Sigmar Hartmut Gabriel (Goslar, 12 september 1959) is een Duits bestuurder en oud-politicus die actief was namens de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD). Tussen 1999 en 2003 was hij minister-president van Nedersaksen en tussen 2005 en 2019 parlementslid in de Bondsdag. Ook diende hij in de Duitse bondsregering als minister van Milieu (2005–2009), Economische Zaken (2013–2017) en Buitenlandse Zaken (2017–2018). In het derde kabinet van Angela Merkel (2013–2018) was hij tevens vicekanselier. Tussen 2009 en 2017 was Gabriel bondsvoorzitter van de SPD.
Biografie Sigmar Gabriel groeide op in Goslar en werd na de scheiding van zijn ouders in 1962 jarenlang door zijn vader en grootmoeder opgevoed. Zijn vader, een nationaalsocialist en Holocaustontkenner, hanteerde een autoritaire opvoedingsstijl.De laatste oorlogsmisdadigers (Trouw, 24 april 2013) Toen hij tien jaar oud was keerde Gabriel terug bij zijn moeder, die na een jarenlange juridische strijd het ouderlijk gezag kreeg toegewezen.
Gabriel wisselde tijdens zijn jeugd enkele keren van school, waarna hij in 1979 zijn Abitur behaalde. Aansluitend diende hij twee jaar bij de Luftwaffe. Tussen 1982 en 1987 studeerde hij Germanistiek, politicologie en sociologie aan de Georg-August-Universität Göttingen. Als docent was hij werkzaam in het volwassenenonderwijs.
In 1989 trad Gabriel in het huwelijk met de Turkse Munise Demirel. Dit huwelijk hield negen jaar stand. In 2012 hertrouwde hij met Anke Stadler, met wie hij twee kinderen kreeg. Hij heeft daarnaast een kind uit een eerdere relatie (1988).
Politiek in Nedersaksen Sigmar Gabriel sloot zich in 1977 aan bij de sociaaldemocratische SPD. Namens die partij was hij aanvankelijk vooral op lokaal niveau actief, onder meer als lid van de Kreistag van de Landkreis Goslar (1987–1998) en als raadslid van de gemeente Goslar (1991–1999).
In 1990 breidde Gabriel zijn politieke activiteiten uit naar deelstaatniveau toen hij als parlementslid verkozen werd in de Landdag van Nedersaksen. In deze functie werd hij in de jaren hierna nog driemaal herkozen. Tussen 1998 en 1999 diende hij er als fractievoorzitter van de SPD.
In oktober 1998 trad Gerhard Schröder wegens zijn benoeming tot bondskanselier voortijdig af als minister-president van Nedersaksen. Zijn opvolger werd Gerhard Glogowski, die een jaar later wegens een schandaal echter ook opstapte. De SPD moest daardoor opnieuw op zoek naar een geschikte regeringsleider en kwam uit bij Gabriel, die het ambt in december 1999 op zich nam. Hij kreeg de opdracht de oorspronkelijke termijn van Schröder, die nog tot 2003 liep, te voltooien. Zijn kabinet bestond slechts uit SPD-ministers, aangezien de partij bij de Landdagverkiezingen van 1998 een absolute meerderheid had behaald.
Die meerderheid ging in 2003 verloren. Bij de Landdagverkiezingen van dat jaar trad Gabriel namens de SPD aan als Spitzenkandidaat, maar de partij zat landelijk in een negatieve spiraal die doorwerkte in de deelstaatpolitiek. De SPD behaalde met 33,4% van de stemmen haar slechtste resultaat ooit in Nedersaksen. De christendemocratische CDU werd de grootste partij en Christian Wulff werd in maart 2003 de nieuwe minister-president. De SPD verdween na dertien jaar regeren weer in de oppositie. Gabriel werd opnieuw fractievoorzitter en oppositieleider in de Landdag.
Nationale politiek Sigmar Gabriel stapte in 2005 over naar de nationale politiek. Bij de federale verkiezingen van dat jaar werd hij verkozen tot lid van de Bondsdag voor het parlementaire kiesdistrict Salzgitter – Wolfenbüttel. Kort daarna gaf hij zijn zetel in de Landdag van Nedersaksen op en werd hij in het kabinet-Merkel I benoemd tot bondsminister van Milieu, Klimaat en Kernveiligheid. In deze functie ondersteunde hij onder meer het Internationaal Agentschap voor hernieuwbare energie en de Energietransitie in Duitsland. Zijn ministerschap kwam ten einde toen de SPD na de Bondsdagverkiezingen van 2009 weer in de oppositie verdween.
