Een norm of standaard is een document met erkende afspraken, specificaties of criteria over een product, een dienst of een methode. Standaarden kunnen vastgelegd worden binnen een bedrijf of organisatie, binnen een consortium van organisaties of door erkende standaardisatieorganisaties. Erkende standaardisatieorganisaties (zowel nationale als internationale) werken volgens een bepaald proces en volgens bepaalde regels voor vertegenwoordiging: in nationale standaardisatieorganisaties zoals NBN (België) en NEN (Nederland) moeten dit personen of organisaties zijn die in het land gevestigd zijn en belang hebben bij het onderwerp van de standaard;NEN: Normcommissies. Geraadpleegd 2009-08-25.Bureau voor Normalisatie (NBN): Stand van zaken van de normalisatie in België. Informatiebrochure 2009. Geraadpleegd 2009-08-25. in sommige Europese en internationale standaardisatieorganisaties, zoals CEN en ISO, kan enkel de meest representatieve standaardisatieorganisatie van een land volwaardig lid zijn;ISO: . Geraadpleegd 2009-08-25. in sommige andere Europese en internationale standaardisatieorganisaties, zoals ETSI en ITU, kunnen ook bedrijven normaal lid worden. (ITU): ITU . Geraadpleegd 2009-08-25.
Het standaardisatieproces volgt bepaalde regels.CEB/BEC: Hoe komt een norm tot stand?. Geraadpleegd 2009-08-25.Kamer van Koophandel (Nederland): Hoe komt een norm tot stand?. Geraadpleegd 2009-08-25.
Het is ook mogelijk dat een producent zijn standaard (al dan niet opzettelijk) niet heeft beschermd (al dan niet onbedoeld) zodat het alsnog de standaard wordt; we noemen dit een de facto standaard. Een voorbeeld is de Centronics printerpoort van Centronics Data Computer Corporation.
Organisaties Een aantal organisaties in de wereld zijn gespecialiseerd in het ontwikkelen van normen en het controleren op de naleving van die normen. Zo zijn er: Wereldwijd: Ecma International - ICT en CE (consumentenelektronica) ISO: Internationale Organisatie voor Standaardisatie - algemeen IEC: International Electrotechnical Commission - elektrotechnisch ITU: Internationale Telecommunicatie-unie - telecommunicatie Regionaal (Europa): CEN - Europese norm (EN) CENELEC - Europa - elektrotechnische standaarden. ETSI: Europees Telecommunicatie en Standaardisatie Instituut - telecommunicatie-industrie EUAR: Spoorwegbureau van de Europese Unie - spoorwegen (voorheen ERA) Nationaal: ANSI: American National Standards Institute - Verenigde Staten AFNOR: Association française de normalisation - Frankrijk NBN: Bureau voor Normalisatie - België, voorheen BIN BSI: British Standards Institution - Verenigd Koninkrijk DIN: Deutsches Institut für Normung - in Duitsland JIS: Japanse Industriële Standaard - Japan NEN: Nederlands Normalisatie-instituut - Nederland > voor een lijst van in Nederland door het NNI opgestelde normen zie Lijst van NEN-Normen. SS: Svensk Standard - Zweden SSB: Surinaams Standaarden Bureau - Suriname Standards Australia - Australië
Voor veel specialistische gebieden worden ook normen onderling afgesproken, zonder tussenkomst van een speciale organisatie. Zo zijn er verschillende bedrijven die een eigen "standaard" hebben voor compressie in .Herman van Dompseler & Frans Waard: Formaten. SURFnet-publicatie INDI-2006-11-047. Geraadpleegd op 2009-08-25.
ASCII: - een specificatie van ANSI IEEE: - Internationaal - elektrotechniek AISI: MIL-STD: - Amerikaanse militaire normen CEPT: - als norm voor post en telecom (Europa / Genève) BIPT: Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie - Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie ITU-T: - ontwikkelt de technische standaarden voor telecommunicatie (voorheen CCITT) IETF: - op het internet
Trivia Citaat van Andrew S. Tanenbaum: "Het leuke van standaarden is, dat je er zo veel hebt, om uit te kiezen." Programmatienorm: het aantal voorzieningen dat gesubsidieerd kunnen worden binnen een bepaald gebied. Deze is afhankelijk van het aantal inwoners of leeftijdsgrens. Erkenningsnorm: de voorwaarden waaraan een voorziening moet voldoen om gesubsidieerd te blijven (personeelsnorm + infrastructuur + werking) Kwaliteitsnorm: door middel van het kwaliteitsdecreet dat sinds 2003 geldt, voor alle welzijnsvoorzieningen die erkend en gesubsidieerd zijn door de Vlaamse gemeenschap. Financieringsnorm: voor personeel, infrastructuur en werking
Zie ook Normen en waarden Normatieve wetenschap
Categorie:Statistiek