thumb|Isinbayeva in actie, Berlijn 2009 Jelena Gadzjijevna Isinbajeva (Russisch: Еле́на Гаджи́евна Исинба́ева) (Wolgograd, 3 juni 1982) is een Russische voormalige atlete, die wordt beschouwd als de beste vrouwelijke polsstokhoogspringer in de geschiedenis. Ze werd elfvoudig kampioene op de grote internationale toernooien en veroverde vier internationale jeugdtitels. Isinbajeva was driemaal IAAF-wereldatlete van het jaar (2004, 2005 en 2008), tweemaal Europees atlete van het jaar (2005, 2008) en tweemaal verkozen tot Wereld Sportvrouw van het jaar (2007, 2008). Na haar sportcarrière werd ze IOC-lid (2016-heden) en een prominente steunpilaar van het Russische politieke establishment.
Biografie Eenvoudige komaf Isinbajeva groeide op in een arbeidersgezin in Volograd. Haar ouders werkten elk drie banen om het gezin te onderhouden. Op vijfjarige leeftijd werd ze met haar zus Inna ingeschreven in een turninternaat, nadat hun moeder had volgehouden: "U krijgt ze allebei of geen van beiden." Haar zus koos voor een gezin; Isinbajeva voor de topsport.Uit Actrice met polsstok door Frank Woestenburg, bron: zie hierboven
Absolute dominantie (2003-2013) Op 14 juli 2003 (21 jaar) verbrak Isinbajeva voor het eerst het wereldrecord (4,82 m in Gateshead). Ruim een maand later, op het WK in Parijs, werd ze echter geklopt door haar landgenote Svetlana Feofanova en de Duitse Annika Becker. "Ik weet nog precies hoe het voelde, hoe teleurgesteld ik was. Ik was in tranen en mensen om me heen deden de hele avond hun best me te troosten. Dat gevoel wil ik nooit meer meemaken."Haar doorbraak kwam in 2004, toen ze olympisch goud won in Athene met 4,91 m - een hoogte die ze 28 keer zou verbeteren (laatste WR: 5,06 m in Zürich, 2009). Haar dominantie omvatte:
Drie Olympische medailles: goud in 2004 en 2008, brons in 2012. Drie WK-titels (2005, 2007, 2013) en vier indoor-WK titels (2004, 2006, 2008, 2012). 29 wereldrecords (15 indoor, 13 indoor), waaronder als eerste vrouw over 5 meter (Londen, 22 juli 2005). 97 weken onafgebroken nummer 1 op de IAAF-wereldranglijst (2007-2009), de langste reeks ooit.
Eerste vrouw over 5 meter Op 22 juli 2005 bedwong Jelena Isinbajeva als eerste vrouwelijke polsstokhoogspringer de magische 5-metergrens. Tijdens het WK atletiek in Helsinki in 2005 verbeterde ze haar wereldrecord tot 5,01 en won daarmee met een marge van 41 cm (ten opzichte van de nummer twee), wat de grootste marge ooit is tijdens een wereld- of olympisch kampioenschap in het polsstokhoogspringen. Het was al de elfde keer dat de toen nog 23-jarige Isinbajeva het wereldrecord verbeterde in de open lucht. Indoor heeft ze dat inmiddels al tienmaal gedaan. Voordat zij in 2005 in Helsinki met 5,01 wereldkampioene werd, had ze het wereldrecord dat jaar al diverse malen hoger gesteld. Allereerst was dat op 17 juli 2005 bij de Super Grand Prix-wedstrijden in Madrid: 4,95. Een paar dagen later, op 22 juli 2005 bij de Super Grand Prix-meeting in Londen, verbeterde ze haar wereldrecord zelfs tweemaal: eerst naar 4,96, daarna liet ze de lat op 5,00 leggen en slaagde ze al bij haar eerste sprong.
Opmerkelijke prestaties WK 2005 (Helsinki): Winst met 5,01 m - een marge van 41 cm, de grootste ooit op een WK/OS. OS 2008 (Peking): Goud met 5,01 m, als reactie op de uitdaging van de Amerikaanse Jennifer Stuczynski ("to kick some Russian butt"). Golden League: Tweemaal de jackpot (2007, 2009), gedeeld met Sanya Richards en Kenenisa Bekele.Bekele, Isinbayeva and Richards’ road to the Jackpot – ÅF Golden League, IAAF-website. Gearchiveerd op 23 oktober 2012.
