thumb|Een stemformulier met rood potlood; Tweede Kamerverkiezingen 2012. De Tweede Kamerverkiezingen 2012 waren ontbindingsverkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer der Staten-Generaal, die gehouden werden op 12 september 2012.
De verkiezingen waren oorspronkelijk gepland voor mei 2014, maar werden vervroegd vanwege de val van het kabinet-Rutte I.
Aanleiding
Op 21 april 2012 werd duidelijk dat de coalitiepartijen CDA en VVD geen overeenstemming konden bereiken met gedoogpartner PVV over de maatregelen die genomen zouden moeten worden om het Nederlandse begrotingstekort terug te dringen. Minister-president Rutte bood na overleg in de ministerraad het staatshoofd op 23 april 2012 het ontslag aan van alle ministers en staatssecretarissenRijksoverheid.nl, Ministerie van Algemene Zaken, 23 april 2012 - Afschrift brief aan koningin Beatrix over ontslag kabinet en stelde dat het uitschrijven van nieuwe verkiezingen een voor de hand liggend scenario zou zijn.NOS.nl, 21 april 2012 - De mislukking van het Catshuis Gearchiveerd op 23 maart 2021.
Datum Het formele besluit over te gaan tot vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer werd op 27 april 2012 door de ministerraad genomen. Aanvankelijk stelden PvdA, SP en VVD voor de verkiezingen te houden op een datum die lag vóór de zomervakantie van 2012 (27 juni 2012). Dit bleek echter moeilijk uitvoerbaar, zo gaf de Kiesraad aan.Kamerontbinding en verkiezingen Kiesraad, 23 april 2012 Gearchiveerd op 23 mei 2019. Uiteindelijk ging de Kamer akkoord met een datum na de vakantie."Verkiezingen pas na de zomer – PvdA legt zich er bij neer", NRC Handelsblad, 24 april 2012 Gearchiveerd op 19 september 2015.
Premier Rutte stelde tijdens het debat over de kabinetscrisis 12 september 2012 voor als verkiezingsdag, een datum die de instemming van de Tweede Kamer kreeg.Rutte verwacht verkiezingen op 12 september, NRC Handelsblad, 24 april 2012 Gearchiveerd op 20 september 2015.
Deelnemende partijen De kandidaatstelling voor de Tweede Kamerverkiezingen vond plaats op 31 juli 2012. Op 2 augustus 2012 maakte de Kiesraad de lijst van deelnemende partijen en hun nummering bekend."Nummering kandidatenlijsten bekend", Kiesraad, 2 augustus 2012 Gearchiveerd op 20 september 2020. De IQ-Partij werd op 3 augustus 2012 door het hoofdstembureau van de kieskring Den Haag, de enige kieskring waar deze partij zich had ingeschreven, geschrapt omdat zij haar waarborgsom niet had betaald.Eén partij minder, Kiesraad, 3 augustus 2012 Gearchiveerd op 20 september 2020.
LijstKlik op het lijstnummer om de kandidatenlijst van de betreffende partij te zien. PartijNaamgeving van de partijen conform de vermelding op het stembiljet en in de officiële uitslag. Lijsttrekker Verkiezingen 2010 % # 1 VVD Mark Rutte 20,5 31 2Lijstverbinding van GroenLinks, Partij van de Arbeid en Socialistische Partij. Partij van de Arbeid (P.v.d.A.) Diederik Samsom 19,6 30 3 PVV (Partij voor de Vrijheid) Geert Wilders 15,4 24 4 Christen Democratisch Appèl (CDA) Sybrand van Haersma Buma 13,6 21 5 SP (Socialistische Partij) Emile Roemer 9,8 15 6 Democraten 66 (D66) Alexander Pechtold 6,9 10 7 GROENLINKS Jolande Sap 6,7 10 8Lijstverbinding van ChristenUnie en Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP). ChristenUnie Arie Slob 3,2 5 9 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Kees van der Staaij 1,7 2 10 Partij voor de Dieren Marianne Thieme 1,3 2 11 Piratenpartij Dirk Poot 0,1 0 12Nam deel in alle kieskringen behalve in kieskring 20. Partij voor Mens en Spirit (MenS) Lea Manders 0,3 0 13 Nederland Lokaal Ton Schijvenaars Nam niet deel aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2010. 14 Libertarische Partij (LP) Toine Manders 15 Democratisch Politiek Keerpunt DPK Hero Brinkman 16 50PLUS Henk Krol 17 Liberaal Democratische Partij (LibDem) Sammy van Tuyll van Serooskerken 18 Anti Europa Partij Arnold Reinten 19 SOPN Johan Oldenkamp 20 Partij van de Toekomst (PvdT) Johan Vlemmix 21Nam alleen deel in kieskring 9. Politieke Partij NXD Anil Samlal
