Mechelen () (Frans: Malines, Duits: Mecheln)Engels: Mechelen of (verouderd) Malines of (traditionele context, eventueel) Mechlin, Spaans: Malinas. is een centrumstad en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De stad ligt in het zuiden van die provincie, centraal tussen de steden Antwerpen en Brussel, aan de rivier de Dijle. Mechelen telt 90.355 inwoners (1 januari 2026). Het is naar aantal inwoners de zesde stad van Vlaanderen en de op een na grootste stad van de provincie, na Antwerpen. Het is tevens de op één na grootste stad aan de Dijle, na Leuven.
Mechelen is tevens de hoofdplaats van het arrondissement Mechelen en de kies- en gerechtelijke kantons Mechelen, evenals rooms-katholieke hoofdzetel van het aartsbisdom Mechelen-Brussel en van de kerkprovincie België. Mechelen ligt in de referentieregio Rivierenland.
Toponymie miniatuur|Het standbeeld van Margaretha van Oostenrijk voor de Sint-Romboutskathedraal miniatuur|Het Stadhuis met het Paleis van de Grote Raad (links), het Belfort en Lakenhal miniatuur|De plundering van Mechelen door de hertog van Alba, ets door Frans Hogenberg (Rijksmuseum) Bij de verdeling van het rijk van Lotharius I tussen Karel de Kale, koning der Franken, en Lodewijk de Duitser op 8 augustus 870 wordt Mechelen als Maalinas apart vermeld in het deel dat Karel toekomt.
Daarna wordt Maalinas (Mechelen) vermeld in een giftbrief van Karel de Eenvoudige. In deze giftbrief uit 915 draagt hij de abdij van Hastière en die van Maslinas over aan Stephanus, de bisschop van Tongeren (en dus Luik). Een diploma uit 980/981 bevestigt Maslines, alsook Hoei, Fosses, Lobbes en Tongeren, als bezit van de bisschop van Luik en verder nog wordt Maclines vermeld in een oorkonde uit 1008, waarin Hendrik II wildbaan (= jachtrechten) verleent in het Waverwoud.
Later veranderde Maclines in Machele (12e eeuw), Mechgelme (14e eeuw) en uiteindelijk Mechelen (15e eeuw). De naam van de stad zou afgeleid zijn van het woord mahal, dat naar een vergader- of gerechtsplaats verwijst.
Geschiedenis
Mechelen is een van de oudste steden in de provincie Antwerpen. Antwerpen verloor het recht op de eerste verkoop van wol, haver en zout aan Mechelen in 1303, toen Jan II, hertog van Brabant, het stadsrechten verleende.
Tot 1795 was Mechelen ooit het centrum van een kleine onafhankelijke heerlijkheid, bekend als de Heerlijkheid Mechelen. De heerlijkheid had dezelfde status als andere prominente regio's in het gebied, zoals Holland, Zeeland, Vlaanderen en Brabant. Tijdens de 15e en 16e eeuw diende Mechelen kort als administratieve hoofdstad van Nederland en werd het land vanuit Mechelen geregeerd (opgericht door Margaretha van Oostenrijk).. Deze periode heeft aanzienlijk bijgedragen aan de uitgebreide kunstcollectie en opmerkelijke gebouwen van de stad. Als gevolg daarvan herbergt Mechelen het op een na grootste aantal beschermde gebouwen in Vlaanderen, waaronder vier UNESCO-vermelde monumenten.
Geografie Kernen Mechelen telt naast de stad nog vijf kleinere deelgemeenten, namelijk Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem.
