Bavay (Nederlands: Bavik of Beuken) is een stadje in het Franse Noorderdepartement (Frans: département du Nord) vlak tegen de Belgische grens. De gemeente behoort tot het arrondissement Avesnes-sur-Helpe. In de gemeente liggen nog de gehuchten en dorpen Louvignies-Bavay, Buvignies en Le Louvion. Bavay telde op inwoners.
thumb|left|Stadhuis
Geschiedenis Bavay, Bavai, Latijn Bagacum Nerviorum moet in het Gallisch Beuken betekend hebben. thumb|left|Bagacum In de Gallische tijd was Bavay waarschijnlijk een Nervische plaats, in de vroege Gallo-Romeinse tijd zeker de hoofdplaats van de Civitas Nerviorum in Belgica Secunda. Nog in de Romeinse tijd werd Cambrai of Kamerijk de nieuwe hoofdstad, terwijl de Civitas Nerviorum van de Nerviërs of Nervii werd omgedoopt tot Civitas Cameracensis.
Bavay was in Noord-Gallië een bijzonder belangrijk knooppunt van zeven heirbanen in alle richtingen, namelijk naar Soissons, Reims, Trier, Amiens, Doornik, Utrecht en Keulen. De belangrijkste vormde wel de verbinding met Keulen via Tongeren, die historici de Via Belgica noemen. Doordat de heirbaan in de Merovingische tijd werd gerestaureerd noemde men hem nadien Chaussée Brunehaut, naar de Frankische koningin Brunhilde van Visigotische afkomst. Een andere belangrijke heirbaan was die van Bavay richting Utrecht, nog bewaard tot Asse (oude spelling Assche). Die is vandaag de dag ondanks een kleine onderbreking nog bijna volledig als weg in gebruik. Tussen Edingen en Asse vervult dit traject nog de rol van een lokale hoofdweg.
Bavay was tot de 13e eeuw een belangrijk bestuurlijk en handelscentrum.
In de middeleeuwen behoorde de streek van Bavay tot het graafschap Henegouwen. De stad werd omwald en versterkt. In 1433 werd het graafschap een deel van de Bourgondische Nederlanden en in de 16e eeuw de Spaanse Nederlanden. Bij de Vrede van Nijmegen van 1678 werd de stad Frans bezit.
In 1946 werd de gemeente Louvignies-Bavay bij Bavay aangehecht.
Geografie De oppervlakte van Bavay bedroeg op ; de bevolkingsdichtheid was toen inwoners per km².
thumb|left|350px|Kaart van de gemeente met belangrijkste infrastructuur, bodemgebruik en omliggende gemeenten
Bezienswaardigheden thumb|Église Notre-Dame de l'Assomption De opgravingen met onder andere het forum (Forum van Bavay) en het museum geven een beeld van wat de stad moet geweest zijn. Het werd omstreeks 150 n.Chr. aangelegd en was het grootste forum van Gallië. Een stuk van de antieke omwalling werd in 1862 geklasseerd en in 1909 ingeschreven als monument historique. Verschillende antieke restanten werden in 1949 en 1992 ingeschreven als monument historique. Het Hipocaustum van Bavay is een Romeins verwarmingssysteem dat zich bevindt in de Rue Saint-Maur. Een deel van de middeleeuwse vestingen werd in 1992 als monument historique ingeschreven. De Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk (Église Notre-Dame de l'Assomption) in het stadscentrum is van 1575 en werd in 1709 ingrijpend hersteld. De toren is van 1781-1784. In 1944 brandde de kerk af waarbij de toren behouden bleef. In 1954 werd de kerk hersteld. Een poortgebouw met duiventil dat vermoedelijk ooit bij een boerderij heeft behoord, in de Rue de Glatignies. Op de gemeentelijke begraafplaats van Bavay bevinden zich 12 Britse oorlogsgraven uit de Eerste Wereldoorlog. Het Stadhuis van Bavay is van 1784 en de bijbehorende toren, die wel als "belfort" wordt aangeduid, is 17e-eeuws. Het Château Gauthier was een 17e-eeuws klooster dat tijdens de Franse Revolutie door een rijke particulier werd gekocht die het ombouwde tot woonverblijf. De Colonne Brunehaut is een zuil die staat op de plaats waar de diverse Romeinse wegen (Chaussée Brunehaut) samenkwamen. Zie ook: Louvignies-Bavay.
Natuur en landschap Vanuit Bavay stralen een zevental Romeinse wegen uit. In het zuiden stroomt de Ruisseau de Bavay. De hoogte aan de kerk bedraagt 151 meter.
Demografie Onderstaande figuur toont het verloop van het inwoneraantal van Bavay vanaf 1962.
Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie population sans doubles comptes (zie de gehanteerde definities)
Verkeer en vervoer Bij Bavay bevond zich vroeger het station van Bavay, maar dit is gesloten en de stad wordt niet meer door het spoor bediend.
Nabijgelegen kernen Louvignies-Bavay, Audignies, La Longueville, Saint-Waast, Houdain-lez-Bavay, Hon, Taisnières-sur-Hon
Externe links Website van Bavay Patrimonium Geschiedenis en patrimonium