Bernard van Chartres (Latijn: Bernardus Carnotensis) (overleden na 1124) was een 12e-eeuwse Franse neoplatonische filosoof, geleerde en administrateur.
Leven De datum en plaats van zijn geboorte zijn niet bekend. Men heeft wel verondersteld dat hij de oudere broer was van Thierry van Chartres en zo van Bretonse afkomst was. Wetenschappelijk onderzoek heeft echter aangetoond dat dit onwaarschijnlijk is. (ed.), De Glosae super Platonem of Bernard of Chartres, Toronto 1991, blz. 40-42. Hij komt in de boeken van de kathedraalschool van Chartres voor vanaf 1115. In 1124 werd hij daar tot kanselier benoemd. Er is geen bewijs dat hij na 1124 nog in leven was. Voor de datum van zijn overlijden zie Dutton blz 32-33.
Filosofie In de strijdvraag in de scholastiek naar de werkelijkheid van de universalia hing Bernard een extreem realisme aan. Enkel het algemene had voor hem echte werkelijkheid, terwijl hij de bijzondere, individuele uitdrukking van het algemene enkel zag als een onbelangrijke bijkomstigheid. Bijvoorbeeld kende hij enkel aan de 'mensheid' een bestaan als substantie toe, terwijl de 'individuele mens' iets toevalligs en onbelangrijks is. Hierin kwam zijn visie overeen met die van zijn tijdgenoot Willem van Champeaux.
Staande op de schouders van reuzen Het eerste gebruik van de uitdrukking "staande op de schouders van reuzen" wordt (door Johannes van Salisbury) toegeschreven aan Bernardus. "Bernard van Chartres zei dat wij [mensen uit de moderne tijd] zijn als dwergen die op de schouders van reuzen [wijzen uit de Oudheid] staan, en daarmee in staat zijn om meer en verder te zien dan zij. En dat is dan helemaal niet omdat ons zicht beter is of ons lichaam beter geschikt, maar omdat we meegedragen worden en opgeheven naar de hoogte van de reuzen."John of Salisbury: Metalogicon, boek 3, hoofdstuk 4.
Voetnoten
Bernard van C Categorie:Scholastisch filosoof Categorie:Frans filosoof Categorie:Neoplatonist Bernard van C