Terugval en comeback (2009-2016) Na een 4e plaats op het WK indoor 2010 (Doha) nam Isinbajeva een pauze.Pole vaulter Yelena Isinbayeva takes indefinite break, (10-04-10) BBC website. Gearchiveerd op 8 april 2023. Ze keerde terug in 2011 (4,81 m) en verbeterde in 2012 haar indoor-WR naar 5,01 m (Stockholm). Op de Olympische Zomerspelen 2012 in Londen verloor ze echter van Jennifer Suhr (4,75 m vs 4,70 m). Haar laatste grote overwinning was WK 2013 in Moskou (4,89 m), waar ze een mislukte poging deed op 5,07 m. Enkele dagen later haalde Isinbajeva uit in de pers waar ze de mening van de Russische president Poetin steunde inzake de strenge homowet in Rusland. Een dag later verklaarde ze verkeerd te zijn begrepen."Isinbajeva is "verkeerd begrepen", NOS.nl, 16 augustus 2013. Gearchiveerd op 8 augustus 2022.
Leven naast de sport Woonplaats en fiscaliteit Isinbajeva verliet in 2023 Monaco en vestigde zich in Spanje waar ze twee villa's en een penthouse bezit. Haar verhuizing werd gemotiveerd door de 'kwaliteit van leven' en de 'veilige omgeving' voor haar gezin, hoewel ze haar Russische nationaliteit behield. Eerder woonde ze van 2009–2023 in Monaco om belastingvoordelen en de nabijheid van haar toenmalige coach Vitaly Petrov.
Militaire loopbaan Sinds 2014 heeft Isinbajeva de rang van majoor in het Russische leger, toegekend door Poetin zelf.
Einde atletiekloopbaan (2016) Isinbajeva beëindigde haar loopbaan in augustus 2016, een dag nadat ze was gekozen in de IOC-commissie - ironisch genoeg terwijl Russische atleten waren uitgesloten van de Olympische Zomerspelen 2016 vanwege het dopingschandaal. Ze verklaarde: "Ik heb alles bereikt wat mogelijk was. Nu wil ik mijn ervaring delen om de sport te verbeteren."
Palmares
Titels Olympisch kampioene polsstokhoogspringen - 2004, 2008 Wereldkampioene polsstokhoogspringen - 2005, 2007, 2013 Wereldindoorkampioene polsstokhoogspringen - 2004, 2006, 2008, 2012 Europees kampioene polsstokhoogspringen - 2006 Europees indoorkampioene polsstokhoogspringen - 2005 Europees kampioene polsstokhoogspringen U23 - 2003 Russisch kampioene polsstokhoogspringen - 2002, 2013 Russisch indoorkampioene polsstokhoogspringen - 2000, 2002, 2003 Wereldjeugdkampioene polsstokhoogspringen - 2000 Wereldkampioene B-junioren polsstokhoogspringen - 1999 Wereldjeugdspelen kampioene polsstokhoogspringen - 1998 Europees jeugdkampioene polsstokhoogspringen - 2001
Persoonlijke records OnderdeelPrestatieDatumPlaatspolsstokhoogspringen (outdoor)5,06 m (WR)28 augustus 2009Zürichpolsstokhoogspringen (indoor)5,01 m (ex-WR; AR)23 februari 2012Stockholm
Wereldrecords outdoor Hoogte (m)DatumPlaats4,82 13.07.2003 Gateshead4,83 15.02.2004 Donetsk4,86 06.03.2004 Boedapest4,87 27.06.2004 Gateshead4,89 25.07.2004 Birmingham4,90 30.07.2004 Londen4,91 24.08.2004 Athene4,92 03.09.2004 Brussel4,93 05.07.2005 Lausanne4,95 16.07.2005 Madrid4,96 22.07.2005 Londen5,00 22.07.2005 Londen5,01 12.08.2005 Helsinki5,03 11.07.2008 Rome5,04 29.07.2008 Monaco5,05 18.08.2008 Peking5,06 28.08.2009 Zürich Kampioenschappen Jaar Resultaat Toernooi Plaats1998 Wereld Jeugd Spelen Moskou1999 WK B-junioren Bydgoszcz2000 WJK Santiago2001 EJK Grosseto2002 EK München 2003 WK indoor Birmingham WK Parijs EK U23 Bydgoszcz 2004 WK indoor Boedapest OS Athene IAAF Wereldatletiekfinale Monte Carlo 2005 EK indoor Madrid WK Helsinki IAAF Wereldatletiekfinale Monte Carlo 2006 WK indoor Moskou EK Göteborg IAAF Wereldatletiekfinale Stuttgart Wereldbeker atletiek Athene 2007 WK atletiek Osaka IAAF Golden League Jackpot 6/6 Winst IAAF Wereldatletiekfinale Stuttgart 2008 WK indoor Valencia OS Peking2009 IAAF Golden League Jackpot 6/6 Winst2010 4e WK indoor Doha2011 6e WK Daegu 2012 WK indoor Istanboel OS Londen2013 WK Moskou