Walem ligt ten noorden van de stad, aan de Nete. Heffen, Leest en Hombeek liggen ten westen, aan de overkant van de Zenne. Muizen ligt ten zuidoosten, iets verder stroomopwaarts langs de Dijle. De stad kent daarnaast nog verschillende gehuchten en wijken. Het gehucht ten noordwesten van de stad waar de Zenne en het kanaal Leuven-Mechelen samenvloeien met de Dijle heet het Zennegat. De stad zelf is administratief ingedeeld in de wijken Centrum, Mechelen-Noord, Mechelen-Zuid, Battel (ten westen van de Dijle), Arsenaal en Nekkerspoel in het oosten.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Mechelen 28,07 72.232 2.573 12025A 2 Heffen 6,98 2.231 320 12025D 3 Hombeek 9,66 4.525 468 12025B 4 Leest 9,37 2.735 292 12025C 5 Muizen 7,42 5.844 788 12025E 6 Walem 4,30 2.088 486 12025F
Aangrenzende gemeenten Bonheiden Boortmeerbeek Kapelle-op-den-Bos Rumst Sint-Katelijne-Waver Willebroek Zemst
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 75.689 100,0 1993 75.740 100,1 1994 75.650 99,9 1995 75.718 100,0 1996 75.294 99,5 1997 75.255 99,4 1998 75.429 99,7 1999 75.418 99,6 2000 75.438 99,7 2001 75.560 99,8 2002 75.946 100,3 2003 76.485 101,1 2004 76.981 101,7 2005 77.480 102,4 2006 78.268 103,4 2007 78.900 104,2 2008 79.471 105,0 2009 80.205 106,0 2010 80.940 106,9 2011 81.927 108,2 2012 82.325 108,8 2013 92.602 109,1 2014 83.194 109,9 2015 83.975 110,9 2016 84.523 111,7 2017 85.665 113,2 2018 86.304 114,0 2019 86.616 114,4 2020 86.921 114,8 2021 86.911 114,8 2022 86.996 114,9 2023 88.614 117,1 2024 89.313 118,0 2026 90.355 119,4
thumb|De Engelse Furie in 1580 (schilderij in het Rijksmuseum te Amsterdam)
Spreiding van de bevolking De stad Mechelen telt ongeveer 72.000 inwoners, de deelgemeenten tellen samen ongeveer 11.000 inwoners. Van de deelgemeenten is Muizen de grootste met ongeveer 5000 inwoners.
Migratie In het jaar 1936 kwam een beperkt aantal Spanjaarden op de vlucht voor Franco naar Mechelen. In de jaren 60 kwamen er Spaanse gastarbeiders. Rond 1968 kwam een volgende migratiegolf, voornamelijk van Marokkanen. In 2011 vormden deze laatsten 16% (=13.000 inwoners) van de Mechelse bevolking. Daarnaast wonen er nog twee grote gemeenschappen in de stad: de Armeniërs en de uit Turkije gevluchte Aramese en Assyrische christenen.https://www.mechelen.be/mechelse-minderheden. Gearchiveerd op 15 oktober 2023.Mechelen aan de Tigris; August Thiry; Uitgeverij EPO; Berchem, Een laatste grote groep bestaat vooral uit Oost-Europeanen en mensen uit oorlogsgebieden in de Kaukasus.
Politiek Structuur De stad Mechelen maakt deel uit van het kieskanton Mechelen, gelegen in het provinciedistrict Mechelen, het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Mechelen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Mechelen Mechelen BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutMechelen Mechelen MechelenVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Legislatuur 2025-2030 Schepencollege NaamPartijFunctie en bevoegdheden60pxBart SomersVoor Mechelen (Open Vld) Burgemeester Algemene Zaken, Veiligheid, Netheid en Communicatie60px Kristof Calvo Voor Mechelen (Groen)Eerste schepen Financiën, Cultuur, Evenementen, Natuur- en Groenontwikkeling, Jeugd en Participatie.60px Sabe De GraefVooruit Tweede schepen Welzijn, Onderwijs, Kindbeleid en Kinderopvang, Gezin en Gezondheid, Zorg en Zorgbedrijf, Personeel en Slimme stad60px Greet Geypen Voor Mechelen (Open Vld) Derde schepen Ruimtelijke Planning en Stadsvernieuwing, Erfgoed, Monumenten en Toerisme60px Rina Nkandu Rabau Voor Mechelen (Groen) Vierde schepen Sociale Zaken, Armoedebestrijding, Sociale Cohesie, BCSD, Senioren en Toegankelijkheid.60px Alexander Vandersmissen Voor Mechelen (Open Vld) Vijfde schepen Mobiliteit, Burgerzaken, Economie en Dienstverlening60px Patrick Princen Voor Mechelen (Groen) Zesde schepen Openbare Werken, Leefmilieu, Biodiversiteit, Dierenwelzijn en Mondiaal beleid60px Abdrahman Labsir Voor Mechelen (Open Vld) Zevende schepen (2025-2027) Preventie, Sport, Samenleven en Werk60px Gabriella De Francesco Voor Mechelen (Groen) Zevende schepen (2028-2030) Preventie, Sport, Samenleven en Werk60px Arthur Orlians Voor Mechelen (Open Vld) Achtste schepen Wonen, Klimaat en energie, Patrimonium, Gebouwen, Begraafplaatsen en Landbouw60px Seppe Vriens Vooruit Voorzitter van de gemeenteraad