Thema's thumb|right|Diederik Samsom op campagne in Amsterdam thumb|right|Paneldiscussie met D66-Kamerlid Gerard Schouw in Oost Gelre thumb|right|Stemlokaal op 12 september 2012 in De Lichtenberg, Silvolde Nederland had als deel van de eurozone te maken met de Europese staatsschuldencrisis en de daaruit voortkomende problematiek rond bezuinigingen. Europese en binnenlandse financiële thema's speelden dan ook een prominente rol in de meeste campagnes en debatten in de media. Het Lenteakkoord, de financiële doorrekeningen van de verkiezingsprogramma's van de diverse partijen door het Centraal Planbureau, de (marktwerking in de) zorg, de AOW-leeftijd, de hypotheekrenteaftrek en het hoger onderwijs behoorden tot de onderwerpen die veelvuldig voor het voetlicht werden gebracht, alsmede de mogelijke partijcombinaties in een na de verkiezingen te vormen coalitie.
Debatten 22 augustus (NOS): Politiek Café, informeel debat tussen de lijsttrekkers die op het moment vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer. VVD, PVV en SP namen niet deel aan dit debat. 26 augustus (RTL 4): 'Premiersdebat', debat tussen de lijsttrekkers van de grootste partijen volgens de peilingen: Mark Rutte (VVD), Emile Roemer (SP), Geert Wilders (PVV) en Diederik Samsom (PvdA). 30 augustus (EO): Lijsttrekkersdebat: Mark Rutte (VVD), Emile Roemer (SP), Geert Wilders (PVV), Diederik Samsom (PvdA), Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66). 3 september (Radio 1): Debat met de lijsttrekkers: Mark Rutte (VVD), Emile Roemer (SP), Geert Wilders (PVV), Diederik Samsom (PvdA), Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66), Jolande Sap (GL) en Arie Slob (CU). 4 september (RTL 4): Debat vanuit Koninklijk Theater Carré tussen de lijsttrekkers van de acht grootste partijen. 6 september (AVRO/TROS): Debat vanuit de aula van de Erasmus Universiteit Rotterdam tussen de lijsttrekkers van de zes grootste partijen: VVD, PvdA, PVV, CDA, SP en D66. 8 september (NOS): Jeugdjournaal Verkiezingsdebat, debat tussen de lijsttrekkers van VVD, SP, PVV, PvdA en CDA. 10 september, (De Balie): Het Nieuwe Lijsttrekkersdebat, Anti Europa Partij, Liberaal Democratische Partij (LibDem), Libertarische Partij (LP), Partij voor Mens en Spirit (MenS), Partij van de Toekomst (PvdT), Nederland Lokaal, Piratenpartij en Soeverein Onafhankelijke Pioniers Nederland (SOPN) 11 september (NOS): twee debatten, een voor de grote partijen en een voor de kleinere partijen.
Peilingen
Verschillende peilbureaus verwachtten zo'n anderhalve maand voor de verkiezingen dat de VVD en de SP in aanmerking kwamen om de grootste partij te worden. In de laatste weken voor de verkiezingen werd de positie van de SP steeds meer overgenomen door de PvdA.
Uitslag miniatuur|315x315px|Grootste partij per gemeente De Kiesraad presenteerde tijdens een openbare zitting op 17 september 2012 de officiële uitslag.Officiële uitslag Tweede Kamerverkiezing 12 september 2012 www.kiesraad.nl, 17 september 2012 Gearchiveerd op 27 november 2020.