Golden League-overwinningen 2004: Memorial Van Damme – 4,92 m 2005: Memorial Van Damme – 4,93 m 2006: Meeting Gaz de France – 4,76 m 2006: Memorial Van Damme – 4,81 m 2007: Bislett Games – 4,85 m 2007: Meeting Gaz de France – 4,91 m 2007: Golden Gala – 4,90 m 2007: Weltklasse Zürich – 4,80 m 2007: Memorial Van Damme – 4,80 m 2007: ISTAF – 4,82 m 2008: Golden Gala – 5,03 m 2008: Weltklasse Zürich – 4,88 m 2008: Memorial Van Damme – 4,72 m 2009: ISTAF – 4,83 m 2009: Bislett Games – 4,71 m 2009: Golden Gala – 4,85 m 2009: Meeting Areva – 4,65 m 2009: Weltklasse Zürich – 5,06 m 2009: Memorial Van Damme – 4,70 m
Diamond League-overwinningen 2011: DN Galan – 4,76 m 2013: Shanghai Golden Grand Prix – 4,70 m
Onderscheidingen Wereld Sportvrouw van het jaar - 2007, 2008 Wereldatlete van het jaar - 2004, 2005, 2008 Europees atlete van het jaar - 2005, 2008 Europees sportvrouw van het jaar (Evgen Bergant Trofee) - 2005, 2008, 2013 Laureus World Sports Award - 2007, 2009 Prince of Asturias Award for Sports - 2009
Activisme en standpunten
Isinbajeva’s politieke standpunten leverden herhaaldelijk kritiek op:
Banden met Poetin Isinbajeva is een openlijk steunpilaar van Vladimir Poetin: 2012: Vertegenwoordiger tijdens zijn presidentscampagne. 2017: Lid van PutinTeam voor de verkiezingen van 2018. 2016–heden: IOC-lid, ondanks kritiek op haar rol bij het Russische antidopingagentschap (RUSADA). IAAF-taskforcevoorzitter Rune Andersen noemde haar benoeming "moeilijk verenigbaar met cultuurverandering in de atletiek", vanwege haar afwijzing van het WADA-rapport over Russisch dopingschandaal."Isinbayeva condemns homosexuality, supports anti-gay law", New York Daily News, 15 augustus 2013.
LGBT-rechten (2013) In 2013 veroordeelde Isinbajeva homoseksualiteit en steunde de omstreden "anti-homopropagandawet". Ze bekritiseerde atleten die regenboognagels droegen als protest, wat leidde tot internationale kritiek tijdens de Olympische Winterspelen 2014 in Sotsji, waar ze ambassadeur was."Russia Olympic ban: Six questions answered", CNN, 21 juli 2016.
Eerder had Isinbayeva kritische opmerkingen gemaakt naar aanleiding van een gebaar van de Zweedse hoogspringster Emma Green Tregaro en anderen die hun nagels in regenboogkleuren hadden gelakt als uiting van steun voor homo's en lesbiennes in Rusland en als protest tegen de onlangs aangenomen wetten op wat de Russische regering omschreef als een verbod op propaganda voor niet-traditionele seksuele relaties gericht op minderjarigen. Het Zweedse Olympisch Comité waarschuwde zijn atleten vervolgens om niet aan soortgelijke demonstraties deel te nemen tijdens de Olympische Spelen in Sotsji.
Dopingschandaal (2016) Isinbajeva noemde het WADA-rapport "ongegrond" zonder het te lezen en bekritiseerde klokkenluiders zoals Andrei Dmitriev, Yuliya Stepanova en Vitaliy Stepanov.
IOC-rol (2016-heden) Haar benoeming werd gezien als controversieel vanwege haar nauwe banden met Poetin en weigering om het WADA-rapport te erkennen.
Categorie:Russisch polsstokhoogspringer Categorie:Russisch atleet Categorie:Russisch olympisch kampioen Categorie:IOC-bestuurder