De Burchtstraat is een weg in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen die van de Grote Markt in oostelijke richting tot aan de rand van het Valkhof (Kelfkensbos) loopt.
De Burchtstraat loopt op de grens van de Nijmeegse Benedenstad en Bovenstad, en scheidt deze twee stadsdelen hier van elkaar. De straat zelf wordt vaak tot de Bovenstad gerekend.Stratenlijst gemeente Nijmegen, B
De Burchtstraat is sinds het einde van de 19e eeuw een van de belangrijkste winkelstraten in het stadscentrum. Aan deze straat staan ook meerdere monumentale panden, waaronder het 16e-eeuwse stadhuis dat nog steeds in gebruik is. De meeste andere historische panden zijn echter vooral sinds de Tweede Wereldoorlog verdwenen.
Geschiedenis
De straat wordt voor zover bekend omstreeks 1370 voor het eerst schriftelijk vermeld, maar is ongetwijfeld al vele eeuwen ouder. De straat bestond al in de Romeinse tijd, en was mede in gebruik als begraafplaats.
De Burchtstraat lijkt (als een van de weinige plekken in deze omgeving) ook in gebruik te zijn gebleven in de vroege middeleeuwen, toen na het definitieve vertrek van de Romeinen uit deze streken grotendeels verlaten was. Aan de Burchtstraat zijn voorwerpen zoals potten die worden gedateerd in de 5e eeuw aangetroffen, evenals een laat-Romeins grafveld. Er is in mei 2001 tevens een loden grafkist aangetroffen met daarin de overblijfselen van een vermoedelijk rijke vrouw, bekend als de 'Loden Lady'.
De straat was vanaf de hoge middeleeuwen eeuwenlang onderdeel van de verbinding tussen wat inmiddels het echte Nijmeegse stadscentrum was en de 12e-eeuwse burcht van keizer Barbarossa, waar de naam van de straat ook naar verwijst. Waarschijnlijk in de loop van de 13e eeuw is aan het eind van de Lange Burchtstraat, in de muur van de toen pas gebouwde eerste stadsomwalling, de Burchtpoort gebouwd. Via deze poort stond de Burchtstraat in het oosten in verbinding met het burchtterrein.
Vanaf de 13e eeuw wordt in kronieken de Blauwe Steen vermeld, een speciale strafplek op het kruispunt van de Burchtstraat met de Broerstraat en markt. Tot de 16e eeuw werden hier soms daadwerkelijk doodvonnissen voltrokken. De symbolische plek bestaat nog altijd, de steen is herhaaldelijk vernieuwd. Bij een herbestrating aan het begin van de 21e eeuw is de steen per ongeluk omgedraaid, in 2019 is dit weer gecorrigeerd.
In de Burchtstraat liet de hoge bestuurder Johan Moliart in de periode 1332-1343 een stadskasteel bouwen, met een ingang aan zowel de Burchtstraat als de Hoogstraat. Delen van het huis zijn behouden gebleven.
In 1639 wordt de straat door Isaac van Geelkercken vermeld als Borchstraet. Tien jaar later duikt de naam Burgh straet op., Burchtstraat op stratenlijst Nijmegen, Rob Essers - gaypnt.demon.nl
19e eeuw De Burchtpoort (die toen al sinds eeuwen geen stadspoort meer was) is in 1826 gesloopt. Op dezelfde plek – inmiddels de hoek van de Lange Burchtstraat en Oude Stadsgracht – werd in 1838-1839 de eerste Nijmeegse stadsschouwburg gebouwd, die was ontworpen door Pieter van der Kemp). Aan Burchtstraat nr.69-71 staat de oudste tot op heden bestaande woning in de straat; deze is 1845 eveneens door Van der Kemp ontworpen, en de gevel hiervan is nog origineel.
Vanaf 1880 ontwikkelde de Burchtstraat zich steeds meer tot een winkelstraat. Het werd een belangrijk deel van de hoofdlooproute in het winkelcentrum, en is dat ook nu nog steeds.
