkbosonen. Volgens de huidige kennis kan een lepton niet worden gesplitst en is het daarom een elementair deeltje. Leptonen zijn fermionen, net zoals quarks. Een hadron bestaat uit quarks, een lepton niet. De leptonen zijn het elektron, muon, het tau-deeltje en hun corresponderende neutrino's. Elk geladen lepton is geassocieerd met een neutraal neutrino. Het woord 'lepton' werd voor het eerst gebruikt door de Belgische natuurkundige Léon Rosenfeld in zijn boek Nuclear Forces uit 1948.
Er zijn twaalf leptonen bekend: drie deeltjes met een negatieve lading, drie corresponderende neutrino's zonder lading en hun zes respectieve antideeltjes. De massa van de antideeltjes is gelijk aan de massa van de deeltjes, maar de lading van de antideeltjes is, zoals altijd, het tegengestelde van de lading van de deeltjes. Leptonen zijn fermionen, die uitgezonderd voor de sterke kernkracht voor alle fundamentele natuurkrachten gevoelig zijn. De ongeladen neutrino's zijn alleen ook niet voor de elektromagnetische kracht gevoelig. Leptonen hebben zoals alle fermionen een halftallige spin van in hun geval ½, dus voldoen aan het uitsluitingsprincipe van Pauli. Leptonen hebben net zoals quarks een smaak, dat is een andere kwantummechanische eigenschap.
Alle leptonen hebben een rustmassa. Het elektron is van de geladen leptonen het lichtst. Het muon heeft ongeveer een 200 maal zo grote massa en het tau heeft de grootste massa van ongeveer 3700 maal die van een elektron. De massa van de neutrino's is veel kleiner dan die van de drie geladen leptonen. De antileptonen hebben een massa die gelijk is aan die van het lepton, alleen is de elektrische lading tegenovergesteld.
Er is voor de leptonen nog een kwantummechanische eigenschap, het leptongetal. Die is voor alle gewone leptonen +1 en voor de bijbehorende antileptonen . Er is de wet van behoud van leptongetal. Het leptongetal van een aantal deeltjes is het verschil van het aantal leptonen en het aantal antileptonen onder die deeltjes. Wanneer een aantal deeltjes met elkaar botsen en daardoor van eigenschap veranderen, blijft het leptongetal van het gezamenlijke aantal deeltjes meestal hetzelfde.
{| class="wikitable vatop" !colspan="3"|Deeltjes | !colspan="3"|Antideeltjes | !rowspan="2"|massa m |- ! naam ! symbool ! lading ! naam ! symbool ! lading |- | Elektron | | −1 | Positron | | +1 | 511 keV |- | Muon | | −1 | Antimuon | | +1 | 105,6 MeV |- | Tau | | −1 | Antitau | | +1 | 1,777 GeV |- | Elektron-neutrino | | 0 | Elektron-antineutrino | | 0 | < 0,086 eV/c2 |- | Muon-neutrino | | 0 | Muon-antineutrino | | 0 | < 0,45 eVc2 |- | Tau-neutrino | | 0 | Tau-antineutrino | | 0 | < 18,2 MeV2
Elementaire fermionen Lijst van elementaire fermionen
Categorie:Deeltje Categorie:Kernfysica Categorie:Kwantumveldentheorie