Gemeenteraad
De verkiezingen van 14 oktober 2024 gaf de volgende zetelverdeling in de gemeenteraad: Voor Mechelen: 19 zetels (Bart Somers, Alexander Vandersmissen, Greet Geypen, Nkandu Rina Rabau, Kristof Calvo, Patrick Princen, Arthur Orlians, Pia Indigne, Gabriella De Francesco, Abrahman Labsur, Piet den Boer, Bjorn Siffer, Laura Cornette, Barbara Van de Perre, Ariane Van Craen, Bert Delanoeije, Elisabeth Okmen en Dirk Letens) N-VA: 9 zetels (Freya Perdaens, Marc Hendrickx, Anne Delvoye, Jan Verbergt, Arnout Geys, Katleen Den Roover, Kathleen Teughels, Yves Vanden Bosch en Marleen Daenen) Vooruit: 5 zetels (Thijs Verbeurgt, Caroline Gennez, Sabe De Graef, Seppe Vriens en Frieda Ardies) Vlaams Belang: 4 zetels (Dries Devillé, Kim Brooks, Ingrid Kluppels en Catherine François) CD&V: 3 zetels (Stefaan Deleus, Karl Lauwers en Nicole Van Dessel) PVDA: 3 zetels (Dirk Tuypens, Sara Van Rompaey en Saïd Pita Aghassaiy)
Legislatuur 2019-2024 Schepencollege Burgemeester Bart Somers staat aan het hoofd van het kartel Open Vld-Groen-m+, dat een meerderheid heeft met 25 op 43 zetels.
NaamPartijFunctie en bevoegdheden60pxBart SomersOpen VldTitelvoerend burgemeester60px Alexander VandersmissenOpen VldWaarnemend burgemeester Algemene Zaken en Veiligheid60px Kristof Calvo GroenTitelvoerend eerste schepen60px Patrick Princen Groen Waarnemend eerste schepen Openbare werken, Natuur- en groenontwikkeling, Parken en stadstuinen, Klimaat, Leefmilieu en Energie60px Greet GeypenOpen Vld Tweede schepen Stadsontwikkeling, Ruimtelijke ordening en wonen, Economie, ondernemen en werk, Personeel60px Björn Siffer Groen Derde schepen Cultuur enToerisme60px Koen AnciauxOpen Vld Vierde schepen Financiën, Gebouwen, eigendommen, monumenten, Landbouw, Juridische Zaken60px Rina Rabau Nkandu Groen Vijfde schepen Onderwijs, Participatie, Sociale Cohesie, Senioren, Communicatie, Mondiaal beleid, Toegankelijkheid, Slimme stad en ICT,60px Abdrahman LabsirOpen Vld Zesde schepen Jeugd, Sport, Preventie60px Pia IndigneOpen Vld Plaatsvervangend zevende schepen Mobiliteit, Burgerzaken en dienstverlening en Dierenwelzijn60px Gabriella De Francesco Groen Achtste schepen en Voorzitter bijzonder comité sociale dienst Sociale zaken en welzijn, Gezin, Kinderopvang, Armoedebestrijding, Diversiteit en gelijke kansen
Gemeenteraad
De verkiezingen van 14 oktober 2018 gaf de volgende zetelverdeling in de gemeenteraad: Groen: 13 zetels (Patrick Princen, Marina De Bie, Björn Siffer, Gabriella De Francesco, Kristof Calvo, Tom Kestens, Zineb El Boussaadani, Tine Van Den Brande, Bert Delanoeije, Klaas Delrue, Faysal El Morabet, Rina Rabau en Maxine Willemsen) Open Vld: 11 zetels (Bart Somers, Alexander Vandersmissen, Fabienne Blavier, Greet Geypen, Koen Anciaux, Abdrahman Labsir, Vicky Vanmarcke, Pia Indigne, Arthur Orlians, Mats Walschaers en Elisabet Okmen) N-VA: 7 zetels (Marc Hendrickx, Melikan Kucam, Jan Verbergt, Freya Perdaens, Anne Delvoye, Johan Van Overtveldt en Yves Selleslagh) Vlaams Belang: 4 zetels (Frank Creyelman, Catherine François, Ingrid Kluppels en Kenzo Van Den Bosch) CD&V: 3 zetels (Stefaan Deleus, Hamid Riffi en Zohra Hadnan) Sp.a: 3 zetels (Karel Geys, Farid Bennasser en Thijs Verbeurgt) PVDA: 1 zetel (Dirk Tuypens) Onafhankelijk: 1 zetel (Charles Leclef)
Geschiedenis Legislatuur 2013-2018