De Burchtstraat was lange tijd opgedeeld in twee verschillende straten. De Korte Burchtstraat (naar schatting uit 1424) liep eerst vanaf de Grote Markt tot aan een kruispunt met de toenmalige Lange Nieuwstraat bij het stadhuis, en makate hier een bocht. Vandaaruit begon de Lange Burchtstraat en deze liep vervolgens door tot aan de Burchtpoort bij het begin van het Valkhofterrein. De Lange Burchtstraat was ongeveer 15 meter breed, de Korte Burchtstraat was met 10 meter wat smaller.
20e eeuw Omstreeks 1934 is de Burchtstraat wat verbreed. Omwille hiervan werd de schouwburg van Van der Kemp afgebroken.
Tweede Wereldoorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog voerde de Amerikaanse United States Army Air Forces in de middag van 22 februari 1944 een bombardement uit op het centrum van Nijmegen (dat lange tijd te boek heeft gestaan als het "vergissingsbombardement"). Vooral de Bovenstad werd hierdoor zeer zwaar verwoest, maar de Korte en Lange Burchtstraat behoorden eveneens tot het vol getroffen gebied. Aan de Korte Burchtstraat bleef vrijwel niets van de bebouwing gespaard. Aan de Lange Burchtstraat was eveneens veel schade; hier werd op nr. 16 het pand van Haspels, een winkel voor damesmode, compleet verwoest. Er kwamen 19 medewerkers om het leven. Aan de Lange Burchtstraat 24 stond tot het bombardement het Klooster Saint Louis, waar 8 zusters van de Sociëteit van Jezus, Maria en Josef (JMJ) en 22 van de 24 kleuters van de Montessorischool omkwamen.Montessorikleuterschool en klooster Saint Louis, Oorlogsdoden Nijmegen] Ter nagedachtenis aan hen staat aan de Begraafplaats Daalseweg nu een kapelletje.
Wederopbouw In het kader van de Wederopbouw werden twee voornoemde straten in 1950 samengetrokken tot één nieuw geheel, voortaan kortweg de Burchtstraat genoemd. De nieuwe straat is ook overal ongeveer even breed gemaakt, behalve bij de plek waar een vestiging van kledingzaak Peek & Cloppenburg was. Een deel van de aangrenzende Lange Nieuwstraat bij het stadhuis is hernoemd tot Korte Nieuwstraat.STADSCENTRUM, noviomagus.nl In 1958 is een stuk tussen de Mariënburgsestraat en Hertogstraat ook nog aan de Burchtstraat toegevoegd.
De bebouwing aan de Burchtstraat is na de oorlog grotendeels vervangen, inclusief gebouwen die het oorlogsgeweld hadden doorstaan. In opdracht van Modemagazijnen Gebroeders Gerzon werd er in 1955 een geheel nieuw winkelpand neergezet. De architecten Johannes Antonius Lelieveldt en W.Th. Reijnen werkten hiervoor samen.Burchtstraat, Nijmeegs Glorie
Monumenten De Burchtstraat heeft een aantal monumenten en andere bezienswaardigheden: De Gedeputeerdenplaats, inclusief plaquettes Het stadshuis is een rijksmonument. Veel (voormalige) woonpanden zijn tegenwoordig gemeentelijk monument. Een bewaard gebleven woonhuis van natuursteen uit ca. 1840 van Pieter van der Kemp is een voorbeeld van het neoclassicisme, wat in Nijmegen vrij uniek is. De Amsterdamsche Bank (later AMRO) had hier gedurende enkele tientallen jaren een kantoor. Het pand aan Burchtstraat 3 is voorzien van reliëfs gemaakt door Jac Maris. Het Maelwael Van Lymborch Huis
Externe links Lange en Korte Burchtstraat - Noviomagus Burchtstraat - WonenInNijmegen.nl
Categorie:Straat in Nijmeegse Bovenstad Categorie:Romeinen in Nijmegen Categorie:Geschiedenis van Nijmegen in de middeleeuwen Categorie:Tweede Wereldoorlog in Nijmegen