thumb|De spits van de Domtoren. Tekening van Johannes van Maurik voor herstel na de stormschade van 1836 thumb|Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen in Utrecht.Ingekleurde litho uit 1859/1860 thumb|Het hoofdgebouw van Artis aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam thumb|Koning Willemshuis aan de Egelantierstraat in Amsterdam. Kleurenlitho van Emrik en Binger, eind 19de eeuw
Johannes (Jan) van Maurik (Amsterdam, 17 juni 1812 - aldaar, 12 april 1893) was een Nederlandse architect.
Van Maurik was de zoon van de koopman Justus van Maurik (1781-?) en Jeannetta Catharina de Haas (1780-1852), en een oom van de bekende schrijver Justus van Maurik jr.. Hij bleef zelf ongehuwd. Van Maurik was van hervormden huize.
Start in Amsterdam Hij werd opgeleid aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Amsterdam, waar hij in 1835 de tweede prijs won met een ontwerp voor een bibliotheekZie von der Dunk 2006, p.185-186..
Al tijdens zijn studie was hij in Amsterdam als timmerman in stadsdienst werkzaam. In 1828 fungeerde hij reeds als tot opzichter bij de bouw van het Oosterdok en Westerdok, om in 1830 op slechts achttienjarige leeftijd (!) met de verantwoordelijkheid voor de IJ- en Havenwerken te worden belast en in 1836 tot assistent-directeur van Stadswerken te promoverenVoor het begin van zijn loopbaan: Jager 2002, p.115..
Stadsarchitect van Utrecht In de zomer van 1838 solliciteerde hij met succes naar de post van stadsbouwmeester van Utrecht, als opvolger van Johannes van EmbdenZie Von der Dunk 2006, p.187-188..
In die functie was hij verantwoordelijk voor het herstel van de Domtoren na de najaarsstorm van 29 november 1836G.W.van Heukelum, "De Domtoren te Utrecht en zijne herstellingswerken", Jaarboekje van Oud-Utrecht, 1927, p.40-42. en ontwierp hij in neoclassicistische stijl het nieuwe Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen (1844-1846) aan de MariaplaatsDaarover uitvoerig: R.Tieskens, "Het gebouw van Kunsten en Wetenschappen, 1839-1846", Jaarboek Oud-Utrecht, 1980, p.149-164; C.Weijs, "Voor al de ingezetenen der stad. Het gebouw van Kunsten en Wetenschappen te Utrecht (1847-1890)", Jaarboek Oud-Utrecht, 1995, p.139-162 (m.n. p.146-149). Voor een bewaard gebleven maquette van een niet uitgevoerd ontwerp van Van Maurik: R.Tieskens, "Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen te Utrecht", in: dez., D.P.Snoep en G.W.C.van Wezel (red.), Het Kleine Bouwen. Vier eeuwen maquettes in Nederland, tent.cat. Utrecht (Zutphen 1983), p.139-141.. Tevens ontwierp hij de feestdecoraties ter gelegenheid van het bezoek van koning Willem II aan de stad op 18 mei 1841.
Bij de oprichting in 1842 van de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst werd Van Maurik meteen lid. In 1844 schreef hij in het huisorgaan, de Bouwkundige Bijdragen, een opstel over de twee jaar eerder begonnen voltooiing van de Dom van KeulenJ.van Maurik, "De voltooijing der Dom-kerk te Keulen", Bouwkundige Bijdragen, 2 (1844), p.21-26..
Verdere loopbaan in Amsterdam In 1845 keerde Van Maurik terug naar Amsterdam om daar directeur van Stadswaterwerken te worden, wat hij tot zijn ontslag in 1856 bleefVoor zijn verdere loopbaan in Amsterdam Jager 2002; alsmede P.P.de Baar, "De jacht op drinkbaar grondwater. Drinkwaterputten in 19de-eeuws Amsterdam", Ons Amsterdam, 46 (1994), p.3.. Hij schreef toen ook een uitgebreide verhandeling over de stads waterwerken.
Naar zijn ontwerp verrees tussen 1850 en 1855 het neoclassicistische hoofdgebouw van Artis aan de Plantage MiddenlaanZie K.van Geemert e.a., Wandelen door Artis. Natura Artis Magistra (Baarn 2001), p.140-141.. In 1858 bouwde hij de sociëteit Concordia aan de Nieuwezijds Voorburgwal (no.325-335, in 1900-1901 sterk verbouwd als kantoor annex drukkerij van het Nieuwsblad voor Nederland).
In 1857 deed hij mee aan een prijsvraag van de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst voor een essay over de vereisten van een ambachtsschoolZie N.B.Goudswaard, Vijfenzestig jaren nijverheidsonderwijs (Assen 1981), p.66, 69-71.. Het naar zijn ontwerp gebouwde Koning-Willemshuis in de Amsterdamse Egelantiersstraat (1863-'64)Over het Willemshuis: J.A.Groen jr., "1864 honderd jaar Koning Willemshuis 1964", Ons Amsterdam, 16 (1964), p.278-284; P.P.de Baar, "Hoop der Toekomst is verleden tijd. Het Koning Willemshuis is ter ziele", Ons Amsterdam, 41 (1989), p.292-296. werd eveneens in de Bouwkundige Bijdragen gepubliceerdZie "Rapport aan het bestuur der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, ingediend door de commissie, benoemd in zake der Internationale Tentoonstelling in voorwerpen voor de huishouding en het bedrijf van den handwerksman, welke tentoonstelling is gehouden in het Paleis voor Volksvlijt te Amsterdam, van den 15den Juli tot den 4den October 1869", Bouwkundige Bijdragen, 20 (1873), kol.143-146, met plaat 21 (fig.341-346)..
Galerij
Zie ook Lijst van stadsarchitecten in Utrecht
Maurik, Johannes van