Acanthocercus is een geslacht van hagedissen uit de familie agamen (Agamidae).
Naam en indeling De groep werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Leopold Fitzinger in 1843. Er zijn dertien soorten, inclusief de pas in 2012 beschreven soort Acanthocercus branchi. Veel soorten behoorden eerder tot andere geslachten, zoals Agama, Stellio en Laudakia.
De wetenschappelijke geslachtsnaam Acanthocercus betekent vrij vertaald 'doornstaart'; Acantho- = doorn en cercus = staart.
Verspreiding en habitat Alle soorten komen voor in Afrika en het Midden-Oosten en leven in de landen Angola, Botswana, Congo-Kinshasa, Djibouti, Eritrea, Ethiopië, Jemen, Kenia, Malawi, Mozambique, Namibië, Oeganda, Oman, Saoedi-Arabië, Somalië, Swaziland, Tanzania, Zambia, Zimbabwe en Zuid-Afrika. De blauwkeelagame heeft het grootste verspreidingsgebied en is ook de bekendste soort van het geslacht; deze hagedis komt zuidelijk voor tot in Zuid-Afrika en westelijk tot Angola en Namibië.
De habitat bestaat uit rotsige omgevingen, maar ook in savannen en in bossen komen verschillende soorten voor. Van de blauwkeelagame (Acanthocercus atricollis) is bekend dat de dieren familiegroepen vormen rond grote bomen.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan vijf soorten een beschermingsstatus toegewezen. Al deze soorten worden beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Acanthocercus adramitanus Anderson, 1896 Oman, Jemen, Saoedi-Arabië Acanthocercus annectans Blanford, 1870 Ethiopië, Kenia, Somalië, Djibouti Blauwkeelagame (Acanthocercus atricollis) Smith, 1849 Zuid-Afrika, Swaziland, Botswana, Zimbabwe, Malawi, Mozambique Acanthocercus branchi Wagner, Greenbaum & Bauer, 2012 Zambia Acanthocercus ceriacoi Marques et al., 2022 Angola Acanthocercus cyanocephalus Falk, 1925 Angola, Namibië, Zambia, Congo-Kinshasa Acanthocercus cyanogaster Rüppell, 1835 Ethiopië, Eritrea, Somalië Acanthocercus gregorii Albert Günther, 1894 Kenia Acanthocercus guentherpetersi Largen & Spawls, 2006 Ethiopië Acanthocercus kiwuensis Klausewitz, 1957 Congo-Kinshasa Acanthocercus margaritae Wagner et al., 2021 Angola, Namibië Acanthocercus minutus Klausewitz, 1957 Ethiopië, Kenia Acanthocercus phillipsii Boulenger, 1895 Eritrea, Ethiopië, Somalië Acanthocercus ugandaensis Klausewitz, 1957 Oeganda, Tanzania Acanthocercus yemensis Klausewitz, 1954 Jemen, Saoedi-Arabië
Categorie:Agaminae