Opkomst en kiesdeler 2010 2012 # stemmen % # stemmen % Kiesgerechtigden 12.524.152 12.689.810 Niet opgekomen 3.081.175 24,60% van het aantal kiesgerechtigden. 3.227.587 25,43 Opkomst 9.442.977 75,40 9.462.223 74,57 Ongeldige stemmen 18.147 0,19% van het aantal uitgebrachte stemmen. 20.984 0,22 Blanco stemmen 8.829 0,09 17.004 0,18 Geldige stemmen 9.416.001 99,71 9.424.235 99,60 Kiesdeler 62.773 0,67 62.829 0,67
Per partij Partij 2010 2012 +/− # stemmen %% van het aantal geldige stemmen. zetels # stemmen % zetels % zetels VVD 1.929.575 20,49 31 2.504.948 26,58 41 +6,09 +10 Partij van de Arbeid (P.v.d.A.) 1.848.805 19,63 30 2.340.750 24,84 38 +5,21 +8 PVV (Partij voor de Vrijheid) 1.454.493 15,45 24 950.263 10,08 15 −5,37 −9 SP (Socialistische Partij) 924.696 9,82 15 909.853 9,65 15 −0,17 0 Christen Democratisch Appèl (CDA) 1.281.886 13,61 21 801.620 8,51 13 −5,10 −8 Democraten 66 (D66) 654.167 6,95 10 757.091 8,03 12 +1,08 +2 ChristenUnie 305.094 3,24 5 294.586 3,13 5 −0,11 0 GROENLINKS 628.096 6,67 10 219.896 2,33 4 −4,34 −6 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) 163.581 1,74 2 196.780 2,09 3 +0,35 +1 Partij voor de Dieren 122.317 1,30 2 182.162 1,93 2 +0,63 0 50PLUS - - - 177.631 1,88 2 +1,88 +2 Piratenpartij 10.471 0,11 0 30.600 0,32 0 +0,21 0 Partij voor Mens en Spirit (MenS) 26.196 0,28 0 18.310 0,19 0 −0,09 0 SOPN - - - 12.982 0,14 0 +0,14 0 Partij van de Toekomst (PvdT) - - - 8.194 0,09 0 +0,09 0 Democratisch Politiek Keerpunt DPKNam in 2010 deel onder de naam TROTS OP NEDERLAND LIJST RITA VERDONK. 52.937 0,56 0 7.363 0,08 0 −0,48 0 Libertarische Partij (LP) - - - 4.163 0,04 0 +0,04 0 Nederland Lokaal - - - 2.842 0,03 0 +0,03 0 Liberaal Democratische Partij (LibDem) - - - 2.126 0,02 0 +0,02 0 Anti Europa Partij - - - 2.013 0,02 0 +0,02 0 Politieke Partij NXD - - - 62 0,00 0 +0,00 0 overige partijen in 2010 13.687 0,15 0 - - - −0,15 0 Totaal 9.416.001 100,0 1509.424.235100,01500,00
Gekozen leden
Om met voorkeurstemmen te worden gekozen, dienden kandidaten meer dan een kwart van de kiesdeler te halen, oftewel ten minste 15.708 stemmen. 28 kandidaten voldeden aan deze eis. Voor Dirk Poot (Piratenpartij) gold echter dat de lijst waarvoor hij kandidaat was de kiesdrempel niet haalde, waardoor hij niet gekozen werd.
Eén kandidaat zou op basis van zijn plaats op de lijst niet verkozen zijn, maar kwam op basis van voorkeurstemmen in de Tweede Kamer: Pieter Omtzigt (CDA) (plaats 39, 36.750 stemmen) ten koste van Martijn van Helvert.
Zittingsduur De begroting voor 2013 werd op Prinsjesdag, 18 september 2012, nog door de Tweede Kamer in de oude samenstelling in ontvangst genomen. De bij deze verkiezingen gekozen Tweede Kamerleden werden op 20 september 2012 geïnstalleerd. De zittingsperiode liep tot en met 22 maart 2017.
Kabinetsformatie Op basis van deze verkiezingen werd na een kabinetsformatie van 54 dagen op 5 november 2012 het kabinet-Rutte II (VVD+PvdA) beëdigd.
+Zetelverdeling & Regeringscoalitie815125384113153SPD66CU 79 | Kabinet-Rutte II | PvdA + VVD | 54/1816 dCDAPVV
Externe links Nederland Kiest over de verkiezingen Verkiezingsprogramma's 2012 bij het DNPP