In november 2009 werd Gabriel op een partijdag in Dresden met 94,2% van de stemmen verkozen tot bondsvoorzitter van de SPD.Gabriel en Nahles nieuw leidersduo SPD (Duitsland Instituut, 16 november 2009) Hij volgde daarmee Franz Müntefering op. Tevens werd hij vicevoorzitter van de Socialistische Internationale, een koepelorganisatie waarin hij ageerde tegen de ondemocratische en corrupte partijen die zich onder de leden bevonden. Samen met gelijkgestemden richtte hij in 2013 een alternatieve organisatie op: Progressive Alliance.
Gabriel gold aanvankelijk als een voorname kanshebber om namens de SPD kanselierskandidaat te worden bij de Bondsdagverkiezingen van 2013. Zijn populariteitcijfers waren echter laag en daarom trok hij, ten gunste van Peer Steinbrück, zijn kandidatuur in.SPD-topman Gabriel geen kandidaat meer voor Duits bondskanselierschap (De Morgen, 23 september 2012) De SPD verloor de verkiezingen van de Union van Angela Merkel, maar dwong wel regeringsdeelname af in het hierop gevormde kabinet-Merkel III. Gabriel werd vicekanselier en tevens benoemd tot minister van Economische Zaken en Energie, een rol waarin hij zich opnieuw bezighield met de Energiewende.Duitsland kan verder met Energiewende (NOS, 2 juli 2015)
In januari 2017 verruilde Gabriel zijn ministerschap van Economische Zaken voor dat van Buitenlandse Zaken. Die functie kwam vrij door het vertrek van zijn partijgenoot Frank-Walter Steinmeier, die tussentijds verkozen was tot bondspresident.Gabriel aangesteld als Duitse minister Buitenlandse Zaken (VRT Nieuws, 27 januari 2017) Later dat jaar vonden wederom Bondsdagverkiezingen plaats, waarbij Gabriel opnieuw besloot geen gooi naar het bondskanselierschap te doen. Mede door de tegenvallende peilingen verklaarde hij geen vertrouwen te hebben in zijn eigen kansen en schoof daarom de populairdere Martin Schulz naar voren, de voormalig voorzitter van het Europees Parlement.SPD schuift Martin Schulz naar voor als kandidaat-kanselier (VRT Nieuws, 24 januari 2017) Op 19 maart 2017 trad Gabriel ten gunste van Schulz af als bondsvoorzitter van de SPD.
Het derde kabinet-Merkel werd op 14 maart 2018 opgevolgd door het Kabinet-Merkel IV. Hierin nam Gabriel geen zitting wegens een slechte verstandhouding met zijn partijgenoten Olaf Scholz en Andrea Nahles.Oudgediende Gabriel geen minister in nieuw Duits kabinet (NOS, 8 maart 2018) Wel bleef hij nog tot november 2019 lid van de Bondsdag.SPD'er Sigmar Gabriel verlaat de Bondsdag (Duitsland Instituut, 27 september 2019) miniatuur|Sigmar Gabriel (midden) in 2014 in de Bondsdag met Angela Merkel, Frank-Walter Steinmeier, Ursula von der Leyen en Christian Schmidt Latere activiteiten Nadat hij in 2019 afscheid had genomen van de politiek, bekleedde Gabriel talloze bestuursfuncties. Zo maakt(e) hij deel uit van de raad van toezicht van onder meer Deutsche Bank, Siemens Energy, ThyssenKrupp Steel Europe en Rheinmetall. Ook nam hij zitting in de adviesraden van Deloitte Germany en Bosch. Daarnaast werd hij lid van de Trilaterale Commissie, de International Crisis Group en de European Council on Foreign Relations.
Categorie:Bondsdaglid Categorie:Duits deelstaatparlementslid Categorie:Duits minister van Buitenlandse Zaken Categorie:Duits minister van Economie Categorie:Duits minister van Milieu Categorie:Duits onderwijzer Categorie:Duits partijvoorzitter Categorie:Duits wethouder Categorie:Minister-president van Nedersaksen Categorie:SPD-politicus